Những thành quả phát triển ấn tượng ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Sơn La

Trước đây, nhiều bản làng vùng sâu, vùng xa của Sơn La còn gặp không ít khó khăn. Hệ thống giao thông thiếu đồng bộ, sản xuất nông nghiệp chủ yếu dựa vào kinh nghiệm truyền thống, đời sống của người dân còn nhiều thiếu thốn. Tỷ lệ hộ nghèo ở nhiều địa phương còn cao, điều kiện học tập và chăm sóc sức khỏe của người dân còn hạn chế. Tuy nhiên, với việc triển khai hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, cùng nhiều chính sách hỗ trợ thiết thực, tỉnh Sơn La đã từng bước tạo nên những thay đổi tích cực.

Kết quả dễ nhận thấy nhất đó là, nền kinh tế nông nghiệp phát triển, người dân đã mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Nhiều vùng chuyên canh cây ăn quả như xoài, nhãn, mận, bơ, chanh leo được hình thành và phát triển quy mô lớn. Các hợp tác xã nông nghiệp ra đời, giúp người dân liên kết sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ. Nhiều loại nông sản của tỉnh Sơn La đã có mặt tại các siêu thị lớn trong nước và xuất khẩu ra nước ngoài, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân vùng cao.

Trong giai đoạn 2021-2025, mặc dù chịu ảnh hưởng từ dịch bệnh và thiên tai,Sơn La vẫn đạt được những dấu ấn lớn với thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số tăng gấp 2 lần so với năm 2020. Công tác giảm nghèo ghi nhận kết quả tích cực, tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 3,11%/năm, vượt chỉ tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XV (mục tiêu là 3%/năm); tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh giảm xuống còn 9,37%. Tại các xã đặc biệt khó khăn, bình quân mỗi năm giảm trên 4% số hộ nghèo và hộ cận nghèo.

Để đạt được mức tăng thu nhập gấp 2 lần, tỉnh đã giải ngân nguồn vốn lớn từ Chương trình mục tiêu quốc gia. Tổng vốn kế hoạch 2021-2025 được giao hơn 5,8 nghìn tỷ đồng. Kết quả giải ngân, tính đến ngày 7/4/2026 đã giải ngân hơn 4.6 nghìn tỷ đồng, đạt 79,98% vốn giao. 

Sự thay đổi về thu nhập và đời sống còn được chứng minh qua việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế và thoát nghèo tại các huyện, xã cũ trong giai đoạn 2021-2025, cụ thể: Cấp huyện, có 4 huyện cũ (tỉnh Sơn La) gồm Mường La, Bắc Yên, Vân Hồ và Thuận Châu đã thoát nghèo. Trong đó, huyện Thuận Châu cũ đã đủ điều kiện thoát nghèo theo quy định mới.

Bên cạnh đó, hệ thống kết cấu hạ tầng ngày càng được đầu tư đồng bộ. Đến nay,100% xã trong tỉnh đã có đường ô tô đến trung tâm được rải nhựa hoặc bê tông; 99% hộ gia đình được sử dụng điện lưới an toàn; 100% các trường học có học sinh bán trú tại vùng đặc biệt khó khăn đã được đầu tư nhà ở, bếp ăn, công trình vệ sinh; 96,85% bản có nhà văn hóa; các đội văn hóa, văn nghệ (câu lạc bộ) truyền thống hoạt động thường xuyên, có chất lượn… Tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt 96,3% dân số toàn tỉnh…

Lĩnh vực giáo dục cũng ghi nhận nhiều kết quả đáng khích lệ. Các chính sách hỗ trợ học sinh dân tộc thiểu số được triển khai hiệu quả, tạo điều kiện để trẻ em vùng cao được đến trường đầy đủ hơn. Mạng lưới trường lớp không ngừng được mở rộng, chất lượng dạy và học ngày càng nâng cao. Nhiều học sinh dân tộc thiểu số đã đạt thành tích cao trong học tập, trở thành nguồn nhân lực chất lượng cho địa phương trong tương lai. Việc nâng cao dân trí đang góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững của vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở tỉnh Sơn La.

Lĩnh vực văn hóa cũng được tỉnh quan tâm đặc biệt, giai đoạn 2021-2025, tỉnh đã mở 17 lớp tập huấn truyền dạy di sản văn hóa phi vật thể đã được tổ chức cho 1.019 học viên. Những lễ hội truyền thống như Lễ hội Mợi của người Mường hay Lễ Nào Sồng của người Mông không chỉ được tái hiện sinh động, còn trở thành điểm nhấn thu hút du khách, mở ra cơ hội phát triển du lịch cộng đồng. Việc bảo tồn các lễ hội tại các bản làng là cách giữ gìn văn hóa, gắn kết cộng đồng, tạo niềm tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ.

Ngoài ra, tỉnh đã triển khai xây dựng mô hình đời sống văn hóa đồng bào dân tộc Mông tại xã Lóng Luông, huyện Vân Hồ, nay là xã Vân Hồ; mô hình đời sống văn hóa đồng bào dân tộc Thái tại xã Yên Châu; biên soạn, xuất bản 1 bộ sách gồm: “Nét đẹp văn hóa truyền thống của các dân tộc thiểu số ở tỉnh Sơn La: "Gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc Thái ở tỉnh Sơn La trong quá trình hội nhập quốc tế”; sách ảnh giới thiệu các mô hình, gương điển hình tiên tiến về phát triển du lịch bền vững trên địa bàn tỉnh Sơn La.

Cùng với đó, công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân được chú trọng. Hệ thống y tế cơ sở được tăng cường cả về cơ sở vật chất lẫn đội ngũ cán bộ y tế. Người dân được tiếp cận các dịch vụ khám, chữa bệnh thuận lợi hơn, tỷ lệ người tham gia bảo hiểm y tế ngày càng cao. Các chương trình phòng chống dịch bệnh, chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em được triển khai rộng khắp, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho đồng bào vùng cao.

Những thành quả đạt được hôm nay là minh chứng rõ nét cho sự đoàn kết, đồng lòng giữa chính quyền và nhân dân các dân tộc trong tỉnh. Dù vẫn còn những khó khăn nhất định, nhưng với những chính sách phù hợp và quyết tâm phát triển, vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở tỉnh Sơn La đang từng bước vươn lên mạnh mẽ, trở thành điểm sáng của khu vực Tây Bắc./.