Tỉnh Ninh Bình đang nổ lực thực hiện tốt bình đẳng giới ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số hướng tới mục tiêu phát triển bền vững (Ảnh: D.D)Ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, bình đẳng giới gắn trực tiếp với giảm nghèo, giáo dục, chăm sóc sức khỏe và chất lượng phát triển con người. Khi phụ nữ được tiếp cận thông tin, có cơ hội học nghề, tạo thu nhập và tham gia quyết định những vấn đề của gia đình, nguồn lực phát triển không chỉ được mở rộng mà còn được sử dụng hiệu quả hơn. Ngược lại, định kiến giới, bạo lực trên cơ sở giới, việc hạn chế cơ hội học tập của trẻ em gái và sự phân chia bất bình đẳng trách nhiệm chăm sóc có thể khiến nhiều tiềm năng bị bỏ phí, làm gia tăng nguy cơ nghèo đói và tái nghèo.
Tỉnh Ninh Bình hiện nay được hình thành trên cơ sở hợp nhất 03 tỉnh gồm Ninh Bình, Nam Định và Hà Nam từ ngày 1/7/2025. Trong đó, địa bàn tỉnh Ninh Bình trước hợp nhất có khoảng 30.000 người dân tộc thiểu số, chiếm khoảng 3% dân số, với hơn 8.200 hộ; đồng bào Mường chiếm khoảng 97,2% tổng số người dân tộc thiểu số. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được phân bố tại các xã, phường mới, tập trung chủ yếu ở khu vực xã Nho Quan và các địa bàn lân cận. Đặc điểm dân cư phân bố đan xen, trình độ tiếp cận thông tin và điều kiện kinh tế không đồng đều đòi hỏi truyền thông phải linh hoạt, phù hợp với ngôn ngữ, phong tục và nhu cầu thực tế của từng nhóm dân cư.
Kế hoạch số 90/KH-UBND ngày 24/3/2026 của UBND tỉnh Ninh Bình về triển khai thực hiện Chương trình truyền thông bình đẳng giới vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030 trên địa bàn đã xác định rõ định hướng, đó là: nâng cao nhận thức, thúc đẩy thay đổi hành vi, xóa bỏ định kiến giới, phát huy những phong tục tốt đẹp và nâng cao vị thế phụ nữ. Đáng chú ý, đến năm 2030, tỉnh đặt mục tiêu 100% xã có người dân tộc thiểu số sinh sống xây dựng và triển khai hoạt động hưởng ứng Tháng hành động vì bình đẳng giới hằng năm; ít nhất 80% hộ gia đình dân tộc thiểu số được tiếp cận thông tin, chính sách pháp luật về bình đẳng giới; 100% già làng, trưởng bản, Người có uy tín tại các xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số được phổ biến pháp luật và tập huấn kỹ năng tuyên truyền; ít nhất 80% cán bộ làm công tác dân tộc và bình đẳng giới được bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng chuyên môn. Đây là những chỉ tiêu cụ thể, tạo cơ sở để chuyển chủ trương thành nhiệm vụ có thể theo dõi, đánh giá.
Theo đó, các mục tiêu ấy cần được đặt trong khuôn khổ pháp lý rộng hơn, gồm Luật Bình đẳng giới năm 2006, Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2021-2030 theo Nghị quyết số 28/NQ-CP ngày 03/3/2021 của Chính phủ về Ban hành Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2021-2030 và Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (theo Quyết định số 1719/QĐ-TTg ngày 14/10/2021 của Thủ tướng Chính phủ: Phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030, giai đoạn I: từ năm 2021 đến năm 2025). Trong giai đoạn 2021-2025, chương trình đã góp phần cải thiện điều kiện sống, nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ xã hội và tạo nền tảng để phụ nữ tham gia tích cực hơn vào các hoạt động cộng đồng. Tại địa bàn tỉnh Ninh Bình trước hợp nhất, tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số giảm từ 2,95% năm 2023 xuống 1,99% năm 2024; 100% xã thuộc vùng dân tộc thiểu số và miền núi được báo cáo đạt chuẩn văn hóa. Những kết quả này phản ánh sự cải thiện về đời sống và môi trường văn hóa, song không thể chỉ dựa vào tỷ lệ nghèo hay danh hiệu văn hóa để kết luận bình đẳng giới đã đạt được đầy đủ. Cần tiếp tục đo lường khả năng tiếp cận thông tin, cơ hội học tập, tham gia quyết định và mức độ an toàn của phụ nữ, trẻ em gái.
Tỉnh Ninh Bình đẩy mạnh công tác truyền thông, giáo dục về bình đẳng giới trong gia đình, nhà trường và cộng đồng dưới nhiều hình thức phong phú, đa dạng nhằm thay đổi nhận thức, xóa bỏ các định kiến và khuôn mẫu giới ngay từ trong môi trường giáo dục và sinh hoạt hằng ngày (Ảnh: D.D)Bước sang giai đoạn 2026-2030, truyền thông phải được tổ chức theo hướng lấy thay đổi hành vi làm đích đến. Hội nghị, tọa đàm và hệ thống truyền thanh cơ sở cần được kết hợp với sinh hoạt chi hội phụ nữ, trường học, câu lạc bộ cộng đồng và các nền tảng số. Trong đó, đặc biệt, nội dung không nên dừng ở việc phổ biến khái niệm bình đẳng giới, mà cần đi thẳng vào những vấn đề gần gũi, như: quyền học tập của trẻ em gái, chia sẻ việc nhà, phòng ngừa bạo lực gia đình, ngăn chặn tảo hôn và xâm hại, bảo vệ phụ nữ trước nguy cơ mua bán người, cũng như kỹ năng tìm kiếm sự trợ giúp khi bị bạo lực. Tài liệu truyền thông cần ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp với văn hóa và ngôn ngữ của cộng đồng; thông điệp phải nhất quán nhưng cách truyền đạt cần linh hoạt theo từng nhóm tuổi, giới và điều kiện tiếp cận thông tin.
Đặc biệt, Người có uy tín, trưởng thôn, cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ, giáo viên và nhân viên y tế cơ sở cần được xem là lực lượng nòng cốt kết nối chính sách với đời sống. Sự tham gia của nam giới, người cha, người chồng và thanh thiếu niên cũng rất quan trọng, bởi bình đẳng giới không phải trách nhiệm riêng của phụ nữ mà là cam kết chung của gia đình và cộng đồng. Cùng với truyền thông, tỉnh cần củng cố cơ chế tiếp nhận, hỗ trợ và chuyển gửi các trường hợp bạo lực, bảo đảm người bị ảnh hưởng được bảo vệ, tư vấn và tiếp cận dịch vụ phù hợp.
Bình đẳng giới được hiểu là việc đối xử ngang nhau giữa nam và nữ trên mọi phương diện của đời sống xã hội (Ảnh D.D)Về khuôn khổ chính sách, Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I: Từ năm 2026 đến năm 2030 (Gọi tắt là Chương trình MTQG 417) theo Quyết định số 417/QĐ-BNNMT ngày 31/01/2026 là căn cứ phê duyệt chương trình giai đoạn đầu 2026-2030. Tuy nhiên, từ ngày 24/8/2026; Nghị quyết số 46/2026/QH16 của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035 đã xác lập Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035 trên cơ sở tích hợp 04 chương trình; Nghị định số 387/2026/NĐ-CP ngày 12/10/2026 của Chính phủ: Quy định nội dung, cơ chế, chính sách thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035... Vì vậy, tỉnh Ninh Bình cần bảo đảm tính liên tục của Kế hoạch số 90/KH-UBND ngày 24/3/2026 của UBND tỉnh Ninh Bình triển khai thực hiện Chương trình truyền thông vềbình đẳng giới vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030 trên địa bàn, đồng thời cập nhật hướng dẫn và cơ chế triển khai theo khuôn khổ mới, tránh phân tán nguồn lực và chồng chéo nhiệm vụ…
Chính vì vậy, thành công của truyền thông bình đẳng giới không nằm ở số lượng các hội nghị, hội thảo, tọa đàm và tài liệu được phát hành, mà ở những thay đổi có thể nhận thấy trong đời sống, như: phụ nữ có thêm cơ hội học tập và tạo thu nhập; trẻ em gái được tôn trọng quyền phát triển; nam giới chia sẻ trách nhiệm gia đình; các hành vi bạo lực, phân biệt đối xử được phát hiện và xử lý kịp thời. Khi truyền thông đi cùng giáo dục, sinh kế, dịch vụ bảo vệ và sự tham gia thực chất của cộng đồng, bình đẳng giới sẽ không còn là một khẩu hiệu chính sách, mà trở thành nền tảng của công bằng xã hội và phát triển bền vững. Đó cũng là thước đo quan trọng về hiệu quả thực hiện Chương trình MTQG giai đoạn 2026-2030 tại tỉnh Ninh Bình.../.
