Hệ thống phòng học của học sinh Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS Minh Long, xã Minh Long được đầu tư khang trang từ nguồn vốn các Chương trình Mục tiêu quốc giaTích hợp nguồn lực, thống nhất cách làm
Những năm qua, 3 chương trình Mục tiêu quốc gia (MTQG) về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS, miền núi đã tạo thêm nguồn lực để Quảng Ngãi đầu tư cơ sở hạ tầng, hỗ trợ sản xuất, cải thiện đời sống người dân. Nhiều công trình giao thông, trường học, thủy lợi, nước sinh hoạt được xây dựng, góp phần thay đổi diện mạo nông thôn, nhất là tại những địa bàn còn nhiều khó khăn.
Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng cho thấy những hạn chế khi nhiều chương trình cùng thực hiện trên một địa bàn. Nguồn vốn có lúc còn phân tán, một số nội dung hỗ trợ giao thoa, trong khi thủ tục và quy trình thực hiện phức tạp, ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân và hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Triển khai Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I từ 2026-2030 theo Quyết định số 417/QĐ-BNNMT ngày 31/01/2026 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ngày 20/7/2026, Tỉnh ủy Quảng Ngãi ban hành Nghị quyết số 09-NQ/TU về lãnh đạo thực hiện Chương trình MTQG trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026 - 2030. Tiếp đó, ngày 27/7/2026, UBND tỉnh ban hành Quyết định số 542/2026/QĐ-UBND về Kế hoạch thực hiện chương trình MTQG giai đoạn 2026 - 2035, trong đó giai đoạn I được triển khai từ năm 2026 đến năm 2030.
Theo kế hoạch, các mục tiêu được tích hợp thành 2 hợp phần lớn, vừa tập trung phát triển nông thôn và giảm nghèo, vừa giải quyết những vấn đề đặc thù tại vùng DTTS và miền núi.
Đầu tư hạ tầng, mở hướng sinh kế
Theo ông Nguyễn Quang Trung, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, tỉnh Quảng Ngãi xác định hoàn thiện hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn là một trong những nhiệm vụ quan trọng. Hạ tầng được đầu tư theo hướng đồng bộ, hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu và tăng khả năng kết nối giữa khu vực nông thôn với đô thị. Các công trình giao thông liên xã, liên thôn, thủy lợi đa mục tiêu, điện sinh hoạt và nước sạch nông thôn được ưu tiên. Song song với đó, phát triển kinh tế nông thôn được đặt ở vị trí trung tâm nhằm tạo việc làm, nâng cao thu nhập và từng bước giảm nghèo bền vững.
Ngành nông nghiệp tập trung cơ cấu lại sản xuất theo hướng ứng dụng khoa học kỹ thuật, giảm phát thải, xây dựng mã số vùng trồng, vùng nuôi; nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm OCOP. Việc kết nối sản xuất với du lịch nông thôn, du lịch sinh thái và khai thác các giá trị văn hóa của các dân tộc thiểu số tại chỗ cũng được chú trọng, qua đó tạo thêm không gian phát triển kinh tế cho cộng đồng.
Tại vùng DTTS và miền núi, nguồn lực được ưu tiên giải quyết những nhu cầu thiết yếu về đất ở, nhà ở, đất sản xuất và nước sinh hoạt. Cùng với đó là sắp xếp, bố trí dân cư tại các khu vực có nguy cơ thiên tai, nhất là địa bàn miền núi, biên giới, góp phần bảo đảm an toàn và ổn định đời sống lâu dài cho người dân.
Một hướng đi được Quảng Ngãi đặc biệt quan tâm là phát triển nông, lâm nghiệp bền vững gắn với dược liệu. Đến năm 2030, tỉnh đặt mục tiêu hình thành hơn 5.220ha sâm Ngọc Linh, cùng các vùng trồng đẳng sâm, quế và nhiều loại dược liệu khác. Phát triển dược liệu không chỉ tạo sinh kế mà còn góp phần nâng cao giá trị kinh tế của rừng, phù hợp với điều kiện sản xuất và lợi thế tự nhiên của khu vực miền núi.
Tỉnh phấn đấu đến năm 2030 hình thành hơn 5.220ha sâm Ngọc Linh, cùng các vùng trồng đẳng sâm, quế và dược liệuGỡ điểm nghẽn, đưa chính sách vào cuộc sống
Năm 2026, Quảng Ngãi phấn đấu có 10 xã đạt chuẩn NTM và 10 thôn đạt chuẩn thôn NTM; giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống còn 1,47%, tương ứng giảm 5.587 hộ nghèo, trong đó khu vực miền núi giảm 3.752 hộ.
Tại xã Măng Ri, giảm nghèo được triển khai theo hướng phân loại từng nhóm hộ để lựa chọn chính sách hỗ trợ phù hợp. Ông Phạm Xuân Quang, Chủ tịch UBND xã Măng Ri, cho biết, địa phương chú trọng xây dựng và nhân rộng các mô hình sinh kế dựa trên lợi thế địa phương, nhất là phát triển nông, lâm nghiệp gắn với vùng dược liệu dưới tán rừng.
Dù vậy, quá trình triển khai vẫn còn những điểm nghẽn. Một số dự án, tiểu dự án, nhất là các mô hình phát triển sản xuất, cần trải qua nhiều bước thẩm định, phê duyệt nên mất thời gian, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện.
Tại xã Tây Trà Bồng, xây dựng NTM và giảm nghèo còn là nhiệm vụ nặng nề khi địa phương mới đạt 11/19 tiêu chí NTM, tỷ lệ hộ nghèo trên 46%, thu nhập của người dân còn thấp. Một số nội dung công tác giảm nghèo gặp khó trong giải ngân do không còn nhiều đối tượng thụ hưởng, mức hỗ trợ chưa phù hợp hoặc còn vướng về cơ chế.
Trong bối cảnh đó, địa phương đang tìm thêm nguồn lực xã hội để cùng thực hiện các mục tiêu. Xã Tây Trà Bồng chú trọng thu hút doanh nghiệp tham gia hình thành chuỗi giá trị sản xuất, chế biến và tiêu thụ chè Trà Nham gắn với phát triển du lịch nông nghiệp. Cùng với hỗ trợ của Nhà nước, người dân được tuyên truyền, vận động chủ động phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống.
Từ thực tiễn triển khai cho thấy, tích hợp các chương trình MTQG giúp Quảng Ngãi có điều kiện tập trung nguồn lực, hạn chế đầu tư dàn trải và tăng tính chủ động cho địa phương. Tuy nhiên, hiệu quả cuối cùng phụ thuộc lớn vào khả năng tổ chức thực hiện và tiến độ đưa nguồn vốn vào các công trình, dự án, mô hình sinh kế cụ thể.
UBND tỉnh đã yêu cầu các sở, ngành, cơ quan, đơn vị và địa phương khẩn trương rà soát, tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh giải ngân theo nguyên tắc “rõ người - rõ việc - rõ trách nhiệm”. Đây được xem là giải pháp then chốt để khơi thông nguồn lực, tạo chuyển biến thực chất trong đầu tư hạ tầng, phát triển sản xuất, giảm nghèo và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.
Với cách tiếp cận lấy người dân làm trung tâm, nguồn lực từ Chương trình MTQG được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực để Quảng Ngãi phát triển kinh tế nông thôn, thu hẹp khoảng cách giữa các vùng, đồng thời gắn phát triển kinh tế với gìn giữ, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc./.
