Các sản phẩm chế tác từ quế Trà Leng góp phần nâng cao giá trị sản vật địa phương và lan tỏa bản sắc vùng cao Đà NẵngSự kiện ấy không đơn thuần là hoạt động quảng bá một sản phẩm nông nghiệp. Đó còn là dấu hiệu cho thấy cách thế giới đang nhìn nhận hương thơm cũng có thể trở thành một tài nguyên phát triển trong bối cảnh du lịch hiện đại đang dịch chuyển từ việc đến để ngắm sang đến để cảm nhận. Nếu trước đây, cảnh quan là yếu tố thu hút du khách thì ngày nay, những trải nghiệm đánh thức nhiều giác quan cùng lúc mới tạo nên dấu ấn sâu sắc. Âm thanh, vị giác, xúc giác và đặc biệt là khứu giác đang trở thành những “điểm chạm” cảm xúc mới của ngành công nghiệp không khói.
Trong xu hướng đó, quế Trà Leng xuất hiện như một đại diện tiêu biểu cho khả năng kể chuyện bằng mùi hương. Không phải ngẫu nhiên mà sản phẩm này được lựa chọn giới thiệu tại diễn đàn quốc tế chuyên về du lịch hương thơm. Hương thơm nồng ấm, cay dịu và lưu giữ rất lâu trong không gian không chỉ là đặc tính sinh học của cây quế mà còn gợi mở cả một miền ký ức về núi rừng, về cuộc sống của đồng bào Ca Dong, Mnông, Xơ Đăng đã gắn bó với loài cây này qua nhiều thế hệ.
Ở nhiều quốc gia, mùi hương đã trở thành “dấu ấn nhận diện” của một vùng đất. Nhắc đến Bulgaria, người ta nghĩ ngay đến những thung lũng trải dài, nơi cung cấp nguồn tinh dầu hoa hồng nổi tiếng thế giới. Nhắc đến vùng Provence là nhớ đến những cánh đồng hoa oải hương tím ngắt cùng ngành công nghiệp nước hoa trứ danh của Pháp. Hay tại Nhật Bản, hương gỗ bách hinoki từ lâu đã trở thành biểu tượng của văn hóa tắm rừng gắn với các sản phẩm chăm sóc sức khỏe và du lịch chữa lành. Ở những nơi ấy, mùi hương không chỉ là đặc tính của một loài cây hay một loài hoa, mà đã trở thành ngôn ngữ kể chuyện về thiên nhiên, lịch sử và bản sắc văn hóa địa phương. Những mùi hương ấy không chỉ được lưu giữ trong các lọ tinh dầu hay chai nước hoa, mà còn hiện diện trong ký ức của du khách. Bởi con người có thể quên một bức ảnh, nhưng rất khó quên một mùi hương đã từng chạm tới cảm xúc. Và đó chính là giá trị mà Quế Trà Leng đang có cơ hội kiến tạo cho mình, bởi hương quế mang theo bản sắc địa phương, chứa đựng những điều kiện tự nhiên đặc biệt và phản ánh cả quá trình cộng đồng các dân tộc thiểu số nâng niu, gìn giữ, chăm sóc rừng quế qua nhiều thế kỷ.
Quế Trà Leng và hướng đi kinh tế xanh dưới tán rừngThiên nhiên đã ban tặng cho Trà Leng nguồn tài nguyên vô giá. Nơi đây ôm trọn trong lòng những dải rừng quế cổ thụ - sản vật đã được cấp chứng nhận chỉ dẫn địa lý từ năm 2011, nổi danh với hàm lượng tinh dầu cao bậc nhất Việt Nam. Toàn xã hiện có gần 3.000ha đất quy hoạch trồng quế; trong đó hơn 1.000ha đang cho khai thác, với sản lượng hằng năm đạt 70 - 80 tấn vỏ quế. Quế Trà Leng được sử dụng trong nhiều lĩnh vực, từ gia vị, dược phẩm, mỹ phẩm đến y học cổ truyền.
Trải qua hàng trăm năm, từ việc chọn giống, gây trồng, chăm sóc đến khai thác quế đều tích lũy nên những kinh nghiệm quý cho đồng bào địa phương. Quế hiện diện trong các lễ hội truyền thống, trong những bài thuốc dân gian và cả những câu chuyện được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Điều đáng quý hơn là cả một không gian văn hóa hình thành xung quanh những cánh rừng quế cổ thụ với tiếng cồng chiêng, nếp sinh hoạt cộng đồng và tri thức tộc người cùng tạo nên bản sắc riêng mà không nơi nào có thể sao chép. Đó cũng là lý do ông Nguyễn Thế Phước, Bí thư Đảng ủy xã Trà Leng nhấn mạnh rằng quế không còn đơn thuần là sản phẩm nông nghiệp mà đã trở thành di sản sinh thái, di sản văn hóa và di sản tri thức cộng đồng - nền tảng quan trọng để địa phương khai thác phát triển theo hướng bền vững gắn với du lịch trải nghiệm và nâng cao giá trị kinh tế cho người dân.
Hiện nay, xã Trà Leng đang tìm cách liên kết với nhà khoa học, doanh nghiệp và người dân để đưa quế vào hệ sinh thái đa giá trị, kết hợp với văn hóa, du lịch và sinh kế cộng đồng thay vì chỉ tập trung vào khai thác nguyên liệu. Du khách có thể bước vào rừng quế, nghe câu chuyện của người Cadong, Mnông, Xơ Đăng trồng quế, tự tay bóc vỏ quế, chưng cất tinh dầu, thưởng thức ẩm thực địa phương, hòa mình vào những đêm hội cồng chiêng mang đậm nét văn hóa của đồng bào… Những trải nghiệm đó sẽ góp phần nâng giá trị của quế Trà Leng lên gấp nhiều lần.
Từ những cánh rừng xanh trên dãy Trường Sơn đến diễn đàn quốc tế ở châu Âu, hành trình của quế Trà Leng đang mở ra một cách nhìn mới về phát triển tài nguyên tại chỗ. Khi văn hóa, thiên nhiên và cộng đồng được kết nối hài hòa, một mùi hương bình dị cũng có thể trở thành “tấm hộ chiếu” đưa hình ảnh một vùng đất vượt qua biên giới, đến với bạn bè quốc tế, mang lại sinh kế và thu nhập cho đồng bào các dân tộc thiểu số.
