Tết Ramưwan kéo dài suốt một tháng, gọi là tháng Ramưwan với nhiều nghi lễ tín ngưỡng, tôn giáo truyền thống diễn ra như: lễ tảo mộ, lễ cúng gia tiên tại nhà và tháng niệm chay của các chức sắc Chăm Bàni tại các thánh đường.
1. Lễ tảo mộ
Người Chăm Bàni quan niệm, đi tảo mộ là để mời Tổ tiên về ăn Tết; ở nơi xa hơn, ông bà Tổ tiên đi lâu về đến nhà, nên phải tảo mộ trước, làm lễ mời trước... Để thực hiện nghi lễ tảo mộ, đồng bào Chăm Bàni mặc trang phục truyền thống; Chức sắc hoặc tu sỹ mặc áo dài trắng, quấn khăn màu trắng, đầu bịt khăn trắng có tua màu đỏ, tay cầm cây gậy, đeo dây (giống cà-vạt) có ba túi vắt ra sau lưng; Phụ nữ đội đôn rong (một loại giỏ được đan bằng tre), bên trong đựng ba hộp bằng đồng, nhôm có trầu, cau đã têm sẵn, thuốc lá làm lễ vật cúng tế, trẻ em xách nước đi đến các khunhrak (nghĩa trang) để tảo mộ và cúng. Tại lễ tảo mộ, các gia đình sẽ bày lễ vật cúng tế, thầy a char (chức sắc Hồi giáo) ngồi đọc kinh và làm lễ tẩy uế phần mộ, đồng thời mời Tổ tiên về dự lễ. Con cháu trải chiếu, nằm rạp trên đất để lạy mộ, tất cả đều phải kính cẩn cúng bái, cầu khấn mời Tổ tiên về hưởng mùa Ramưwan. Sau khi kết thúc các nghi lễ cúng tế, dưới bia mỗi ngôi mộ đều để một miếng trầu.
Lễ tảo mộ được người Chăm theo Hồi giáo Bàni thực hiện rất trang nghiêm2. Lễ cúng gia tiên
Sau khi kết thúc lễ tảo mộ, từng gia tộc làm lễ cúng gia tiên. Các gia đình chuẩn bị một vị trí trang trọng trên giường hoặc phản, trải chiếu mới, bày trầu, cau, trà, hoa quả (họ cho rằng chỗ này chính là nơi Tổ tiên về ngự). Khi lễ vật và người phục vụ chuẩn bị xong, vị chủ lễ là thầy a char hoặc người thông hiểu, thuộc Kinh Thánh làm lễ tẩy trần, mọi người chỉnh tề trang phục, vị chủ lễ khấn nguyện và vẽ bùa, toàn gia đình bắt đầu cúng. Lễ vật cúng gồm: một mâm lễ ngọt (bánh kẹo, hoa quả, chè), một mâm lễ mặn (cơm, canh, cá, thịt dê, gà, trầm hương). Tuần tự, lễ vật được dâng làm nhiều đợt, mỗi đợt 2 mâm lễ (một mâm ngọt và một mâm mặn), gia chủ khấn mời tên một vị thần, Tổ tiên và cầu mong được phù hộ cho toàn gia tộc, toàn làng xóm, tín đồ.
3. Tháng Chay tịnh Ramưwan (lễ chay niệm)
Sau khi kết thúc lễ cúng gia tiên và những ngày hội vui tươi, các làng Chăm Bàni bước vào tháng Chay Ramưwan trang nghiêm. Các gia đình làm mâm lễ riêng đội lên thánh đường. Mâm lễ dâng cúng trong lễ Ramưwan được trang trí, bày biện trên sân thánh đường theo hàng lối đẹp mắt. Những người tham dự lễ mặc những bộ trang phục truyền thống Chăm mới và đẹp nhất.
Từ chiều ngày 2/9 Hồi lịch, bắt buộc tất cả chức sắc đều phải vào ở hẳn trong thánh đường để ôn luyện Kinh Qur’an và chay tịnh. 3 ngày đầu, chức sắc nhịn cả ngày, trưa chỉ ăn 3 hạt muối, uống trà, không nói chuyện lớn. Những ngày tiếp theo, gia đình mang đồ ăn cho chức sắc từ 5 giờ chiều. Trong suốt tháng Ramưwan, những chức sắc, tu sỹ Chăm Bàni thực hiện ba trong năm điều sống đạo (năm cốt đạo) là: xác tín, cầu nguyện mỗi ngày và thực hiện tượng trưng bố thí bằng hình thức lễ đổi gạo. Lễ đổi gạo được tiến hành vào ngày cuối cùng của tháng Ramưwan với các nghi thức rất tôn nghiêm.
Hồi giáo Bàni quan niệm thực hiện tháng Ramưwan là tháng “ép xác”, bởi họ tin rằng kiêng kỵ mọi sinh hoạt của con người, nhịn ăn, nhịn uống để hiểu, thông cảm cho cảnh nghèo khó của con người, nhận biết sự thiệt thòi của những người thiếu may mắn và là điều kiện tạo một nghị lực chế ngự mọi ham muốn tầm thường, những dục vọng xấu trong cuộc sống.
Có thể nói, Tết Ramưwan gắn chặt với đời sống của người theo Hồi giáo Bàni từ khi cất tiếng khóc chào đời cho đến lúc chết. Dù phải làm ăn xa, bận rộn nhưng người Chăm Bàni vẫn dành thời gian về quê thực hiện những nghi lễ tín ngưỡng, tôn giáo truyền thống trong Tết và tận hưởng những giây phút hạnh phúc bên gia đình, người thân./.
