Thánh địa Mỹ Sơn - Công trình kiến trúc vượt thời gian

Thánh địa Mỹ Sơn là điểm đến nổi tiếng của tỉnh Quảng Nam (nay là thành phố Đà Nẵng) với quần thể kiến trúc gồm nhiều đền đài Chăm Pa vô cùng độc đáo. Được xây dựng từ thế kỷ IV và phát triển rực rỡ qua nhiều thế kỷ sau đó, Mỹ Sơn từng là trung tâm tôn giáo, nơi thờ các vị thần Hinđu, đặc biệt là thần Shiva, vị thần tối cao trong tín ngưỡng Ấn Độ giáo. Điều này đã được thể hiện rõ qua cách bố trí đền tháp và ý nghĩa tâm linh trong từng chi tiết. Các đền tháp đều được xây dựng từ gạch đá, chủ yếu quay về hướng Đông - hướng Mặt Trời mọc, tượng trưng cho sự khởi đầu và cũng là nơi ngự trị của các vị thần.

Điều khiến Thánh địa Mỹ Sơn trở nên nổi tiếng, độc nhất vô nhị, hấp dẫn du khách gần xa chính là kỹ thuật xây dựng đền tháp bằng gạch cổ. Những viên gạch này đều được nung và cắt khối, sau đó xếp chồng lên nhau một cách khéo léo, hoàn hảo mà không sử dụng vôi vữa hay bất kỳ chất kết dính nào. Dù đã trải qua hàng nghìn năm, phần lớn các tháp vẫn kiên cố, chỉ xuất hiện một vài vết nứt nhỏ, chứng minh sự tài tình của người Chăm cổ trong việc xây dựng và bảo tồn kiến trúc.

Một trong những điểm đặc biệt tại Thánh địa Mỹ Sơn chính là con đường cổ rộng 8m được phát hiện trong quá trình trùng tu khu đền tháp trung tâm. Chuyên gia khảo cổ người Ấn Độ phát hiện khi tham gia phục dựng các tháp chính, con đường này từng bị chôn sâu khoảng 1m dưới lòng đất, với hai bờ tường gạch chạy song song rất kiên cố. Đây chính là lối đi chính dẫn thẳng vào trung tâm của khu di sản, nơi tọa lạc của tòa tháp cổng linh thiêng, dành riêng cho vua chúa, hoàng tộc và giới chức sắc cao cấp của vương quốc Chăm Pa xưa. Đặc biệt, hệ thống tường bao hai bên đường còn được chạm khắc tinh xảo, phản ánh sự tinh tế trong nghệ thuật kiến trúc Chăm cổ.

Bên cạnh đó, còn có các công trình: Đền Kalan là nơi thờ Linga hay còn gọi là thần Shiva, là một vị thần tối cao trong tín ngưỡng của đạo Hinđu, có chiều cao 24m và được bao quanh bởi 6 tháp phụ; Tháp Cổng hay còn gọi là tháp Gopura nằm ngay trước tháp Kalan, có hai cửa thông nhau ở hai hướng Đông và Tây, dễ dàng ngắm nhìn cảnh hoàng hôn trong ánh chiều tà, đẹp huyền ảo; Tháp Mandapa có kiến trúc độc đáo được xây dựng theo hình một ngôi nhà dài với cổng tháp, được chọn làm nơi đón khách hành hương dâng lễ vật, có những đường nét thủ công tinh tế và tinh xảo của người xưa, những hoa văn chạm trổ đầy tính nghệ thuật trên cổng tháp.

Không chỉ mang giá trị kiến trúc và nghệ thuật độc đáo, quần thể đền tháp Mỹ Sơn còn là nơi lưu giữ tinh thần, tín ngưỡng và sức sáng tạo kỳ diệu của người Chăm cổ. Thánh địa Mỹ Sơn đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới, đánh dấu bước khẳng định rõ rệt về tầm vóc văn hóa - lịch sử của quần thể này trong kho tàng di sản nhân loại./.