Thiện Thuật (Lạng Sơn): Đo hiệu quả Chương trình MTQG 417 bằng những thay đổi trong cuộc sống người dân

Sau ngày 1/7/2025, xã Thiện Thuật được thành lập trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của xã Quang Trung và xã Thiện Thuật trước đây. Việc tổ chức lại đơn vị hành chính mở ra không gian phát triển mới, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý, phân bổ nguồn lực và bảo đảm chính sách đến đúng đối tượng. Với đặc điểm địa bàn miền núi, dân cư phân bố không đồng đều, đồng bào dân tộc thiểu số gắn bó với sản xuất nông nghiệp và kinh tế rừng, giảm nghèo tại xã Thiện Thuật đòi hỏi cách tiếp cận đồng bộ, phù hợp với điều kiện từng thôn và năng lực của từng hộ gia đình.

Năm 2025, kế hoạch vốn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững trên địa bàn xã Thiện Thuật (tỉnh Lạng Sơn) là 5.967 triệu đồng, trong đó ngân sách Trung ương bố trí 5.772 triệu đồng, ngân sách địa phương đối ứng 195 triệu đồng.

Tại thôn Khuổi Lù, tuyến đường từng chủ yếu là đường đất, gây khó khăn cho việc đi lại và vận chuyển nông sản, nay đã được bê tông hóa. Theo ông Lâm Văn Vương, Phó Bí thư Chi bộ, Trưởng ban Công tác Mặt trận, Người có uy tín thôn Khuổi Lù (xã Thiện Thuật, tỉnh Lạng Sơn) chia sẻ: Đường giao thông thuận lợi hơn đã góp phần cải thiện sinh hoạt và tạo điều kiện phát triển sản xuất. Từ thực tế này có thể thấy, hạ tầng chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi gắn với nhu cầu dân sinh, tổ chức sản xuất và khả năng tiếp cận thị trường. Một tuyến đường tốt không chỉ giúp rút ngắn thời gian đi lại, mà còn có thể giảm chi phí vận chuyển, mở rộng đầu ra nông sản và tăng cơ hội tiếp cận dịch vụ giáo dục, y tế.

Trong lĩnh vực an sinh, Dự án 5 về hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo, hộ cận nghèo có tổng vốn 1.804 triệu đồng, gồm 1.640 triệu đồng ngân sách Trung ương và 164 triệu đồng ngân sách địa phương. Dự án hỗ trợ 48 hộ, trong đó 34 hộ xây mới và 14 hộ sửa chữa nhà ở. Theo thông tin địa phương cung cấp, dự án đã hoàn thành và giải ngân 100% nguồn vốn. Những căn nhà an toàn không chỉ giúp người dân ổn định nơi ở, giảm nguy cơ tổn thất trước thiên tai, đồng thời còn tạo điểm tựa để các gia đình yên tâm lao động, sản xuất. Dẫu vậy, hỗ trợ nhà ở mới giải quyết một chiều thiếu hụt; để thoát nghèo bền vững, mỗi hộ còn cần việc làm, thu nhập và khả năng ứng phó với những biến động của cuộc sống.

Kinh tế rừng đang là một hướng sinh kế quan trọng tại xã Thiện Thuật. Ở thôn Khuổi Cưởm, ông Hoàng Văn Trương, Người có uy tín trong cộng đồng, có khoảng 10 ha keo, tổ chức trồng luân phiên với chu kỳ khai thác từ 6-7 năm. Việc thương lái đến tận rừng thu mua giúp người dân thuận lợi hơn trong tiêu thụ sản phẩm. Bên cạnh cây keo, các mô hình nuôi ong lấy mật, chăn nuôi gà dưới tán hồi cũng mở ra cơ hội đa dạng hóa nguồn thu.

Tuy nhiên, phát triển sinh kế không thể chỉ dựa vào mở rộng diện tích sản xuất. Chu kỳ khai thác rừng dài khiến thu nhập giữa các năm thiếu đồng đều; giá bán phụ thuộc thị trường, trong khi rủi ro thiên tai, sâu bệnh và cháy rừng luôn hiện hữu. Vì vậy, xã cần thúc đẩy liên kết giữa các hộ sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng cường kết nối doanh nghiệp và thị trường, đồng thời đánh giá hiệu quả thực tế của từng mô hình theo chi phí, lợi nhuận và khả năng nhân rộng. Đa dạng sinh kế phải đi cùng quản lý tài nguyên bền vững, không đánh đổi môi trường lấy lợi ích trước mắt.

Theo báo cáo của UBND xã Thiện Thuật (tỉnh Lạng Sơn) năm 2025, xã có 1.534 hộ dân, trong đó 47 hộ nghèo, chiếm 3,06%, và 532 hộ cận nghèo, chiếm 34,68%. Tỷ lệ hộ cận nghèo còn cao đặt ra yêu cầu quan tâm nhiều hơn đến nhóm có nguy cơ tái nghèo, nhất là các hộ thiếu việc làm ổn định hoặc phụ thuộc vào một nguồn thu nhập. Những số liệu này cần được đối chiếu với kết quả rà soát chính thức năm 2026 trước khi sử dụng như hiện trạng mới nhất của xã.

Ngày 31/01/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Quyết định số 417/QĐ-BNNMT về phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035, trong đó giai đoạn I thực hiện từ năm 2026 đến năm 2030. Đây là cơ sở để tăng cường phối hợp các chính sách, gắn phát triển hạ tầng với nâng cao chất lượng đời sống, thúc đẩy sinh kế và bảo đảm an sinh xã hội.

Đối với xã Thiện Thuật (tỉnh Lạng Sơn), yêu cầu đặt ra là phân bổ nguồn lực theo nhu cầu thực tế, công khai đối tượng thụ hưởng, tăng cường giám sát cộng đồng và đánh giá kết quả bằng những chỉ tiêu có thể kiểm chứng: thu nhập hộ gia đình, việc làm ổn định, mức giảm nghèo đa chiều và nguy cơ tái nghèo. Người có uy tín cần tiếp tục phát huy vai trò vận động cộng đồng, chia sẻ kinh nghiệm sản xuất và củng cố tinh thần chủ động vươn lên của người dân.

Chính vì vậy, hiệu quả của Chương trình MTQG 417 không chỉ nằm ở số vốn được phân bổ, số công trình hoàn thành và tỷ lệ giải ngân,… mà phải được kiểm chứng bằng những thay đổi thực chất trong cuộc sống. Khi người dân có đường đi thuận lợi hơn, nhà ở an toàn hơn, sinh kế vững chắc hơn và thu nhập ổn định hơn, chính sách mới thực sự đi vào cuộc sống. Đó cũng là thước đo quan trọng nhất đối với xã Thiện Thuật (tỉnh Lạng Sơn) trong giai đoạn phát triển mới: không chỉ hỗ trợ người dân vượt qua khó khăn trước mắt, đặc biệt còn tạo điều kiện để mỗi gia đình chủ động vươn lên, đóng góp vào sự phát triển bền vững của địa phương./.