Thoát nghèo từ trồng dược liệu dưới tán rừng Pu Đín Đánh

Bài học làm giàu từ tán rừng Phá Lỏm

Những ngày mùa Thu, dải nắng sớm phủ xuống triền núi Pu Đín Đánh ngợp một màu xanh của cây bo bo đang kỳ trĩu hạt. Băng qua những lối mòn ngập lá khô, tiếng cuốc bập bùng hòa cùng tiếng cười rộn rã của bà con mùa thu hoạch báo hiệu một sức sống mới đang sinh sôi trên dải biên thuỳ Việt - Lào.

Điểm tựa cho sự đổi thay ấy bắt đầu từ bản Phá Lỏm. Tiên phong nhận giao khoán khoanh nuôi, bảo vệ rừng tự nhiên và đưa cây bo bo vào trồng xen dưới tán rừng, gia đình ông Xồng Nọ Pó hiện sở hữu 4,5 ha bo bo. Nhờ chăm sóc đúng kỹ thuật, mỗi năm gia đình ông thu nhập ổn định từ 100 đến 150 triệu đồng.

Quệt vệt mồ hôi trên trán, ông Xồng Nỏ Pó phấn khởi chia sẻ: “Trước đây gia đình mình chỉ biết làm nương rẫy, khi nào cũng thiếu thốn. Từ khi có chủ trương vận động khoanh nuôi, chăm sóc cây bo bo dưới tán rừng tự nhiên, mình thấy hiệu quả lắm. Dân biên giới không lo thiếu ăn nữa, lại có tiền mua xe máy, nuôi con cháu học hành”.

Từ mô hình điểm của ông Pó, Chi bộ và Ban Quản lý bản Phá Lỏm đã tuyên truyền, vận động nhân dân chuyển từ tập quán hái lượm tự nhiên sang chăm sóc, bảo vệ bài bản. Hiện, toàn bản có 70 hộ dân tham gia với tổng diện tích 52 ha, mỗi năm thu hoạch trên 15 tấn hạt bo bo khô, đạt giá trị hơn 700 triệu đồng.

Ông Xồng Bá Giày, Bí thư Chi bộ bản Phá Lỏm cho biết: “Cây bo bo trồng 1 - 2 năm là cho thu hoạch lâu dài. Khi nhận thấy lợi ích kinh tế vượt trội, Chi bộ đã ra chủ trương nhân rộng, biến loài cây này thành cây trồng chủ lực, giúp đời sống nhân dân trong bản đi vào ổn định”.

Sức sống của loài cây bản địa không dừng lại ở Phá Lỏm mà nhanh chóng lan tỏa sang các bản lân cận như Huồi Sơn, Văng Môn, bản Phồng. Tại bản Huồi Sơn, ông Vừ Giống Chùa sau khi học hỏi kinh nghiệm đã nhân rộng hơn 2 ha bo bo, mang lại nguồn thu từ 70 đến hơn 100 triệu đồng mỗi vụ thua hoạch. Còn ở bản Văng Môn, anh Mong Văn Nghệ cùng nhiều hộ đồng bào Thái, Tày Pọng cũng tiên phong chuyển từ làm nương rẫy sang trồng bo bo dưới tán rừng lâm nghiệp, tạo sinh kế bền vững cho gia đình.

Hiệu quả từ mô hình trồng bo bo dưới tán rừng ở xã Tam Thái không chỉ làm đổi thay các bản làng trong xã, mà còn trở thành điểm sáng thu hút chính quyền và nhân dân các xã lân cận như Tương Dương, Nhôn Mai, Hữu Khuông... đến học tập kinh nghiệm. Từ những chuyến tham quan thực tế tại Pu Đín Đánh, các xã bạn đã triển khai tại địa phương mình, biên cây bo bo hoang dại thành cây trồng chủ lực, mở ra hướng đi mới giúp đồng bào các dân tộc vùng cao gia tăng thu nhập, từng bước vươn lên làm giàu từ rừng.

"Bệ đỡ" từ chính sách

Sự chuyển mình từ loài cây hoang dại thành "cây làm giàu" nơi vùng biên là kết quả của việc cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã Tam Thái (nhiệm kỳ 2025-2030) về chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phát triển nông nghiệp hàng hóa bền vững, gắn liền với việc lồng ghép hiệu quả các chính sách hỗ trợ của Nhà nước.

Nói về định hướng này, ông Lô Dương Khánh, Chủ tịch UBND xã Tam Thái cho biết: “Từ nguồn vốn của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã đã tập trung triển khai quy hoạch vùng phát triển cây dược liệu dưới tán rừng. Nhờ nguồn lực hỗ trợ về giống, kỹ thuật và phân bón, bà con có thêm điều kiện mở rộng diện tích, yên tâm chuyển đổi phương thức sản xuất bền vững.”

Bên cạnh đó, sự vào cuộc sát sao của Tổng đội Thanh niên xung phong 9 Nghệ An cũng tạo nên điểm tựa vững chắc. Anh Vương Trung Úy, Tổng đội trưởng cho biết đơn vị trực tiếp tuyên truyền, hướng dẫn kỹ thuật thu hái, bảo quản và đảm nhận khâu thu mua với giá cao hơn thương lái, giúp người dân yên tâm đầu tư trồng cây bo bo.

Với sự chỉ đạo quyết liệt của cấp ủy, chính quyền và sự đồng thuận của nhân dân, đến nay xã Tam Thái đã phát triển được 120 ha bo bo, trong đó khoanh nuôi bảo vệ 29 ha, trồng mới 91 ha tập trung tại các bản biên giới như Phá Lỏm, Huồi Sơn, Văng Môn, Xốp Nặm, Phồng và Xoóng Con.

Đánh giá về tầm nhìn phát triển, đồng chí Lữ Văn May, Bí thư Đảng ủy xã Tam Thái nhấn mạnh: “Mô hình trồng cây bo bo dưới tán rừng đã làm thay đổi hoàn toàn nhận thức của bà con, từ chặt phá rừng sang bảo vệ và phát triển kinh tế lâm sản phụ. Thời gian tới, địa phương tiếp tục hỗ trợ giao đất giao rừng, hoàn thiện hạ tầng và kết nối doanh nghiệp bao tiêu, quyết tâm biến cây dược liệu thành thế mạnh kinh tế mũi nhọn.”

Giữa ngút ngàn mây phủ Pu Đín Đánh, những chùm quả bo bo vẫn âm thầm trĩu nặng qua từng mùa, mang theo ước mơ về một cuộc sống đủ đầy, no ấm của đồng bào vùng biên. Nhưng có lẽ, "báu vật" quý giá nhất trên đỉnh núi này không chỉ dừng lại ở những mùa thu hoạch bội thu hay những nụ cười rạng rỡ bên nương đồi. "Báu vật" ấy chính là màu xanh ngút ngàn của đại ngàn được giữ gìn vẹn nguyên, là ngọn lửa niềm tin của người Mông, người Thái, người Tày Pọng cất lên giữa trùng khơi đá núi. Nhờ ý Đảng hòa cùng lòng dân, cây bo bo đã bén rễ, nở hoa, không chỉ giúp đồng bào ấm no ngay trên quê hương mình, mà còn thắp sáng khát vọng vươn lên bền vững nơi dải đất biên cương Tổ quốc.