Năm 2019, nhận thấy lượng khách tìm về Khu bảo tồn thiên nhiên Hữu Liên ngày càng tăng, gia đình anh Hoàng Văn Chĩnh sửa sang lại ngôi nhà sàn truyền thống, đầu tư thêm phòng nghỉ, nhà tắm, nhà vệ sinh và cảnh quan xung quanh để làm du lịch cộng đồng.
Homestay Yến Nhi của anh Chĩnh hiện có 4 phòng nghỉ và một phòng cộng đồng, thu nhập bình quân khoảng 60 triệu đồng/tháng. Có được thành công này là do anh Chĩnh thường xuyên dùng điện thoại chụp ảnh ngôi nhà sàn truyền thống, cảnh quan thiên nhiên cùng các trải nghiệm đặc trưng như trekking, khám phá đồng cỏ, thưởng thức ẩm thực địa phương rồi cập nhật lên các trang mạng xã hội và các nền tảng du lịch trực tuyến. Cách làm đó giúp homestay của anh tiếp cận với nhiều nhóm khách trong và ngoài nước.
Từ một hộ làm nông nghiệp đơn thuần, gia đình anh Chĩnh có thêm sinh kế mới, đồng thời tạo việc làm cho 5-6 người xung quanh, với những công việc như phục vụ dọn phòng, nấu ăn, dẫn đường… để có thêm thu nhập. Ngoài ra, để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của du khách, đồng bào còn cung cấp gà, vịhomestay trở thành một mắt xích trong chuỗi sinh kế cộng đồng.
Làng du lịch cộng đồng Hữu Liên, Lạng Sơn Theo chính quyền xã Hữu Liên chia sẻ, toàn xã có 36 homestay, đón trên 100.000 lượt khách/năm. Tổng thu trung bình ước đạt 120 tỷ đồng/năm. Du lịch đang từng bước khẳng định vai trò trong cơ cấu nền kinh tế của địa phương. Nhưng để một bản làng nằm giữa núi rừng được du khách “nhìn trúng” thì chỉ có cảnh đẹp thôi là chưa đủ. Du khách thời công nghệ số thường tìm kiếm thông tin, xem hình ảnh, đọc đánh giá, hỏi giá, đặt phòng trên Internet trước khi lên đường.
Với những điểm đến ở vùng cao, khoảng cách địa lý từng là trở ngại lớn thì chuyển đổi số có thể rút ngắn, thậm chí xóa nhòa khoảng cách ấy chỉ bằng một chiếc điện thoại thông minh. Một bức ảnh về mùa lúa chín, một đoạn video về bữa cơm bản, một bài tự giới thiệu về nhà sàn hay một tự thuật trải nghiệm trekking… đều có thể trở thành lời mời gửi trực tiếp tới du khách. Đây chính là sức mạnh mà chuyển đổi số tạo ra nhằm hỗ trợ phát triển du lịch.
Công nghệ giúp bản sắc của bản làng được nhìn thấy, được kể lại và giới thiệu ra thị trường. Người dân không phải tốn tiền quảng cáo, chỉ cần có tài khoản mạng xã hội, kỹ năng chụp ảnh, quay video, trả lời khách và quản lý đặt phòng là có thể bắt đầu khởi sự kinh doanh. Nếu không hiện diện trên môi trường số, một homestay dù có nhà sàn đẹp, món ăn ngon, cảnh quan hấp dẫn cũng rất khó tiếp cận du khách. Ngược lại, biết sử dụng công nghệ, đồng bào có thể chủ động giới thiệu sản phẩm, kết nối khách hàng, tiếp nhận phản hồi và từng bước chuyên nghiệp hóa dịch vụ.
Nhận thức được vai trò to lớn của chuyển đổi số với phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, tỉnh Lạng Sơn đã sử dụng nguồn lực của Tiểu dự án 2: Ứng dụng công nghệ thông tin thuộc Chương trình MTQG 1719 để thúc đẩy chuyển đổi số tại cơ sở. Theo báo cáo của Sở Dân tộc và Tôn giáo, 100% xã khu vực III trong tỉnh đã được thiết lập hệ thống ứng dụng công nghệ thông tin, máy tính phục vụ truy cập Internet và ứng dụng chuyển đổi số. Tỉnh đã triển khai 4 dự án hỗ trợ chuyển đổi số, trong đó có 3 dự án phục vụ thực hiện Chương trình MTQG 1719, thiết lập các điểm hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số ứng dụng công nghệ thông tin tại UBND xã, hỗ trợ xây dựng và duy trì chợ sản phẩm trực tuyến vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Đặt những nỗ lực ấy bên câu chuyện ở Hữu Liên có thể thấy rõ hơn giá trị của đầu tư cho chuyển đổi số ở vùng khó khăn. Công nghệ giúp đồng bào có thêm công cụ khai thác hiệu quả những gì mình đang có. Thực tế là những xã đặc biệt khó khăn lại thường giàu tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng, bởi đang còn giữ nguyên nét hoang sơ, chân thật - những thứ mà du khách luôn tìm kiếm và sẵn sàng trả giá để được tận hưởng.
Từ chiếc điện thoại đến sinh kế du lịch, khoảng cách tưởng rất xa nhưng thực tế lại thật gần. Khi hạ tầng được đầu tư, người dân được tiếp cận công nghệ và biết sử dụng công nghệ để làm ăn, chuyển đổi số sẽ trở thành công cụ giúp đồng bào giảm nghèo, tạo việc làm và mở rộng sinh kế ngay tại quê hương./.
