Xá lợi của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni: Một báu vật thần bí

Từ ngọn lửa Kusinara đến cuộc phân chia lịch sử

Theo các ghi chép trong Kinh Đại Bát Niết Bàn, sau khi Đức Thế Tôn nhập diệt tại rừng sala song thọ thuộc xứ Kusinara (Ấn Độ cổ đại), kim thân của Ngài được hỏa táng theo nghi thức của một bậc Chuyển luân Thánh vương. Điều kỳ diệu đã xảy ra khi ngọn lửa tàn tạ: phần xương cốt không hóa thành tro bụi thông thường mà ngưng kết lại thành hàng nghìn viên tinh thể lấp lánh, tựa như những viên ngọc quý với đủ kích cỡ và sắc màu. Xá lợi Phật có loại hình tròn, hình bầu dục, hình hoa sen, hình Phật, Bồ Tát, nhiều loại màu sắc như trắng, đen, vàng, xanh, đỏ; có loại giống như trân châu, mã não, thủy tinh; có loại trong suốt, có loại tỏa ánh sáng, có loại giống như kim cương.

Ngay lập tức xảy ra một cuộc tranh chấp quyền sở hữu giữa 8 vương quốc cổ đại thời bấy giờ muốn rước báu vật về đất nước mình để thờ phụng. Để tránh một cuộc binh đao, phần di cốt này được chia đều thành 8 phần bằng nhau cho 8 nước mang về xây dựng bảo tháp để tôn thờ. Sự kiện này không chỉ mở đầu cho lịch sử truyền thừa mang tính vật chất của Phật giáo, mà còn đặt nền móng cho kiến trúc tháp chùa phát triển mạnh mẽ sau này.

Di sản xuyên quốc gia và niềm tin bất diệt

Vào thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên, Hoàng đế Asoka (A Dục vương) sau khi quy y Tam bảo đã lấy phần lớn xá lợi của Đức Phật và chia nhỏ chúng ra thành 84.000 phần, rồi cho xây dựng ngần ấy ngôi tháp trên khắp cõi Diêm Phù Đề, là thế giới theo quan niệm Phật giáo cổ, để gieo duyên lành. Hành động mang tính bước ngoặt này đã biến xá lợi Phật từ một báu vật của vùng đất sông Hằng trở thành một di sản văn hóa tâm linh mang tầm quốc tế.

Ngày nay, những mảnh di sản thiêng liêng ấy đang được bảo tồn nghiêm ngặt tại các thánh tích lớn trên thế giới: Từ chiếc răng Phật ngọc tại cố đô Kandy (Sri Lanka), xá lợi xương đỉnh đầu tại Nam Kinh (Trung Quốc), cho đến những viên xá lợi lung linh được tôn thờ trang nghiêm tại các ngôi đại tự ở Thái Lan, Myanmar... Mỗi nơi lưu dấu chân xá lợi Phật đi qua đều trở thành trung tâm của văn hóa, nghệ thuật kiến trúc và là điểm tựa tinh thần vững chãi cho cộng đồng.

Đi qua hàng nghìn năm, những viên xá lợi bé nhỏ của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni vẫn vẹn nguyên giá trị. Ý nghĩa cốt lõi của “Thánh vật thần bí” này là một thông điệp nhắc nhở hậu thế về sự hiện hữu có thực của một con người lịch sử đã đạt đến đỉnh cao của sự giác ngộ và là biểu tượng của niềm tin rằng: Con người hoàn toàn có thể vượt qua khổ đau để chạm đến sự thanh tịnh tuyệt đối.