Kỳ vọng phát triển mới cho vùng dân tộc thiểu số và miền núi của thành phố Huế

Trong bối cảnh đó, thực hiện chính sách dân tộc không chỉ là nhiệm vụ nhằm góp phần phát triển kinh tế - xã hội mà còn gắn trực tiếp với củng cố khối đại đoàn kết, bảo đảm an sinh và giữ vững địa bàn chiến lược. Giai đoạn 2021-2025, thành phố Huế đã dành nhiều nguồn lực đáng kể cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, tạo ra những chuyển biến rõ nét về hạ tầng, giảm nghèo, sinh kế, giáo dục và bảo tồn văn hóa.

Theo đó, tổng vốn kế hoạch giai đoạn 2021-2025 bố trí cho Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trên địa bàn thành phố đạt hơn 760 tỷ đồng. Trong đó, vốn đầu tư phát triển hơn 436 tỷ đồng, vốn sự nghiệp hơn 323 tỷ đồng. Nguồn lực này được phân bổ cho nhiều lĩnh vực, từ đầu tư hạ tầng, hỗ trợ nhà ở, sinh kế đến giáo dục, bảo tồn văn hóa và nâng cao năng lực cộng đồng.

Hiệu quả dễ nhận thấy nhất là kết quả giảm nghèo. Tỷ lệ giảm nghèo bình quân trong đồng bào dân tộc thiểu số đạt trên 6%/năm, cao gấp đôi mục tiêu đề ra. Số hộ nghèo dân tộc thiểu số giảm từ 7.214 hộ năm 2021 xuống còn 1.828 hộ năm 2025. Đằng sau những con số này là sự tác động tổng hợp của nhiều chính sách. Thành phố đã hỗ trợ xây mới 1.890 căn nhà cho hộ dân; hỗ trợ nước sinh hoạt phân tán cho 1.350 hộ; triển khai các khu tái định cư và hỗ trợ chuyển đổi nghề cho 2.550 hộ. Đây đều là những nhu cầu thiết yếu, có tác động trực tiếp đến chất lượng cuộc sống và khả năng ổn định sinh kế của người dân.

Cùng với đó, hơn 174 tỷ đồng được bố trí đầu tư 110 công trình hạ tầng thiết yếu, với tỷ lệ giải ngân hơn 80%; hơn 35 tỷ đồng dành để duy tu, bảo dưỡng 166 công trình dân sinh, bao gồm giao thông nông thôn, thủy lợi, nước sinh hoạt tập trung, trường học, nhà sinh hoạt cộng đồng, điện sinh hoạt và công trình phòng, chống thiên tai.

Ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi thành phố Huế, giao thông tốt hơn giúp giảm chi phí đi lại, mở rộng khả năng tiếp cận thị trường, dịch vụ y tế và giáo dục; thủy lợi góp phần ổn định sản xuất; điện, nước giúp cải thiện điều kiện sinh hoạt; trường học và thiết chế cộng đồng tạo thêm điều kiện phát triển con người. Nói cách khác, đầu tư hạ tầng đang tạo nền móng để những chính sách phát triển khác có thể phát huy hiệu quả.

Một chuyển biến đáng chú ý trong thực hiện chính sách dân tộc tại Huế là từng bước chuyển từ tư duy hỗ trợ sang tạo sinh kế. Trong giai đoạn 2021-2025, thành phố triển khai 49 dự án phát triển sản xuất phù hợp với điều kiện tự nhiên và tập quán của đồng bào, tập trung vào các mô hình như chăn nuôi bò sinh sản, chăn nuôi lợn, phát triển cây dược liệu, trồng quế, lâm nghiệp bền vững và nhiều mô hình sản xuất khác. Đây là hướng đi có ý nghĩa lâu dài. Hỗ trợ nhà ở, nước sinh hoạt hay các nhu yếu phẩm có thể giúp người dân vượt qua khó khăn trước mắt, nhưng để thoát nghèo bền vững, điều quan trọng hơn là phải tạo được nguồn thu nhập ổn định và nâng cao năng lực tự chủ kinh tế.

Cùng với sinh kế, thành phố quan tâm đầu tư cho giáo dục, đào tạo nghề và phát triển nguồn nhân lực. Cơ sở vật chất tại các trường phổ thông dân tộc nội trú, trường học vùng khó khăn được nâng cấp; các hoạt động đào tạo nghề, bồi dưỡng kiến thức dân tộc, đào tạo tiếng dân tộc cho cán bộ và hỗ trợ lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng được triển khai. Đây là những chính sách có tác động lâu dài, bởi chất lượng nguồn nhân lực sẽ quyết định khả năng tiếp nhận kỹ thuật mới, mở rộng việc làm và nâng cao thu nhập của người dân.

Một hướng đi khác phù hợp với lợi thế của Huế là kết hợp bảo tồn văn hóa với phát triển kinh tế. Nhiều hoạt động được triển khai nhằm gìn giữ tiếng nói, lễ hội, nghề thủ công, tri thức dân gian và những giá trị văn hóa đặc sắc của các dân tộc Tà Ôi, Cơ-tu, Bru-Vân Kiều. Thành phố đã hoàn thiện 2 làng văn hóa các dân tộc thiểu số, đạt 100% kế hoạch mục tiêu bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số.

Theo bà Hồ Thị Tùy, Phó Trưởng phòng Dân tộc, Sở Nội vụ thành phố Huế, bên cạnh những thành tựu trên, giai đoạn 2026-2030, thành phố cũng gặp nhiều thách thức khi vẫn còn 94 thôn đặc biệt khó khăn, 6/9 xã thuộc khu vực III. Nhiều địa bàn chưa đạt chuẩn về điện, giao thông, trường học, nước sạch, thiết chế văn hóa; tỷ lệ nghèo đa chiều còn cao…

Vì vậy, thành phố Huế cần tiếp tục đổi mới cách thức đầu tư và tổ chức thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030 theo hướng rõ địa bàn, rõ nhu cầu và rõ kết quả. Quan điểm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm” cần được cụ thể hóa bằng việc ưu tiên nguồn lực cho những địa bàn đặc biệt khó khăn và ưu tiên xử lý những thiếu hụt về giao thông, điện, nước sạch, giáo dục và sinh kế.

Trọng tâm tiếp theo là cần phát triển sinh kế bền vững, gắn sản xuất với lợi thế địa phương, xây dựng mô hình kinh tế cộng đồng, hỗ trợ khởi nghiệp và kết nối thị trường. Bên cạnh đó, phát triển nguồn nhân lực phải được xem là giải pháp chiến lược, từ đầu tư trường học, ký túc xá đến đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu thực tế.

Hạ tầng vẫn là nền móng cần tiếp tục hoàn thiện, nhưng đầu tư hạ tầng cần song hành với phát triển con người và năng lực sản xuất. Đối với văn hóa, cần tiếp tục bảo tồn tiếng nói, lễ hội, nghề truyền thống và tri thức tộc người, đồng thời khai thác hợp lý các giá trị này trong phát triển du lịch cộng đồng.

Giai đoạn 2021-2025 đã tạo bước chuyển quan trọng ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi của thành phố Huế, thể hiện qua kết quả giảm nghèo, cải thiện hạ tầng, mở rộng sinh kế và bảo tồn văn hóa. Giai đoạn 2026-2030 đặt ra yêu cầu cao hơn, không chỉ là giảm thiếu hụt mà phải nâng cao năng lực tự phát triển của cộng đồng. Đó mới là nền tảng để những kết quả đầu tư của giai đoạn trước trở thành sức bật cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi của thành phố Huế trong chặng đường tiếp theo.