Làng hương Thủy Xuân là địa điểm thu hút khách du lịch trong và ngoài nước khi đến với thành phố HuếLàng hương Thủy Xuân nằm ở phía Tây Nam trung tâm thành phố Huế, trên tuyến đường dẫn đến các lăng Tự Đức, Đồng Khánh và khu vực đồi Vọng Cảnh. Sau sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, địa bàn phường Thủy Xuân hiện nay được hình thành trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba phường Thủy Biều, Thủy Bằng và Thủy Xuân trước đây. Chính quyền thành phố hiện xác định Thủy Xuân là địa bàn có nhiều tiềm năng phát triển du lịch, trong đó có hệ thống di tích, cảnh quan và làng nghề truyền thống.
Nghề hương ở Thủy Xuân có lịch sử lâu đời. Theo các tư liệu và lời kể của những người làm nghề, nghề đã tồn tại qua nhiều thế hệ. Đến thời nhà Nguyễn, Thủy Xuân đã là nơi cung cấp hương trầm cho triều đình, quan lại và cư dân vùng Thuận Hóa - Phú Xuân.
Điều đáng quý của nghề làm hương là ở sự tỉ mỉ của người thợ. Một nén hương nhỏ bé phải trải qua nhiều công đoạn, từ chuẩn bị nguyên liệu, chế biến bột hương, pha trộn, se hương, phơi cho đến đóng gói. Hương trầm là sản phẩm làm nên tên tuổi của làng Thủy Xuân. Bên cạnh hương trầm, các hộ làm nghề còn sản xuất nhiều loại hương khác như hương quế, hương sả, hương nhài, hương vòng và nụ trầm. Nhiều gia đình vẫn duy trì cách làm thủ công ở những công đoạn quan trọng.
Nguyên liệu và công thức pha chế chính là phần tạo nên sự khác biệt giữa các sản phẩm. Người thợ phải biết lựa chọn nguyên liệu, nghiền và phối trộn theo tỷ lệ phù hợp để khi đốt, hương tỏa ra mùi thơm vừa phải, không quá nồng. Nhiều cơ sở tại Thủy Xuân nhấn mạnh việc sử dụng nguyên liệu tự nhiên và giữ công thức riêng của từng gia đình.
Trong nghề làm hương, se hương là một công đoạn đòi hỏi sự khéo léo. Bột hương sau khi được phối trộn với chất kết dính và đạt độ phù hợp sẽ được đưa lên chân hương. Người thợ phải tạo được lớp bột đều, đủ độ chặt để cây hương không bị rơi bột nhưng cũng không quá đặc khiến hương khó cháy. Những thao tác tưởng như đơn giản đó phải được tích lũy kinh nghiệm qua nhiều năm làm nghề.
Rồi những cây hương được đưa ra phơi nắng. Đây là lúc sắc màu của làng nghề hiện ra rõ nhất. Hàng nghìn chân hương dựng thành từng bó, xòe rộng trên sân, tạo nên những mảng màu nổi bật giữa không gian xanh của cây cối và những ngôi nhà ven đường. Hình ảnh đó trở thành một dấu hiệu nhận diện về Thủy Xuân trong mắt du khách.
Những “đóa hoa” hương mang lại vẻ đẹp rực rỡ cho làng nghề truyền thống Thủy XuânHuế là vùng đất giàu chiều sâu tâm linh, nơi đời sống tín ngưỡng đã hòa quyện vào văn hóa, nếp sống của cộng đồng qua nhiều thế hệ. Từ những ngôi chùa cổ đến hệ thống đình, miếu, phủ và không gian thờ tự trong mỗi gia đình, hương khói luôn hiện diện như một phần quen thuộc trong đời sống tinh thần của người Huế. Thành phố có nhiều ngôi chùa nổi tiếng như Thiên Mụ, Từ Đàm, Báo Quốc... cùng cộng đồng Phật tử đông đảo. Trong không gian đó, nén hương không chỉ là vật phẩm phục vụ nghi lễ mà còn là cách để con người bày tỏ lòng thành kính, tưởng niệm và gửi gắm những ước nguyện bình an. Nhu cầu sử dụng hương cao đã tạo nên một thị trường ổn định, góp phần nuôi dưỡng và duy trì nghề làm hương ở Huế qua nhiều thế hệ.
Ngày nay, nghề truyền thống làm hương ở Huế đang có thêm một hướng đi mới, đó là kết hợp với du lịch. Những năm gần đây, các cơ sở làm hương tại Thủy Xuân vừa sản xuất vừa đón khách tham quan. Du khách có thể quan sát người thợ làm hương, tìm hiểu nguyên liệu, trải nghiệm một số công đoạn và mua sản phẩm ngay tại làng. Việc kết hợp bảo tồn nghề với phát triển du lịch đã giúp nhiều hộ dân có thêm nguồn thu, góp phần phát triển kinh tế gia đình.
Giữa lòng thành phố Huế đang đổi thay từng ngày, làng hương Thủy Xuân vẫn lưu giữ những mùi hương để nhận diện một vùng đất. Thành phố đã đưa Thủy Xuân vào nhóm địa bàn dự kiến phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng gắn với nhà vườn, làng nghề và di sản văn hóa. Trên con đường phát triển mới, những nén hương nhỏ bé đang góp phần làm gạch nối giữa quá khứ với hiện tại, nối nghề thủ công truyền thống với phát triển du lịch trong xã hội hiện đại.
