Nâng cao năng lực khám chữa bệnh cho người dân vùng dân tộc thiểu số và miền núi

Sức khỏe là điều kiện nền tảng để nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển nguồn nhân lực. Với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, nơi có địa hình chia cắt mạnh, giao thông còn khó khăn, việc củng cố y tế cơ sở có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân ngay tại nơi mình sinh sống. Đây cũng là một nội dung quan trọng để bảo đảm an sinh xã hội và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng.

Trong giai đoạn 2021-2025, Dự án 7 - Chăm sóc sức khỏe nhân dân, nâng cao thể trạng, tầm vóc người dân tộc thiểu số, phòng chống suy dinh dưỡng trẻ em thuộc Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (Chương trình MTQG 1719) đã tập trung nguồn lực vào những khâu thiết yếu của hệ thống y tế vùng khó khăn. 52 trung tâm y tế huyện đã được đầu tư cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị thiết yếu; 471 trạm y tế xã được đào tạo, chuyển giao kỹ thuật và cấp chứng nhận chuyển giao kỹ thuật. Qua đó, khả năng cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe tại tuyến cơ sở từng bước được nâng lên, giúp người dân giảm phụ thuộc vào việc chuyển tuyến khi có nhu cầu khám, chữa bệnh.

Nhân lực y tế cũng được chú trọng, 114 bác sĩ chuyên khoa I đã được tuyển dụng để làm việc tại các cơ sở y tế thuộc huyện nghèo, khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. 44 sinh viên đã trúng tuyển và nhập học ngành Điều dưỡng, các ngành thuộc nhóm Kỹ thuật y học trình độ đại học, có hộ khẩu thường trú tại các huyện nghèo, khó khăn, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Cùng với đó, 756 lượt cô đỡ thôn bản được hỗ trợ phụ cấp, góp phần duy trì lực lượng chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em ở những địa bàn xa cơ sở y tế xã.

Một điểm đáng chú ý của Dự án 7 là công tác tăng cường phòng bệnh, truyền thông và nâng cao kiến thức sức khỏe đã đạt được nhưng kết quả đáng ghi nhận. Toàn giai đoạn đã sản xuất, tổ chức 165.367 ấn phẩm/hoạt động truyền thông vận động xã hội, tư vấn chuyên môn; tổ chức 3.125 lớp đào tạo, tập huấn về bệnh Thalassemia cho cán bộ y tế các cấp và 1.517 lớp tập huấn tăng cường kiến thức, năng lực chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng bà mẹ - trẻ em nhằm giảm tử vong bà mẹ, tử vong trẻ em, nâng cao tầm vóc, thể lực người dân tộc thiểu số.

Riêng công tác chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em, đã có 3.885.902 gói dịch vụ được cung cấp theo hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế. Đồng thời, 137.596 mô hình tuyên truyền, vận động, truyền thông thay đổi hành vi về chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng bà mẹ, trẻ em được triển khai...

Những kết quả trên góp phần cải thiện sức khỏe thể chất, tinh thần, tầm vóc và tuổi thọ của đồng bào dân tộc thiểu số, đồng thời tăng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế hiện đại ngay tại địa phương. Tại tuyến cơ sở, một số kỹ thuật cao, chuyên sâu từng bước được phát triển; việc quản lý, điều trị một số bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen phế quản... được thực hiện, giúp người dân giảm thời gian đi lại, chi phí điều trị và góp phần giảm áp lực chuyển tuyến cho cơ sở y tế tuyến trên.

Kết quả thực hiện Dự án 7 cũng đã trực tiếp củng cố mạng lưới y tế cơ sở tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Đến nay, 99,1% số xã đã có trạm y tế; 81,5% số trạm đạt chuẩn quốc gia về y tế; 82,3% số trạm có bác sĩ; 86,4% số thôn thuộc các xã vùng dân tộc thiểu số có nhân viên y tế thôn bản. Thành tựu này cũng trực tiếp đóng góp vào kết quả chung tỷ lệ xã trên toàn quốc đáp ứng tiêu chí Y tế trong Bộ tiêu chí xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025 đạt 92,9%.

Tuy đạt được nhiều thành tích nhưng hiện nay, dịch vụ y tế tại một số địa bàn vùng sâu, vùng xa vẫn còn một số hạn chế. Khó khăn về cơ sở vật chất, trang thiết bị, nhân lực và điều kiện địa lý tiếp tục đặt ra yêu cầu phải tiếp tục đầu tư mạnh cho lĩnh vực y tế nói riêng, hạ tầng cơ sở nói chung ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Đáp ứng yêu cầu này của thực tiễn, trong Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030 (Chương trình MTQG 417), mục tiêu được xác định là trên 85% số xã, thôn có đủ cơ sở hạ tầng thiết yếu đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và đời sống người dân. Trong đó, trạm y tế xã phải đáp ứng điều kiện khám, chữa bệnh ban đầu, có phòng chức năng, trang thiết bị và nhân lực y tế cơ bản.

Đây là yêu cầu cần thiết để chuyển sang bảo đảm có dịch vụ y tế đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh tại chỗ của người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Do đó, Chương trình MTQG giai đoạn 2026 - 2030 sẽ tiếp tục dành nguồn lực cho việc xây dựng mới; nâng cấp, cải tạo, sửa chữa các trạm y tế xã, bảo đảm đạt chuẩn và từng bước đáp ứng yêu cầu khám, chữa bệnh miễn phí toàn dân theo lộ trình. Đồng thời, đầu tư xây mới, nâng cấp, cải tạo, mở rộng các trạm y tế tại những khu vực bố trí dân cư xen ghép, khu vực quy hoạch, bố trí, sắp xếp, ổn định dân cư ở những nơi cần thiết.

Có thể thấy, những năm qua, do đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống chủ yếu ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, địa hình chia cắt, giao thông đi lại khó khăn nên y tế thôn bản, xã luôn được Nhà nước quan tâm đầu tư để có điều kiện thực hiện tốt công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu ngay tại địa bàn, sát gần với đồng bào nhất; ưu tiên nguồn lực cho công tác y tế để đồng bào được tiếp cận với các dịch vụ chăm sóc sức khoẻ hiện đại. Giai đoạn 2026-2030, Chương trình MTQG 417 sẽ tiếp tục phát huy nền tảng đạt được của giai đoạn trước, đồng thời tập trung xử lý những nhu cầu cấp thiết đang đặt ra nhằm bảo đảm người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe ngày càng đầy đủ, thuận tiện và công bằng, qua đó góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, giảm nghèo bền vững và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.