Văn hóa các dân tộc thiểu số là nguồn lực nội sinh đóng góp đắc lực vào sự phát triển kinh tế-xã hội của vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núiNghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam thống nhất chọn ngày 24/11 hằng năm là “Ngày Văn hoá Việt Nam”, với chủ trương là ngày nghỉ, người lao động được hưởng nguyên lương, để Nhân dân được nâng cao khả năng thụ hưởng văn hoá, đội ngũ văn nghệ sĩ được động viên sáng tạo, toàn xã hội đề cao, thực hành lối sống văn hoá, văn minh. Cũng trong tháng 01/2026, Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã đề ra quan điểm chỉ đạo: “Phát triển văn hóa, con người là nền tảng; phát huy sức mạnh văn hóa, con người thành nguồn lực nội sinh và động lực mạnh mẽ cho sự phát triển”.
Những chủ trương, đường lối này của Đảng, Nhà nước rất có ý nghĩa đối với lĩnh vực văn hóa dân tộc thiểu số. Việt Nam có 53 dân tộc thiểu số, mỗi dân tộc có một bản sắc văn hóa riêng về các giá trị văn hóa vật thể (trang phục, kiến trúc, ẩm thực…), văn hóa phi vật thể (tín ngưỡng, tôn giáo, lễ hội…) tạo nên tính vừa thống nhất, vừa đa dạng của nền văn hóa Việt Nam.
Cụ thể hóa chủ trương của Đảng, Chính phủ vừa ban hành Kế hoạch tổ chức “Ngày Văn hóa Việt Nam” giai đoạn 2026 - 2030 nhằm khẳng định vai trò trung tâm của Nhân dân với tư cách là chủ thể sáng tạo, bảo tồn, trao truyền các giá trị văn hóa; nâng cao khả năng tiếp cận, sáng tạo, thụ hưởng văn hóa của Nhân dân; khơi dậy lòng yêu nước, tự hào dân tộc, trách nhiệm công dân và khát vọng cống hiến vì sự phồn vinh, hạnh phúc của đất nước trong kỷ nguyên mới. Tôn vinh các giá trị, di sản văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc; phát huy nét đặc sắc của văn hóa vật thể, phi vật thể và các sản phẩm thủ công mỹ nghệ, làng nghề, góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa gắn với phát triển kinh tế, tạo sinh kế bền vững cho người dân, thúc đẩy phát triển du lịch và nâng tầm thương hiệu văn hóa Việt Nam.
Nâng cao khả năng thụ hưởng văn hoá của các dân tộc thiểu số, gắn văn hóa với du lịch và sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số luôn được Đảng, Nhà nước ta quan tâm. Thực tế là giai đoạn 2021-2025, thông qua nguồn lực của Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, Dự án 6 - Bảo tồn phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch đã hỗ trợ đầu tư xây dựng, bảo tồn 48 làng, bản tiêu biểu của các dân tộc thiểu số, 69 điểm đến du lịch tiêu biểu truyền thống của các dân tộc thiểu số; đầu tư xây dựng 3.220 nhà văn hóa - khu thể thao tại các thôn, bản vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; bảo tồn, phát huy 124 lễ hội truyền thống tiêu biểu các dân tộc thiểu số; hỗ trợ hoạt động cho 695 câu lạc bộ sinh hoạt văn hóa dân gian và 5.760 đội văn nghệ truyền thống tại các thôn, bản vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; tổ chức 08 ngày hội văn hóa, thể thao và du lịch các dân tộc thiểu số; hỗ trợ xây dựng 907 tủ sách cộng đồng cho các xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số; 1.189 nhà văn hóa/ khu thể thao cấp thôn được hỗ trợ trang thiết bị, tu bổ, tôn tạo; 33 chương trình khôi phục, bảo tồn và phát triển bản sắc văn hóa truyền thống của các dân tộc thiểu số có dân số ít người...
Kết quả thực hiện Dự án 6 đã giúp củng cố bản sắc văn hoá truyền thống, đồng thời tạo việc làm và tăng thu nhập cho đồng bào dân tộc thiểu số thông qua các dịch vụ du lịch; khích lệ đồng bào phát huy vai trò chủ thể văn hóa cùng với sự hỗ trợ của Nhà nước để nỗ lực vượt qua khó khăn, tham gia phát triển kinh tế và giải quyết tốt các vấn đề xã hội.
Lễ hội đút cốm dẹp - một sản phẩm văn hóa, du lịch độc đáo của đồng bào KhmerGiai đoạn 2026-2030, một trong những hoạt động quan trọng trong kế hoạch của Chính phủ là hỗ trợ xây dựng không gian sinh hoạt văn hóa tại cộng đồng. Đối với các thôn, bản, tổ dân phố nói chung, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi nói riêng, không gian sinh hoạt văn hóa tại cộng đồng có vị trí đặc biệt quan trọng trong xây dựng, phát triển nền văn hoá dân tộc. Đây là nơi diễn ra các hoạt động sáng tạo, phổ biến, thực hành và hưởng thụ các giá trị văn hoá; nơi rèn luyện, nâng cao năng lực thẩm mỹ và thể lực của các tầng lớp nhân dân, giúp người dân khoẻ về thể chất, đẹp về tinh thần, phát triển toàn diện về đức - trí - thể - mỹ; là địa chỉ quan trọng trong việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hoá truyền thống tốt đẹp và lan toả các giá trị văn hoá mới của thời đại, của dân tộc; là nơi để nhân dân “tăng thêm sức đề kháng” đối với những luận điệu sai trái, chống phá cách mạng, chống phá Đảng và Nhà nước… trong tình hình nước ta vẫn phải cảnh giác, đấu tranh với âm mưu “diễn biến hoà bình” của các thế lực thù địch.
Các chỉ đạo của Chính phủ về đầu tư, nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở; hỗ trợ xây dựng không gian sinh hoạt văn hóa tại cộng đồng; tổ chức các chương trình, hoạt động chuyên đề giới thiệu di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của đồng bào các dân tộc thiểu số, trang phục, trò chơi dân gian, ẩm thực và giới thiệu tinh hoa thủ công mỹ nghệ; xây dựng và nhân rộng các mô hình bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa vật thể, phi vật thể và văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc gắn với phát triển du lịch; xác lập vai trò chủ thể trực tiếp của cộng đồng trong bảo tồn di sản và phát triển du lịch bền vững nhằm tạo sinh kế ổn định, phù hợp với bản sắc và phong tục tập quán… là hết sức đúng đắn, kịp thời trong việc đưa Nghị quyết của Đảng vào cuộc sống, góp phần lan tỏa và thúc đẩy phát triển văn hóa các dân tộc thiểu số trở thành nguồn lực nội sinh đóng góp đắc lực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
