Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Văn Bảo (hàng đầu, thứ hai từ phải sang) kiểm tra tiến độ thực hiện một dự án đang triển khaiTheo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị, đến ngày 19/9/2026, tổng nguồn vốn ngân sách Trung ương năm 2025 được kéo dài sang năm 2026 để thực hiện 3 Chương trình mục tiêu Quốc gia trên địa bàn tỉnh là 537,985 tỷ đồng. Đến thời điểm này, tỉnh đã giải ngân 166,325 tỷ đồng, đạt 30,9%.
Trong đó, Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới giải ngân 6,411 tỷ đồng, đạt 22%; Chương trình giảm nghèo bền vững giải ngân 34,476 tỷ đồng, đạt 34,8%; Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giải ngân 125,406 tỷ đồng, đạt 30,6%.
Đáng chú ý, ngoài số vốn đã được thanh toán, Quảng Trị còn khoảng 40,524 tỷ đồng khối lượng công việc đã hoàn thành, nhưng chưa hoàn tất thủ tục thanh quyết toán. Nếu tính cả phần khối lượng này, tỷ lệ thực hiện ước đạt 38,4%. Điều đó cho thấy một phần điểm nghẽn hiện nay không chỉ nằm ở khâu triển khai dự án mà còn ở quá trình hoàn thiện hồ sơ, nghiệm thu và thanh toán.
Tiến độ giữa các chương trình cũng có sự khác nhau. Chương trình giảm nghèo bền vững có tỷ lệ giải ngân cao hơn, trong khi Chương trình xây dựng nông thôn mới mới đạt 22%. Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi có quy mô vốn lớn, nhưng tiến độ giải ngân mới đạt 30,6%.
Theo ngành chức năng, một số nhiệm vụ đã hoàn thành nhưng còn dư vốn; có địa phương đề xuất trả lại nguồn vốn kéo dài với tổng số gần 29,4 tỷ đồng. Một số thủ tục mua sắm, điều chỉnh nhiệm vụ chưa hoàn tất; công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng còn vướng mắc. Biến động giá vật tư, việc rà soát đối tượng thụ hưởng cũng tác động đến tiến độ triển khai.
Nhiều tuyến đường giao thông nông thôn đã được xây dựng từ nguồn vốn Chương trình MQTG 1719 ở Quảng TrịĐối với các nội dung hỗ trợ phát triển sản xuất, đa dạng hóa sinh kế, việc tổ chức thực hiện còn phụ thuộc vào nhu cầu thực tế của người dân, mùa vụ sản xuất, tình hình thiên tai, dịch bệnh và phải qua nhiều bước thủ tục. Những yếu tố này khiến việc hoàn thành hồ sơ và giải ngân không thể thực hiện đồng loạt giữa các địa bàn.
Một khó khăn khác của Quảng Trị nằm ở quá trình chuyển tiếp sang giai đoạn thực hiện các Chương trình mục tiêu Quốc gia theo cơ chế mới. Năm 2026, tỉnh được giao 281,565 tỷ đồng thực hiện các Chương trình, gồm hơn 205 tỷ đồng vốn đầu tư công và hơn 76,5 tỷ đồng vốn sự nghiệp. UBND tỉnh đã phân bổ kế hoạch đầu tư công cho các địa phương. Đối với nguồn vốn sự nghiệp, các cơ quan chuyên môn đang hoàn thiện phương án phân bổ để trình HĐND tỉnh xem xét. Việc triển khai kế hoạch vốn mới diễn ra đồng thời với quá trình cụ thể hóa các cơ chế, chính sách và phân cấp trong giai đoạn 2026 - 2035.
Trước đó, tại buổi làm việc với Đoàn công tác của Hội đồng Dân tộc của Quốc hội ngày 17/9, lãnh đạo tỉnh Quảng Trị cũng chỉ rõ những khó khăn trong quá trình chuyển tiếp nhiệm vụ, nguồn vốn và tổ chức bộ máy theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Tỉnh kiến nghị Trung ương tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, hướng dẫn về phân bổ, quản lý, sử dụng và quyết toán nguồn vốn sau tích hợp.
Theo định hướng chung của Trung ương, giai đoạn 2026 - 2030, các Chương trình mục tiêu Quốc gia được tổ chức theo hướng tích hợp, tăng phân cấp, tập trung nguồn lực và quản lý theo kết quả. Đây là bước chuyển quan trọng, nhưng cũng đặt ra yêu cầu lớn đối với năng lực tổ chức thực hiện ở cơ sở, nhất là trong điều kiện bộ máy chính quyền địa phương đang vận hành theo mô hình mới.
Tại Quảng Trị, việc giải ngân vì vậy không đơn thuần là hoàn thành chỉ tiêu vốn, mà gắn với yêu cầu bảo đảm các dự án, chính sách hỗ trợ đúng đối tượng, đúng mục tiêu và phát huy hiệu quả thực tế. Đặc biệt, nguồn lực của các Chương trình có ý nghĩa trực tiếp đối với đầu tư hạ tầng nông thôn, giảm nghèo, phát triển sinh kế và cải thiện đời sống đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.
Trước yêu cầu hoàn thành kế hoạch năm 2026, Quảng Trị đang chuyển sang giai đoạn tăng tốc. Các sở, ngành và địa phương được yêu cầu rà soát toàn bộ nguồn vốn năm 2025 kéo dài và nguồn vốn được giao năm 2026; phân loại rõ dự án, nhiệm vụ đã có khối lượng, đang triển khai hoặc chưa đủ điều kiện thực hiện. Trọng tâm trước mắt là hoàn thiện hồ sơ đối với những phần việc đã hoàn thành, đẩy nhanh nghiệm thu, thanh toán; đồng thời xử lý các dự án vướng giải phóng mặt bằng, thủ tục mua sắm, điều chỉnh nhiệm vụ và rà soát đối tượng thụ hưởng. Những khoản vốn không còn khả năng thực hiện phải được xác định cụ thể để có phương án xử lý, tránh để vốn nằm chờ hoặc phát sinh nhu cầu trả lại vào cuối năm.
Tại cuộc họp ngày 28/9, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Văn Bảo yêu cầu các sở, ngành, địa phương nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, rà soát toàn bộ nguồn vốn, xác định rõ khả năng giải ngân và số vốn không còn khả năng thực hiện. Các đơn vị phải hoàn thành kế hoạch giải ngân chi tiết, xác định tiến độ đối với từng dự án, nhiệm vụ và số vốn đề xuất điều chỉnh. Theo đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Dân tộc và Tôn giáo được giao tăng cường kiểm tra, đôn đốc các đơn vị có tỷ lệ giải ngân thấp; Sở Tài chính rà soát, tham mưu điều chỉnh nguồn vốn cho những địa phương, đơn vị có khả năng thực hiện, ưu tiên các nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo và phát triển sinh kế.
Trước đó, Trung ương cũng đặt yêu cầu phấn đấu giải ngân 100% vốn ngân sách Trung ương giao thực hiện các Chương trình mục tiêu Quốc gia trong năm 2026, đồng thời nhấn mạnh việc tháo gỡ điểm nghẽn về cơ chế, chính sách và nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện. Với Quảng Trị, chặng đường còn lại của năm 2026 vì thế là giai đoạn cần tập trung cao độ vào từng dự án, từng khoản vốn và từng địa bàn. Việc rà soát, điều chuyển nguồn lực theo khả năng thực hiện, đi cùng với tháo gỡ thủ tục và xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị sẽ quyết định khả năng đưa nguồn vốn các Chương trình mục tiêu Quốc gia đến đúng công trình, đúng đối tượng và tạo chuyển biến cụ thể trong đời sống người dân./.
