Sản phẩm dược liệu trong hệ sinh thái du lịch ở tỉnh Lào Cai

Với điều kiện tự nhiên, khí hậu đa dạng nên tỉnh Lào Cai có số lượng loài cây dược liệu phong phú. Hiện tỉnh có khoảng 850 loài cây thuốc trong tổng số 3.948 loài thực vật có công dụng làm thuốc; 78 loài có tiềm năng khai thác; 70 loài cây thuốc quý hiếm thuộc diện bảo tồn; nhiều loài quý hiếm có giá trị y dược rất cao, là thành phần chính để sản xuất các loại biệt dược. Đặc biệt, một số loài còn là đặc hữu, chỉ Lào Cai mới có, như: Hoàng liên gai, Thất diệp nhất chi hoa, Sâm vũ diệp (Tam thất hoang)… trên dãy núi Hoàng Liên.

Hiện nay, tỉnh Lào Cai đang chuyển hướng từ trồng dược liệu sang phát triển công nghiệp dược liệu, nghĩa là sản xuất sản phẩm có giá trị cao, đa dạng theo chuỗi giá trị, phù hợp với yêu cầu thị trường, tích hợp các giá trị văn hóa, xã hội và môi trường vào sản phẩm.

Hiện, Lào Cai có hàng chục sản phẩm từ dược liệu đã được chứng nhận OCOP, như: Cao mềm Actiso, trà phun sương Actiso Sa Pa, trà dây leo Sa Pa, đông trùng hạ thảo Sa Pa; trà dây Fansitea, viên nang đông trùng hạ thảo Sa Pa, đông trùng hạ thảo. Sa Pa tươi, Trà tam thất xạ đen Đông trùng hạ thảo...

Do tỉnh có lợi thế về văn hóa, cảnh quan, các hoạt động du lịch phát triển mạnh nên các hoạt động kinh tế dược liệu đã được gắn với du lịch, thông qua xây dựng các trục văn hóa - dược liệu, tạo các vùng tham quan trải nghiệm dược liệu, chăm sóc sức khỏe và các nông sản đặc trưng tại các khu vực, địa phương có thế mạnh, như: Sa Pa, Bắc Hà, Si Ma Cai…

Phát triển cây dược liệu gắn với du lịch từ việc phát huy các bài thuốc tắm của người Dao đỏ là một thành công ở tỉnh Lào Cai. Bao đời nay, người Dao đỏ đã biết chế nhiều bài thuốc tắm từ các loại cây dưới tán rừng. Cây thuốc được đồng bào thu hái từ tự nhiên theo hướng có bảo tồn, tức là chỉ thu một phần, để lại một phần cho cây tiếp tục phát triển. Tùy theo mục đích sử dụng mà đồng bào sẽ phối trộn từ những loại cây khác nhau để chế ra các bài thuốc hiệu nghiệm.

Chị Lý Tả Mẩy - Giám đốc HTX Du lịch cộng đồng Tả Phìn, phường Sa Pa cho biết, theo tri thức cổ truyền, các bài thuốc tắm chủ yếu dùng cho phụ nữ sau sinh. Nay, HTX đã nghiên cứu, phát triển bài thuốc với khoảng 28 vị phối trộn với nhau, có tác dụng giúp du khách thư giãn, chữa nhức mỏi, bồi bổ xương khớp. Ngâm mình trong bồn tắm lá thuốc của người Dao đỏ đã trở thành một sản phẩm du lịch đặc trưng, được du khách trong và ngoài nước ưa chuộng trải nghiệm khi đến với tỉnh Lào Cai. Do vậy, thuốc tắm người Dao đỏ đang được các công ty, hợp tác xã chú trọng mở rộng vùng nguyên liệu, phát triển bền vững trên diện tích trồng và khai thác tự nhiên trên hàng nghìn ha các xã, phường như: tại các xã, phường như: Sa Pa, Bát Xát, Văn Bàn…

Nhóm thảo dược dùng trong ẩm thực ở tỉnh Lào Cai cũng được đánh giá là tương đối đa dạng, phong phú, với nhiều loại cây như: gấc, hoài sơn, các loại nấm, cây lá dứa, tai chua, sen, khởi tử, bò khai, rau ngót rừng, đương quy, ngũ gia bì gai… phục vụ cho mục đích tăng cường sức khỏe. Phát huy thế mạnh này, một số địa phương đã xây dựng mô hình trồng thảo dược gắn với các món ăn độc đáo để thu hút khách du lịch nhằm tăng giá trị kinh tế. Ngoài ra, các hợp tác xã, doanh nghiệp còn đang phát triển các loại mỹ phẩm, chất tẩy rửa hữu cơ từ thảo dược, như: son dưỡng môi, kem dưỡng ẩm, mặt nạ tía tô, sữa rửa mặt tía tô, nghệ đỏ, mặt nạ hoa hồng, mặt nạ nghệ đỏ, sữa tắm, dầu gội đầu tía tô...

Thời gian tới, bên cạnh mở rộng vùng nguyên liệu sản xuất các loại đầu vị để tạo ra nguyên liệu làm thuốc, tỉnh tiếp tục phát triển nhóm thảo dược dùng làm mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, các loại trà, ẩm thực... vì thị trường có nhu cầu khá lớn. Gắn sản xuất dược liệu với các mô hình phát triển du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm, dịch vụ tắm lá thuốc, ẩm thực, văn hóa. Chủ động trong khâu sản xuất, cung ứng giống có chất lượng và chi phí hợp lý nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển dược liệu, từ đó duy trì và tiếp tục phát triển sinh kế, giúp Nhân dân các dân tộc yên tâm bám trụ nơi phên dậu Tổ quốc./.