“Tư vấn kỹ năng số”, “Hỗ trợ số” đến từng bản làng biên giới

Xuất phát từ thực tế địa bàn còn nhiều bản làng xa trung tâm, người dân hạn chế về điều kiện tiếp cận công nghệ, Thiếu tá Nguyễn Duy Khánh, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng Vàng Ma Chải (tỉnh Lai Châu) xác định chuyển đổi số ở khu vực biên giới trước hết phải bắt đầu từ những kỹ năng gần với đời sống. Từ đó, anh tham mưu xây dựng kế hoạch triển khai phong trào “Bình dân học vụ số” tại đơn vị, đồng thời thành lập các tổ “Tư vấn kỹ năng số”, “Hỗ trợ số” với 8 cán bộ, chiến sĩ nòng cốt. Thay vì chờ người dân đến tìm hiểu, các tổ công tác đi đến từng bản, hướng dẫn trực tiếp cách sử dụng điện thoại thông minh, truy cập Internet an toàn, khai thác các nền tảng học trực tuyến, sử dụng VNeID, dịch vụ công trực tuyến và thanh toán điện tử. Theo số liệu của đơn vị, hơn 3.000 người dân tại địa bàn đã được phổ cập những kỹ năng số cơ bản.

Cách làm này cũng được gắn với nhu cầu phát triển sinh kế. Tại xã Sì Lờ Lầu (tỉnh Lai Châu), cán bộ, chiến sĩ hướng dẫn người dân sử dụng mạng xã hội để giới thiệu, quảng bá các sản vật của địa phương như sâm Lai Châu, cá hồi, cá tầm, chè cổ thụ. Với những hộ vốn quen với phương thức trao đổi, mua bán truyền thống, việc biết sử dụng điện thoại để tìm kiếm thông tin, liên lạc với khách hàng hay giới thiệu sản phẩm mở thêm một kênh tiếp cận thị trường. Ông Giàng A Châu, dân tộc Mông, ở bản Ngài Thầu, xã Sì Lờ Lầu (tỉnh Lai Châu) cho biết: Trước đây ông chưa biết sử dụng điện thoại thông minh. Sau khi được cán bộ biên phòng hướng dẫn, ông có thể dùng điện thoại để liên lạc qua Zalo, tìm hiểu thêm thông tin về trồng trọt, chăn nuôi. Những thao tác tưởng như đơn giản với người thành thạo công nghệ lại có ý nghĩa thiết thực đối với người dân ở những địa bàn xa trung tâm.

Bên cạnh hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ, việc ứng dụng số còn được Thiếu tá Nguyễn Duy Khánh triển khai vào công tác quản lý, bảo vệ an ninh trật tự trên địa bàn. Một trong những cách làm được đơn vị áp dụng là mô hình “Hòm thư điện tử tiếp nhận tin báo tố giác tội phạm ẩn danh” thông qua mã QR. Các poster có mã QR được đặt tại một số địa điểm như chợ phiên, nhà văn hóa, trạm y tế để người dân có thể quét mã và gửi thông tin. Theo Đại tá Trương Minh Đức, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng Lai Châu, mô hình đã tiếp nhận 56 tin báo, trong đó có những thông tin có giá trị phục vụ công tác đấu tranh với các loại tội phạm. Mô hình sau đó được Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh chỉ đạo nhân rộng.

Cùng với kết nối người dân, Thiếu tá Nguyễn Duy Khánh còn tham gia xây dựng các giải pháp ứng dụng công nghệ trong tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Từ thực tế hình thức tuyên truyền truyền thống khó tiếp cận thường xuyên với người dân ở vùng sâu, vùng xa, anh xây dựng mô hình Thư viện pháp luật “số”, tích hợp các văn bản quy phạm pháp luật để cán bộ, chiến sĩ và người dân có thể tra cứu thông qua thiết bị kết nối Internet. Theo Thiếu tá Nguyễn Duy Khánh, mục tiêu của mô hình là tạo thêm một phương thức tiếp cận pháp luật thuận tiện hơn. Thay vì phải tìm kiếm từng văn bản hoặc chờ các buổi tuyên truyền tập trung, người sử dụng có thể quét mã QR để truy cập kho dữ liệu được xây dựng sẵn. Cách làm này cũng phù hợp với xu hướng chuyển từ tuyên truyền một chiều sang cung cấp thông tin để người dân chủ động tìm hiểu khi có nhu cầu.

Trong lĩnh vực hỗ trợ sinh kế, Thiếu tá Khánh còn tham mưu phối hợp tổ chức tập huấn kỹ năng livestream bán hàng cho cán bộ, chiến sĩ. Từ những kỹ năng này, lực lượng biên phòng có thể hỗ trợ người dân giới thiệu nông sản, sản phẩm OCOP của tỉnh Lai Châu trên các nền tảng số và sàn thương mại điện tử. Chuyển đổi số cũng được đưa vào hoạt động nội bộ của đơn vị thông qua các sáng kiến như “Hòm thư điện tử thực hiện dân chủ ở cơ sở” và “Quy tắc ứng xử văn hóa số”. Những công cụ này giúp cán bộ, chiến sĩ có thêm kênh phản ánh, trao đổi, tra cứu thông tin, đồng thời giảm việc sử dụng tài liệu giấy trong một số hoạt động.

Từ việc phổ cập kỹ năng số cho người dân đến ứng dụng mã QR trong tiếp nhận thông tin, xây dựng thư viện pháp luật số và số hóa một số hoạt động nội bộ, cách làm tại Đồn Biên phòng Vàng Ma Chải cho thấy chuyển đổi số ở khu vực biên giới có thể bắt đầu từ những nhu cầu rất cụ thể. Khi công nghệ được đưa đến đúng nơi, đúng nhu cầu và được hướng dẫn bằng những thao tác dễ thực hiện, khoảng cách tiếp cận số giữa các khu vực từng bước được thu hẹp. Đó cũng là cách để chuyển đổi số trở thành một phần của đời sống, công tác và sinh kế ở những bản làng vùng biên./.