Chùa Báo Ân - Điểm chạm của lòng từ bi và mạch nguồn tỉnh thức

Trong dòng chảy của lịch sử Phật giáo Việt Nam, cái tên “Báo Ân” mang một sức nặng triết lý sâu sắc. Hai chữ “Báo Ân” không đơn thuần là tên gọi của một cơ sở thờ tự, mà là sự kết tinh của “Tứ trọng ân” - bốn ơn đức lớn trong Phật giáo Đại thừa, mà mỗi người con Phật luôn khắc cốt ghi tâm: ơn cha mẹ sinh thành, ơn chúng sinh vạn loài, ơn quốc gia xã hội và ơn Tam bảo giáo dưỡng. Chùa Báo Ân tại thôn Trì Lễ là một ngôi cổ tự mang đậm dấu ấn lịch sử làng xã Bắc Bộ. Trải qua biết bao thăng trầm của thời gian, ngôi chùa vẫn đứng đó, như một minh chứng sống động cho sức sống mãnh liệt của một vùng quê nhưng giàu truyền thống phụng đạo, yêu nước, cho sức sống bền bỉ của dòng chảy tâm linh làng xã, nơi các giá trị đạo đức thấm đẫm trong đời sống thường nhật của cư dân quanh chùa.

Hằng năm, vào dịp mùng 2/3 Âm lịch, chùa Báo Ân cử hành Đại lễ tưởng niệm lịch đại tổ sư và nghi thức hiệp kỵ chư vị tổ sư. Đây không chỉ là một nghi lễ tôn giáo đơn thuần, mà là dịp để người dân địa phương và phật tử thập phương thực hành đạo lý tri ân uống nước nhớ nguồn, tưởng nhớ công đức của các bậc tiền nhân đã có công dựng chùa, mở đất và giữ quê hương.

Lòng từ bi trong triết lý đạo Phật không dừng lại ở khái niệm lý thuyết, mà hiện hữu trực quan trong từng không gian kiến trúc và cách ứng xử của con người nơi cửa thiền. Bước chân qua cổng tam quan của chùa Báo Ân, không gian kiến trúc cổ kính hòa quyện với thiên nhiên làng quê và đọng lại cảm giác tĩnh lặng, mộc mạc, gần gũi và bao dung.

Dù có những giai đoạn bị xuống cấp do thời gian, nhưng ngôi chùa chưa bao giờ mất đi sự ấm áp. Đó là nơi người già trong thôn đến để tìm sự thanh thản tuổi xế chiều, nơi những đứa trẻ chạy nhảy dưới bóng mát sân chùa và là nơi bất kỳ ai đang mang nặng những lo toan, mệt mỏi của cuộc sống mưu sinh đều có thể dừng chân để tìm kiếm một sự che chở vô điều kiện. Lòng từ bi ấy còn được cụ thể hóa bằng tinh thần phụng sự của cộng đồng phật tử nơi đây. Chùa Báo Ân từ lâu đã trở thành mái nhà chung, nơi nuôi dưỡng những ý niệm thiện lành thông qua các hoạt động sinh hoạt Phật pháp, cầu an và hướng thiện cho người dân. Tiếng chuông chùa ngân vang mỗi sớm chiều không chỉ để thức tỉnh vạn vật, mà như một lời nhắc nhở từ tâm, khuyên răn con người buông bỏ những giận hờn, đố kỵ để sống yêu thương và bao dung hơn với chính mình và tha nhân.

Nếu lòng từ bi là cánh cửa mở ra sự bình an, thì sự tỉnh thức chính là chiếc chìa khóa giúp con người đạt đến sự tự tại đích thực. Chùa Báo Ân chính là một không gian lý tưởng để nuôi dưỡng mạch nguồn tỉnh thức ấy. Trong nhịp sống hối hả hiện nay, con người dễ bị cuốn vào vòng xoáy của danh lợi, tiền tài và những áp lực vô hình, khiến tâm trí luôn trong trạng thái động và đầy lo âu. Khi đến với chùa Quàn, đứng trước chốn Tam bảo uy nghiêm, dưới khói hương trầm thoang thoảng, tâm trí con người bỗng chốc được định lại. Nhìn ngắm những pho tượng Phật trầm mặc, lắng nghe tiếng gõ mõ tụng kinh đều đặn, mỗi người như được soi chiếu lại bản thân.

Sự tỉnh thức ở đây bắt đầu từ những điều rất nhỏ: là khi ta nhận ra giá trị của một hơi thở nhẹ nhàng, là khi ta biết trân trọng sự tĩnh lặng của một buổi chiều ngoại ô, hay khi ta thấu hiểu được tính vô thường của vạn vật thông qua những mảng tường rêu phong, những mái ngói in hằn vết bụi thời gian của ngôi chùa cổ. Tỉnh thức là khi ta nhận ra rằng, mọi hạnh phúc đích thực đều đến từ bên trong, từ một tâm hồn bình lặng chứ không phải từ những thứ hào nhoáng bên ngoài. Chùa Báo Ân, với nét đẹp nguyên sơ và tĩnh lặng của mình, đã khơi dậy mạch ngầm tỉnh thức vốn bị che lấp bởi bụi bặm hồng trần trong lòng mỗi người lữ khách ./.