Các hoạt động văn hóa, văn nghệ tại Trường THPT Quyết Thắng góp phần khơi dậy niềm tự hào, nâng cao ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc Mường trong học sinhNăm 2020, Trường THPT Quyết Thắng thành lập Câu lạc bộ (CLB) Giữ gìn bản sắc văn hóa Mường nhằm tạo không gian để học sinh tìm hiểu, thực hành và phát huy những giá trị văn hóa của dân tộc. Xuất phát từ thực tế nhiều học sinh chưa hiểu sâu về nguồn cội, phong tục, tập quán và di sản của dân tộc mình, nhà trường xác định việc đưa văn hóa truyền thống vào hoạt động giáo dục là cách làm thiết thực để bồi đắp tình yêu quê hương, niềm tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ.
Không dừng lại ở những buổi sinh hoạt văn nghệ đơn thuần, CLB tập trung khai thác các thành tố văn hóa đặc trưng của người Mường như dân ca, trang phục, nhạc cụ, ẩm thực, trò chơi và văn hóa dân gian. Học sinh được tìm hiểu ý nghĩa của từng phong tục, tập quán, trực tiếp thực hành các loại hình nghệ thuật truyền thống, qua đó hiểu hơn về đời sống tinh thần và kinh nghiệm ứng xử với tự nhiên, cộng đồng của cha ông.
Một trong những nội dung được chú trọng là trao truyền tiếng nói, chữ viết và dân ca Mường. CLB tổ chức dạy bộ chữ Mường cho các thành viên thuộc nhóm dân ca, văn hóa dân gian; đồng thời kết nối với nghệ nhân, nhà nghiên cứu để hướng dẫn, truyền dạy những kiến thức và kỹ năng thực hành. Những làn điệu dân ca cổ không chỉ được giới thiệu qua lời hát mà còn được học sinh tìm hiểu về hoàn cảnh ra đời, nội dung và giá trị văn hóa ẩn chứa trong từng câu ca.
Với trang phục truyền thống, các em được hướng dẫn nhận biết đặc điểm trang phục nam, nữ, tìm hiểu hoa văn và ý nghĩa các họa tiết trên cạp váy Mường. Ở lĩnh vực ẩm thực, học sinh làm quen với cách chế biến và giá trị của những món ăn đặc trưng như cá ốt, thịt lợn muối chua, cơm lam. Các trò chơi dân gian cũng được đưa vào khuôn viên trường học, tạo cơ hội để các em vừa vận động, giao lưu, vừa tiếp cận những hình thức sinh hoạt cộng đồng đã gắn bó với đời sống người Mường từ lâu đời.
Cô giáo Bùi Thị Hương, Chủ nhiệm CLB Giữ gìn bản sắc văn hóa Mường cho biết: Thông qua các hoạt động trải nghiệm, học sinh có điều kiện tiếp cận văn hóa truyền thống một cách gần gũi, sinh động. Từ đó, các em hiểu hơn về cội nguồn, biết trân trọng những giá trị được cha ông gìn giữ và có ý thức bảo tồn, lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc trong cuộc sống.
Không gian trưng bày văn hóa Mường tại Trường THPT Quyết Thắng giúp học sinh trực tiếp khám phá, tìm hiểu và trải nghiệm các giá trị di sản truyền thống của dân tộcĐiểm nhấn trong quá trình hoạt động của CLB là chuỗi chương trình kỷ niệm 5 năm thành lập, tổ chức vào tháng 1/2026, với nhiều nội dung trải nghiệm như trình diễn trang phục dân tộc Mường, têm trầu, đi cà kheo... thu hút hơn 1.000 học sinh tham gia. Những hoạt động tưởng chừng quen thuộc trong đời sống cộng đồng được tái hiện ngay tại trường học, giúp học sinh không chỉ quan sát mà còn trực tiếp thực hành, cảm nhận giá trị của di sản.
Bên cạnh sinh hoạt định kỳ hằng tháng, CLB còn tổ chức giao lưu, thi tìm hiểu kiến thức lịch sử, văn hóa Mường; đồng thời trở thành lực lượng nòng cốt trong các chương trình văn nghệ, ngày hội văn hóa của nhà trường và địa phương. Nhờ vậy, những giá trị văn hóa truyền thống không bị bó hẹp trong phạm vi một nhóm học sinh mà từng bước lan tỏa đến đông đảo cán bộ, giáo viên và học sinh.
Cô giáo Nguyễn Thị Kim Thoa, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Quyết Thắng, khẳng định, bảo tồn bản sắc văn hóa là trách nhiệm của thế hệ trẻ, đồng thời là một nội dung quan trọng trong giáo dục toàn diện. Thông qua các hoạt động thực hành, trải nghiệm, nhà trường mong muốn học sinh vừa tiếp thu tri thức hiện đại, vừa hiểu biết về văn hóa dân tộc, hình thành ý thức kế thừa và phát huy những giá trị truyền thống.
Hiệu quả của mô hình còn được thể hiện qua các dự án nghiên cứu khoa học và ý tưởng sáng tạo của học sinh. Năm 2020, dự án “Giữ gìn và bảo tồn tiếng Mường thông qua biên soạn những làn điệu dân ca Mường ở vùng Quyết Thắng” đạt giải Nhì Cuộc thi Sáng tạo khoa học kỹ thuật cấp tỉnh. Năm 2022, dự án nghiên cứu kỹ thuật lên men tự nhiên để bảo tồn món thịt chua truyền thống của người Mường đạt giải Ba. Năm 2023, đạt giải Tư Cuộc thi Sáng tạo KHKT tỉnh (Dự án Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc Mường qua việc tìm hiểu, nghiên cứu nghệ thuật dệt thổ cẩm thủ công tại vùng Quyết Thắng).
Đặc biệt, năm 2025, dự án “Trải nghiệm đánh mảng khám phá nét Mường” giành giải Nhất Cuộc thi học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp tỉnh Phú Thọ. Đây là minh chứng cho thấy tri thức văn hóa dân gian không chỉ có ý nghĩa trong bảo tồn mà còn có thể trở thành nguồn cảm hứng cho những ý tưởng sáng tạo, góp phần đưa di sản đến gần hơn với đời sống đương đại.
Từ một CLB trong trường học, những làn điệu dân ca, món ăn, trang phục và trò chơi truyền thống của người Mường đang được tiếp nối bằng sự chủ động của chính thế hệ trẻ. Khi học sinh trở thành người thực hành, tìm hiểu và giới thiệu văn hóa dân tộc mình, di sản không còn chỉ là những giá trị được nhắc đến trong sách vở mà thực sự hiện diện trong đời sống học đường, tiếp tục được trao truyền qua các thế hệ./.