Analytic
Thứ hai, ngày 02/01/2026

Hang Ngườm Bốc - Địa chỉ không thể bỏ qua khi đến Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng

Thái Bình - 17:37, 02/11/2026

(DTTG) - Nằm trên sườn núi Lam Sơn, xã Hòa An, tỉnh Cao Bằng, hang Ngườm Bốc mang trong mình nhiều lớp giá trị được hình thành trong khoảng thời gian dài. Từ cấu trúc địa chất đặc trưng của vùng núi đá vôi, dấu tích cư trú của người tiền sử đến bài minh văn chữ Hán có niên đại năm 1854 và truyền thuyết của người Tày, mỗi phát hiện, câu chuyện đều góp phần làm rõ hơn giá trị của hang đá trong không gian văn hóa vùng Hòa An.

Hang Ngườm Bốc, xã Hòa An, tỉnh Cao Bằng
Hang Ngườm Bốc, xã Hòa An, tỉnh Cao Bằng

Theo tiếng địa phương, Ngườm Bốc có nghĩa là “Hang Khô”. Hang nằm trên sườn phía Tây núi Lam Sơn, có cửa mở về hướng Tây, lòng hang tương đối rộng và khô ráo. Không gian bên trong được chia thành hai gian, với diện tích khoảng 500m². Đặc điểm này tạo nên nét riêng của Ngườm Bốc giữa hệ thống hang động phong phú của vùng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng. Giá trị địa chất của hang trước hết thể hiện ở quá trình hình thành khối đá vôi bao quanh. Theo các tài liệu giới thiệu về địa chất khu vực, đá vôi tại đây được hình thành trong môi trường biển nông, ấm. Qua những biến động địa chất kéo dài, khối đá được nâng lên, tạo nên địa hình karst (là dạng địa hình đặc biệt được hình thành do quá trình hòa tan và ăn mòn của nước) với các hang động và dấu tích dòng chảy cổ.

Không chỉ có giá trị về địa chất, Ngườm Bốc còn là địa điểm khảo cổ quan trọng. Năm 2003, trong quá trình nghiên cứu tại hang, các nhà khảo cổ phát hiện nhiều vỏ ốc và di vật liên quan đến hoạt động cư trú của người tiền sử. Kết quả nghiên cứu xác định dấu tích này thuộc giai đoạn sơ kỳ đá mới, tương đương với văn hóa Hòa Bình sớm, có niên đại khoảng 10.000 năm trước. Những phát hiện ấy cho thấy, con người đã từng lựa chọn hang Ngườm Bốc làm nơi cư trú từ rất sớm. Hang đá với không gian tương đối kín, khô ráo có thể là một trong những điều kiện thuận lợi cho đời sống của cư dân cổ. Các di vật khảo cổ trở thành căn cứ để tìm hiểu hoạt động sinh sống của con người trong thời kỳ tiền sử, bổ sung thêm tư liệu về lịch sử cư trú trên vùng đất Cao Bằng.

Một phát hiện khác cũng làm nên nét độc đáo của Ngườm Bốc là bài minh văn chữ Hán khắc trên trần hang. Theo thông tin được công bố, bài minh văn được phát hiện trong đợt khảo sát tháng 12/2003 của Viện Khảo cổ học, có niên đại năm Tự Đức thứ 7, tức năm 1854. Nội dung bài minh văn ca ngợi cảnh sắc núi non, hang động và dòng nước, cho thấy nơi đây từng được người xưa chú ý, thưởng ngoạn và lưu lại dấu tích bằng chữ viết.

Bài minh văn có ý nghĩa như một tư liệu văn hóa, giúp nhận diện thêm sự quan tâm của con người đối với cảnh quan Ngườm Bốc trong quá khứ. Nếu dấu tích khảo cổ phản ánh hoạt động cư trú từ thời tiền sử thì dòng chữ khắc trên trần hang lại ghi lại sự hiện diện của con người ở một giai đoạn lịch sử muộn hơn. Hai phát hiện thuộc những thời kỳ cách xa nhau cùng được tìm thấy trong một không gian, góp phần tạo nên chiều sâu thời gian cho di tích.

Bên cạnh những chứng cứ khảo cổ và tư liệu chữ viết, Ngườm Bốc còn gắn với truyền thuyết Pú Luông - Slao Cải của người Tày. Theo câu chuyện dân gian, hang là nơi đôi vợ chồng đầu tiên dừng chân, sinh sống và khai phá vùng đất. Truyền thuyết phản ánh cách cộng đồng lý giải về buổi đầu hình thành cuộc sống ở quê hương, đồng thời cho thấy hang động có vị trí trong ký ức văn hóa của người dân địa phương. Đây là lớp giá trị cần được nhìn nhận riêng với những kết quả nghiên cứu khoa học, bởi truyền thuyết lưu giữ quan niệm và trí tưởng tượng dân gian, còn di vật khảo cổ cung cấp chứng cứ về đời sống của cư dân cổ.

Đến khám phá hang Ngườm Bốc du khách còn được trải nghiệm những giá trị cảnh quan và địa chất độc đáo của vùng non nước Cao Bằng
Đến khám phá hang Ngườm Bốc du khách còn được trải nghiệm những giá trị cảnh quan và địa chất độc đáo của vùng non nước Cao Bằng

Nằm trong vùng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng, hang Ngườm Bốc có thể trở thành điểm dừng chân dành cho những du khách yêu thích khám phá thiên nhiên và tìm hiểu lịch sử. Hành trình lên hang qua con dốc dài hơn 100m cũng là dịp để du khách quan sát địa hình núi đá vôi, cảm nhận không gian tự nhiên của vùng Lam Sơn. Khi vào hang, những dấu tích khảo cổ, cấu trúc địa chất và bài minh văn cổ mở ra nhiều câu chuyện về quá trình hình thành vùng đất cũng như đời sống của con người qua các thời kỳ. Để phát huy giá trị du lịch, cần tiếp tục hoàn thiện biển chỉ dẫn, bảng thông tin thuyết minh và kết nối Ngườm Bốc với các điểm tham quan trong khu vực. Qua đó, việc tham quan không dừng ở khám phá cảnh quan mà còn giúp du khách hiểu hơn về giá trị khoa học, văn hóa của di sản.

Anh Hoàng Minh Nguyên, du khách đến từ thành phố Đà Nẵng chia sẻ: Tôi rất ấn tượng khi được tham quan hang Ngườm Bốc với cảnh quan tự nhiên độc đáo và những dấu tích địa chất được hình thành qua thời gian dài, đồng thời, gắn với những sự kiện lịch sử cách mạng có ý nghĩa. Việc trực tiếp khám phá hang giúp tôi hiểu hơn về giá trị địa chất, khảo cổ và lịch sử của vùng đất Cao Bằng. Tôi nghĩ đây là di sản quý cần được bảo tồn, gìn giữ và giới thiệu rộng rãi hơn đến du khách.

Hội tụ những giá trị đặc sắc về địa chất, khảo cổ học và văn hóa dân gian, Hang Ngườm Bốc là một điểm di sản giàu sức hấp dẫn trên vùng đất Cao Bằng. Mỗi dấu tích, câu chuyện gắn với hang đá góp thêm những thông tin về lịch sử hình thành vùng đất và đời sống của cư dân trong vùng. Với không gian hang động cùng những dấu tích còn lưu lại đưa Ngườm Bốc có tiềm năng trở thành điểm dừng chân thú vị trong hành trình khám phá Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng, nơi du khách vừa chiêm ngưỡng vẻ đẹp thiên nhiên, vừa tìm hiểu chiều sâu lịch sử và văn hóa của miền đất này./.