Thành phố Hồ Chí Minh thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực dân tộc, tôn giáo

Hội thảo có sự tham dự của đại diện cơ quan quản lý công tác dân tộc, tôn giáo các tỉnh phía Nam; lãnh đạo các sở, ban, ngành của Thành phố; đại diện các tổ chức tôn giáo, tín ngưỡng, Người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số cùng các chuyên gia, doanh nghiệp công nghệ.

Phát biểu tại Hội thảo, ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu. Đối với lĩnh vực dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo, chuyển đổi số không chỉ góp phần đổi mới phương thức quản lý, nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách mà còn tạo điều kiện bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa và mở rộng cơ hội phát triển cho các cộng đồng.

Theo ông Lâm Đình Thắng, với đặc thù là địa bàn hội tụ nhiều cộng đồng dân tộc, tôn giáo, việc triển khai chuyển đổi số cần xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, điều kiện cụ thể của từng cộng đồng, từng cơ sở. Công nghệ phải hướng đến phục vụ người dân, đồng thời gắn kết hài hòa giữa đổi mới với gìn giữ những giá trị văn hóa, tín ngưỡng truyền thống.

Thành phố Hồ Chí Minh hiện có 53 dân tộc thiểu số với gần 510.000 người, cùng 1.171 Người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số. Trong lĩnh vực tôn giáo, Thành phố có 13 tôn giáo, hơn 3.000 cơ sở thờ tự, khoảng 9.300 chức sắc, gần 4.800 chức việc và hơn 2,8 triệu tín đồ. Quy mô và sự đa dạng này đặt ra yêu cầu xây dựng các giải pháp số phù hợp, vừa nâng cao hiệu quả quản lý, vừa đáp ứng nhu cầu của các cộng đồng.

Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ 3D và các nền tảng số trong quản lý, giám sát tại cơ sở thờ tự; số hóa không gian, hiện vật, tư liệu văn hóa, lịch sử nhằm phục vụ lưu trữ, bảo tồn và giới thiệu di sản. Các giải pháp số cũng được kỳ vọng góp phần kết nối các điểm đến văn hóa, tín ngưỡng với hoạt động du lịch, mở rộng khả năng tiếp cận di sản của người dân và du khách trong nước, quốc tế.

Với cộng đồng Chăm tại thánh đường Masjid Al Jamia’, phường Chợ Lớn, chuyển đổi số bắt đầu từ những việc gần gũi trong đời sống. Ông M. Mohamed Amine, Chánh Văn phòng Ban Đại diện Cộng đồng Hồi giáo Thành phố Hồ Chí Minh, Trưởng Ban Quản trị Thánh đường, cho biết Ban đã vận động tín đồ tham gia các hoạt động chuyển đổi số, khuyến khích người trẻ hướng dẫn ông bà, cha mẹ sử dụng điện thoại thông minh, cài đặt ứng dụng Công dân số Thành phố Hồ Chí Minh và sử dụng tài khoản định danh điện tử VNeID.

Ông M. Mohamed Amine cho rằng, ứng dụng công nghệ vào đời sống hằng ngày và quảng bá những giá trị văn hóa, tín ngưỡng truyền thống và việc làm hết sức thiết thực và cần thiết trong đời sống hiện đại. Nhất là hiện nay, việc trao đổi thông tin trong cộng đồng cũng thuận lợi hơn nhờ các nền tảng số. Ban Quản trị đã thành lập các nhóm chat Zalo để điều phối công việc và chuyển tải thông tin đến bà con người Chăm trong cộng đồng.

“Khi tiếp nhận các chủ trương, chính sách hoặc thông báo từ chính quyền địa phương, chúng tôi chuyển ngay lên nhóm. Từ đó, thông tin được truyền tải khá nhanh đến từng tín đồ, từng gia đình trong cộng đồng Chăm”, ông M. Mohamed Amine chia sẻ.

Ông Bùi Quan Mảnh, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Công nghệ Sáng tạo Văn hóa Quantrex, cho rằng số hóa không nên chỉ dừng ở việc lưu trữ dữ liệu mà cần tạo điều kiện để cộng đồng trực tiếp tham gia kể câu chuyện văn hóa của mình. Những người am hiểu phong tục, ngôn ngữ và lịch sử địa phương, nếu được trang bị kỹ năng xây dựng nội dung và sử dụng nền tảng số, có thể trở thành những “đại sứ văn hóa”, góp phần quảng bá di sản, giới thiệu sản phẩm bản địa, phát triển du lịch và tạo sinh kế.

Ông Bùi Quan Mảnh đề xuất xây dựng mạng lưới “đại sứ văn hóa”, kết nối người am hiểu văn hóa địa phương với người sáng tạo nội dung và người làm công tác xã hội. Để có sản phẩm chân thực, người làm nội dung cần dành thời gian tìm hiểu đời sống, ngôn ngữ, phong tục và những câu chuyện phía sau di sản, thay vì chỉ đến quay phim, chụp ảnh trong vài giờ.

Theo ông Mảnh, khi được trang bị kỹ năng quay phim, xây dựng nội dung và sử dụng nền tảng số, những người am hiểu văn hóa có thể trực tiếp giới thiệu quê hương, phong tục và đời sống của mình. Qua đó, cộng đồng có thêm cơ hội quảng bá sản phẩm địa phương, phát triển du lịch và tạo sinh kế từ các giá trị văn hóa sẵn có.

Ở góc độ chuyên môn, ông Vũ Anh Tuấn, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội Tin học Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, dữ liệu số cần được xây dựng theo hướng giúp người dân, du khách dễ dàng tìm hiểu vị trí, giá trị lịch sử, văn hóa và những trải nghiệm tại các điểm đến. Hội Tin học Thành phố sẵn sàng phối hợp với các sở, ngành, doanh nghiệp công nghệ và đại diện cộng đồng để xác định nhu cầu, tư vấn giải pháp, xây dựng lộ trình chuyển đổi số phù hợp.

Bên cạnh những cơ hội do công nghệ mang lại, các đại biểu cũng lưu ý việc số hóa trong lĩnh vực dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo phải bảo đảm tính chính xác, tính nguyên bản của tư liệu, tôn trọng chủ thể văn hóa và quyền riêng tư của cá nhân, tổ chức. Đối với các tài liệu cổ, hiện vật và tư liệu có giá trị, quá trình số hóa cần được thực hiện thận trọng, bảo đảm an toàn và không làm sai lệch các giá trị truyền thống.

Tại Hội thảo, các đơn vị đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác, tạo cơ sở tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước, cộng đồng dân tộc, tôn giáo, chuyên gia và doanh nghiệp công nghệ trong triển khai các giải pháp thời gian tới.

Thông qua Hội thảo, Thành phố Hồ Chí Minh hướng tới thúc đẩy ứng dụng công nghệ số gắn với yêu cầu thực tiễn của lĩnh vực dân tộc, tôn giáo; từng bước nâng cao hiệu quả quản lý, hỗ trợ cộng đồng tiếp cận các tiện ích số, đồng thời bảo tồn, phát huy và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống đương đại./.