Mùa vàng no ấm ở bản Cát Cát, Sa Pa, tỉnh Lào CaiĐảng và Nhà nước ta luôn nhất quán xác định nông nghiệp, nông dân, nông thôn; giảm nghèo bền vững; phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, vừa là nền tảng ổn định xã hội, vừa là trụ đỡ cho phát triển nhanh và bền vững đất nước. Các định hướng lớn này đã được thể hiện xuyên suốt trong các nghị quyết, kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư; các chiến lược phát triển kinh tế - xã hội; các nghị quyết của Quốc hội và quyết định của Chính phủ đã được ban hành trong thời gian qua.
Từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII (2021), Đảng đã ra Nghị quyết, trong đó nêu rõ: “Phát triển kinh tế nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới; ưu tiên nguồn lực phát triển hạ tầng nông thôn miền núi, vùng dân tộc thiểu số;... ”; “Có cơ chế thúc đẩy tính tích cực, ý chí tự lực, tự cường của đồng bào các dân tộc thiểu số phát triển kinh tế - xã hội, thực hiện giảm nghèo đa chiều, bền vững”.
Cũng trong Văn kiện Đại hội XIII, Đảng còn chỉ ra những trọng tâm, lưu ý trong chính sách dân tộc. Để phát triển toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số, cần bố trí nguồn lực để thúc đẩy sự phát triển, huy động, phân bổ, sử dụng, quản lý có hiệu quả các nguồn lực để đầu tư phát triển, tạo chuyển biến căn bản về kinh tế, văn hóa, xã hội ở vùng có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống.
Đến Đại hội XIV (2026), Đảng tiếp tục khẳng định: “Nội dung chính sách dân tộc và cách tiếp cận xây dựng chính sách dân tộc có bước phát triển hơn so với trước, coi đây là chính sách mang tính tổng hợp - liên ngành”.
Theo đó, Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm giai đoạn 2021-2030 của Đảng yêu cầu: “Triển khai đồng bộ các giải pháp giảm nghèo đa chiều, bền vững, bao trùm, nhất là khu vực đồng bào dân tộc thiểu số. Đổi mới thực chất cách tiếp cận trong giảm nghèo bằng các chính sách hỗ trợ có điều kiện, giảm hỗ trợ cho không, khơi dậy ý chí chủ động vươn lên tự thoát nghèo; hạn chế bất bình đẳng xã hội...”; “Tiếp tục thực hiện Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới theo hướng gắn với đô thị hóa, bảo đảm thực chất, đi vào chiều sâu, hiệu quả, bền vững, lấy cư dân nông thôn làm chủ thể, đem lại sự chuyển biến tích cực rõ nét hơn về nếp sống tới từng thôn, bản, ấp, hộ gia đình và cuộc sống trực tiếp của mỗi người dân sinh sống ở nông thôn.”; “Quan tâm phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng đặc biệt khó khăn”.
Một góc Bản Phùng, tỉnh Tuyên QuangCụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIII, Đảng tiếp tục ban hành một số nghị quyết liên quan đến nông thôn, giảm nghèo bền vững, phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, như: Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung ương về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, Nghị quyết số 42-NQ/TW ngày 24/11/2023 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng chính sách xã hội, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới, Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 17/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 với mục tiêu tổng quát đến năm 2030: “đời sống của Nhân dân được nâng cao” và nhiệm vụ, giải pháp: “Triển khai đồng bộ các giải pháp giảm nghèo đa chiều, bao trùm, bền vững, bảo đảm mức sống tối thiểu và các dịch vụ cơ bản; khuyến khích và có chính sách ưu đãi phát triển đa dạng các mô hình sản xuất và dịch vụ có sự tham gia của các hộ nghèo, cận nghèo; hỗ trợ phát triển các mô hình sản xuất kinh doanh phù hợp với người nghèo, nhất là ở vùng nông thôn, miền núi”... Đặc biệt, Ban Bí thư Trung ương Đảng khóa XIII cũng đã có Chỉ thị số 05-CT/TW ngày 23/6/2021 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giảm nghèo bền vững đến năm 2030, trong đó, nhấn mạnh việc đổi mới toàn diện cách tiếp cận, phương pháp thực hiện, gắn với nâng cao năng lực tự chủ, phát triển con người và cộng đồng.
Bên cạnh triển khai các Nghị quyết của Đại hội Đảng XIII, Chương trình MTQG 417 còn là giải pháp thiết thực nhằm thực hiện Kết luận số 65-KL/TW ngày 30/10/2019 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 24-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX về công tác dân tộc trong tình hình mới, trong đó nhấn mạnh yêu cầu: “Phát huy mọi nguồn lực, khai thác tiềm năng, lợi thế để phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; bảo đảm quốc phòng - an ninh; giữ gìn, phát huy bản sắc văn hoá tốt đẹp của các dân tộc”.
Không chỉ vậy, Chương trình MTQG 417 đồng thời còn là khuôn khổ thực thi hiệu quả các nghị quyết chuyên đề quan trọng của Bộ Chính trị, như: Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá trong khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Nghị quyết số 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế; Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật; Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển khu vực kinh tế tư nhân.
Triển khai Chương trình MTQG 417 là một trong những giải pháp để Việt Nam thực hiện các cam kết quốc tế trong khuôn khổ Chương trình Nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững của Liên Hợp quốc, trong đó có mục tiêu chấm dứt nạn đói, bảo đảm an ninh lương thực, cải thiện dinh dưỡng và phát triển nông nghiệp bền vững (Trong ảnh: Mùa thu hoạch của đồng bào Ê-đê ở buôn Drang Phốk, xã Buôn Đôn, tỉnh Đắk Lắk - Ảnh: Phương Liên)Như vậy, Chương trình MTQG 417 đã tích hợp 03 lĩnh vực: xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi vừa là công cụ cụ thể hóa, vừa là cơ chế tổ chức thực hiện trực tiếp các định hướng chiến lược của Đảng về phát triển nông nghiệp, nông thôn, an sinh xã hội và công tác dân tộc trong giai đoạn phát triển mới.
Chương trình MTQG 417 cũng được xem là khung chính sách tổng hợp cấp quốc gia, bảo đảm sự thống nhất trong tổ chức triển khai các Chiến lược phát triển 10 năm, Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm, Quy hoạch tổng thể quốc gia, cùng các chiến lược chuyên ngành như phát triển nông nghiệp và nông thôn bền vững, tăng trưởng xanh, chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực, thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo đảm an sinh xã hội và phát triển bền vững vùng dân tộc thiểu số, miền núi.
Là một thành viên tích cực, có trách nhiệm của Liên Hợp quốc, Việt Nam triển khai Chương trình còn như một công cụ chủ đạo giúp thực hiện các cam kết quốc tế trong khuôn khổ Chương trình Nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững của Liên Hợp quốc, với các mục tiêu như: Chấm dứt mọi hình thức nghèo đói ở mọi nơi; Chấm dứt nạn đói, bảo đảm an ninh lương thực, cải thiện dinh dưỡng và phát triển nông nghiệp bền vững; Giáo dục có chất lượng, công bằng, bao trùm và học tập suốt đời cho mọi người; Bảo đảm tiếp cận và quản lý bền vững nguồn nước và vệ sinh cho tất cả mọi người; Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững, bao trùm, tạo việc làm đầy đủ, năng suất và công việc tử tế cho mọi người; Giảm bất bình đẳng trong xã hội và giữa các vùng, nhóm dân cư; Xây dựng các đô thị và khu dân cư nông thôn toàn diện, an toàn, kiên cường và bền vững; Hành động khẩn cấp ứng phó với biến đổi khí hậu và giảm nhẹ rủi ro thiên tai.
Từ các phân tích trên, có thể khẳng định, đầu tư Chương trình MTQG 417 là giải pháp để triển khai các định hướng chiến lược lớn của Đảng, Quốc hội, Chính phủ, đồng thời cụ thể hóa các chiến lược ngành, các mục tiêu phát triển quốc gia và cam kết quốc tế trong giai đoạn phát triển mới./.
