Vùng biên viễn bình yên có sự đóng góp quan trọng của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật

Đưa pháp luật về từng thôn, bản

Địa bàn biên giới có địa hình phức tạp, giao thông đi lại khó khăn, dân cư phân bố không đồng đều. Ở một số nơi, đời sống người dân còn nhiều thiếu thốn, trình độ tiếp cận thông tin và nhận thức pháp luật chưa đồng đều. Đây là những yếu tố đặt ra không ít thách thức đối với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL), nhất là tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, nơi có đông đồng bào DTTS sinh sống.

Trong điều kiện đó, việc đưa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến với người dân có ý nghĩa quan trọng. Khi hiểu rõ quyền, nghĩa vụ và những quy định pháp luật liên quan trực tiếp đến đời sống, người dân sẽ chủ động phòng ngừa vi phạm, nâng cao ý thức tự quản, tích cực tham gia giữ gìn an ninh, trật tự và bảo vệ đường biên, cột mốc quốc giới.

Tại Quảng Trị, công tác PBGDPL ở khu vực biên giới được triển khai với sự phối hợp giữa lực lượng Bộ đội Biên phòng, Công an, cấp ủy, chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể. Nội dung tuyên truyền tập trung vào các quy định về quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia; phòng, chống ma túy, buôn lậu, mua bán người; pháp luật về hình sự, dân sự, đất đai, hôn nhân và gia đình; bảo vệ môi trường, lao động, y tế, giáo dục, giao thông, quốc phòng, an ninh. Các đơn vị cũng chú trọng phổ biến chính sách dân tộc, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, đồng thời vận động người dân xóa bỏ hủ tục, phòng ngừa tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.

Tại thôn La Lay, xã La Lay, nơi có 351 hộ với hơn 1.500 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào Pa Kô sinh sống, công tác tuyên truyền pháp luật được gắn với nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và giữ gìn an ninh, trật tự tại cơ sở.

Với phương châm “Mỗi người dân biên giới là một cột mốc sống”, Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế La Lay đã tham mưu thành lập tổ tự quản an ninh, trật tự tại thôn; vận động 21 hộ gia đình tham gia, công nhận 5 tổ tự quản an ninh, trật tự và có 134 cá nhân đăng ký tự quản đường biên, cột mốc quốc giới.

Cán bộ, chiến sĩ đơn vị thường xuyên bám địa bàn, gần gũi với người dân, tuyên truyền và giải thích những quy định pháp luật liên quan trực tiếp đến đời sống, sinh hoạt của đồng bào. Trong năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026, đơn vị đã tổ chức 56 buổi tuyên truyền, thu hút hơn 2.150 lượt người tham gia, đồng thời cấp phát trên 2.500 tờ rơi.

Nhờ được tuyên truyền thường xuyên, người dân từng bước nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, chủ động tham gia bảo vệ đường biên, cột mốc, giữ gìn an ninh, trật tự thôn, bản. Những chuyển biến này không chỉ góp phần hạn chế nguy cơ phát sinh vi phạm mà còn củng cố tinh thần đoàn kết, trách nhiệm cộng đồng của cư dân khu vực biên giới.

Tại địa bàn xã Đakrông, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Ba Nang cũng tích cực triển khai công tác PBGDPL cho Nhân dân. Toàn xã có hơn 14.800 nhân khẩu, trong đó đồng bào dân tộc Vân Kiều chiếm trên 90%. Để nâng cao hiệu quả tuyên truyền, cán bộ biên phòng chú trọng sử dụng ngôn ngữ dễ hiểu, đưa ra những ví dụ cụ thể, gần gũi với đời sống, giúp người dân hiểu rõ quy định và biết cách vận dụng vào thực tế.

Cùng với tuyên truyền pháp luật, Đồn Biên phòng Cà Xèng tích cực tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương xây dựng hương ước, quy ước thôn, bản phù hợp với quy định pháp luật; vận động người dân thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội, bảo vệ di sản văn hóa vật thể và phi vật thể. Công tác tuyên truyền cũng góp phần nâng cao cảnh giác, phòng ngừa việc lợi dụng văn hóa, tín ngưỡng, tôn giáo để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.

Những hoạt động này cho thấy, PBGDPL ở khu vực biên giới không chỉ dừng lại ở việc phổ biến các điều khoản, quy định mà còn gắn với giải quyết những vấn đề thiết thực trong đời sống cộng đồng, qua đó góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn.

Đổi mới phương thức, nâng cao hiệu quả tuyên truyền

Để pháp luật thực sự đi vào cuộc sống, các địa phương và đơn vị chức năng ở khu vực biên giới Quảng Trị chú trọng đổi mới nội dung, hình thức PBGDPL theo hướng linh hoạt, phù hợp với điều kiện sinh hoạt, phong tục, tập quán của từng cộng đồng dân cư.

Thay vì chỉ tổ chức tuyên truyền tại hội nghị hoặc các cuộc họp thôn, bản, cán bộ địa phương và chiến sĩ biên phòng còn trực tiếp đến từng hộ gia đình, lồng ghép nội dung pháp luật vào các buổi sinh hoạt cộng đồng và những câu chuyện đời thường. Các tình huống liên quan đến đất đai, hôn nhân và gia đình, giao lưu qua biên giới hay phòng, chống tội phạm được giải thích cụ thể, giúp người dân dễ hiểu, dễ nhớ và biết cách thực hiện.

Các đơn vị cũng chú trọng nâng cao kỹ năng dân vận cho cán bộ, khuyến khích học tiếng Bru - Vân Kiều, Pa Kô để tăng khả năng giao tiếp với đồng bào. Phương châm “3 cùng” được thực hiện nhằm tăng cường sự gắn bó giữa cán bộ, chiến sĩ với Nhân dân. Qua tiếp xúc trực tiếp, những vướng mắc của người dân được lắng nghe, giải đáp kịp thời; các quy định pháp luật được truyền tải bằng cách diễn đạt gần gũi, phù hợp với thực tế địa phương.

Điển hình, Đồn Biên phòng Ba Nang triển khai mô hình “Tổ tuyên truyền lưu động”, sử dụng loa kéo, máy chiếu, tờ rơi, tờ gấp với nội dung ngắn gọn, hình ảnh trực quan. Cán bộ, chiến sĩ trực tiếp đến các thôn, bản, lồng ghép phổ biến pháp luật trong sinh hoạt cộng đồng, họp dân và hoạt động văn hóa, văn nghệ. Công tác tuyên truyền đồng thời được kết hợp với hỗ trợ người dân phát triển kinh tế, giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới, qua đó tăng cường sự đồng thuận và củng cố niềm tin của đồng bào.

Cùng với các hình thức trực tiếp, việc ứng dụng công nghệ số cũng mở thêm kênh tiếp cận pháp luật cho người dân vùng biên. Các nhóm Zalo của thôn, bản và tổ chức đoàn thể được sử dụng để chia sẻ thông tin về quy định pháp luật mới, cảnh báo phương thức, thủ đoạn của tội phạm và hướng dẫn người dân chủ động phòng ngừa vi phạm. Một số địa phương triển khai phong trào “Biên phòng đồng hành cùng chuyển đổi số”, xây dựng mô hình “Hòm thư điện tử ẩn danh tố giác tội phạm” thông qua mã QR đặt tại những địa điểm thuận lợi, tạo điều kiện để người dân sử dụng điện thoại thông minh phản ánh thông tin liên quan đến an ninh, trật tự.

Bên cạnh đó, hệ thống truyền thanh cơ sở tiếp tục được phát huy thông qua các mô hình như “Truyền thanh bản xa”, “Tiếng loa Biên phòng”. Nội dung tuyên truyền được xây dựng ngắn gọn, phù hợp với từng nhóm đối tượng và có thể truyền tải bằng cả tiếng phổ thông lẫn tiếng địa phương. Sự kết hợp giữa tuyên truyền trực tiếp, truyền thanh và các nền tảng số góp phần mở rộng phạm vi tiếp cận, giúp thông tin pháp luật đến với người dân thường xuyên hơn, kể cả ở những địa bàn xa trung tâm.

Trong quá trình đó, già làng, trưởng bản và Người có uy tín trong cộng đồng giữ vai trò quan trọng. Với sự am hiểu phong tục, tập quán và có tiếng nói trong cộng đồng, họ là lực lượng hỗ trợ đắc lực trong vận động người dân chấp hành pháp luật, xây dựng nếp sống văn minh, giải quyết những vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở. Đây cũng là cầu nối giúp chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đến với đồng bào bằng những cách thức gần gũi, phù hợp.

Công tác PBGDPL còn được mở rộng đến thế hệ trẻ thông qua các hoạt động ngoại khóa, nói chuyện chuyên đề tại trường học về biên giới quốc gia, phòng, chống ma túy, an ninh mạng và những vấn đề liên quan trực tiếp đến học sinh. Qua đó, các em được trang bị kiến thức, kỹ năng nhận diện nguy cơ, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật và trở thành những tuyên truyền viên tích cực trong gia đình, cộng đồng.

Đối với các thôn, bản có quan hệ kết nghĩa với cụm dân cư phía bên kia biên giới thuộc nước bạn Lào, việc duy trì giao lưu, trao đổi thông tin và phối hợp giữa chính quyền địa phương hai bên cũng góp phần nâng cao nhận thức về quy chế khu vực biên giới. Qua các cuộc giao ban định kỳ, cư dân hai bên được tuyên truyền về trách nhiệm chấp hành quy định, không xâm canh, xâm cư, không thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, đồng thời tiếp tục vun đắp mối quan hệ đoàn kết, hữu nghị truyền thống Việt Nam - Lào.

Thượng tá Ngô Trường Khôi, Đồn trưởng Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế La Lay cho biết, bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chuyên trách mà còn cần sự tham gia, đồng thuận và ý thức chấp hành pháp luật của mỗi người dân. Khi đồng bào hiểu rõ quyền lợi, trách nhiệm của mình, chủ động phối hợp với lực lượng chức năng, thế trận lòng dân nơi biên cương sẽ ngày càng được củng cố.

Thực tiễn tại các địa bàn biên giới Quảng Trị cho thấy, khi công tác PBGDPL được triển khai thường xuyên, phù hợp với đặc điểm từng cộng đồng, nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật của người dân từng bước được nâng lên. Đây là nền tảng quan trọng để phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ cơ sở, giữ gìn bình yên thôn, bản, tạo điều kiện cho đồng bào phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống và cùng các lực lượng chức năng bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia.