Câu chuyện mới trên cung đường huyền thoại Pha Đin

Cách trung tâm xã Quài Tở 20km, bản Lồng từng là một ốc đảo biệt lập với những khó khăn đặc trưng của một bản vùng cao thuần Mông. Bao đời nay, sinh kế của người dân chỉ xoay quanh cây ngô, cây lúa trên nương đá và vài con lợn, con gà thả rông. Thu nhập bấp bênh phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết khiến cái nghèo, cái khổ cứ bám riết lấy phum sóc, bản làng.

Ông Mùa A Sình - Trưởng ban công tác mặt trận bản Lồng, nhớ lại những ngày đầu đầy gian nan: Cái khó nhất không phải là thiếu vốn, mà là thay đổi cái nếp nghĩ đã ăn sâu vào máu qua nhiều thế hệ. Người Mông mình quen làm chuồng gia súc sát hiên nhà để tiện chăm sóc và tránh trộm. Bây giờ bảo dời chuồng trại ra xa, quét dọn đường làng ngõ xóm sạch sẽ để đón khách lạ vào nhà, bà con không chịu đâu.

Từ chỗ hoài nghi, người Mông bản Lồng bắt đầu làm quen với một khái niệm kinh tế mới: Kinh tế trải nghiệm. Họ chỉnh trang lại những nếp nhà gỗ truyền thống, dọn dẹp phòng ốc để chuẩn bị đón những vị khách lưu trú đầu tiên.

Hiện nay, bản Lồng đang định hình một mô hình kinh tế khá bền vững, kết hợp sản xuất nông nghiệp truyền thống với dịch vụ đón khách trải nghiệm. Đây được xem là chiến lược "gối đầu", giúp người nông dân vùng cao không bị mất đi điểm tựa kinh tế cốt lõi là đất đai, trồng trọt, nhưng lại có thêm nguồn thu nhập ổn định từ dịch vụ.

Du khách đến bản Lồng không chỉ để ngắm cảnh, mà họ sẵn sàng trả tiền để được sống như một người Mông thực thụ. Họ cùng người dân lên nương hái ngô, học cách thêu thổ cẩm, thưởng thức những món ăn mang đậm hương vị núi rừng và tham gia vào các sinh hoạt văn hóa cộng đồng. Chính những hoạt động tưởng chừng như bình dị ấy lại trở thành sản phẩm dịch vụ có giá trị gia tăng cao.

Anh Mùa A Chờ, một trong những hộ dân tiên phong cải tạo nhà cửa làm homestay, chia sẻ về hiệu quả kinh tế: Cái hay của mô hình kinh tế này là nó giải quyết được bài toán ly hương của thanh niên vùng cao. Thay vì phải xuống các khu công nghiệp dưới xuôi làm thuê, người trẻ bản Lồng giờ đây có thể lập nghiệp, làm giàu ngay trên chính mảnh đất của cha ông bằng cách khai thác giá trị văn hóa địa phương.

Thực tiễn tại bản Lồng đã minh chứng cho một quy luật kinh tế hiện đại: Văn hóa không phải là rào cản, mà chính là nguồn lực, là "vốn mồi" cho phát triển kinh tế. Việc chuyển hướng sang làm du lịch cộng đồng không làm mất đi bản sắc của người Mông, mà ngược lại, nó trở thành động lực mạnh mẽ để người dân chủ động gìn giữ, phục dựng những giá trị truyền thống đang có nguy cơ mai một.

Theo số liệu thống kê từ chính quyền xã Quài Tở, dù mới ở giai đoạn sơ khai, bản Lồng đã đón hơn 1.000 lượt khách đến tham quan và trải nghiệm. Đây là một con số "biết nói", khẳng định hướng đi đúng đắn và mở ra một triển vọng kinh tế tươi sáng cho một bản vùng cao từng nằm trong diện đặc biệt khó khăn.

Đại diện chính quyền địa phương nhận định: Mô hình phát triển kinh tế gắn với du lịch cộng đồng tại bản Lồng đang đi đúng hướng và phù hợp với thực tế địa phương. Trong quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội sắp tới, chúng tôi sẽ tiếp tục lồng ghép các nguồn vốn từ Chương trình mục tiêu quốc gia để hỗ trợ bản Lồng hoàn thiện hạ tầng giao thông, mở các lớp tập huấn về kỹ năng làm du lịch, vệ sinh an toàn thực phẩm cho bà con. Mục tiêu là xây dựng bản Lồng thành một điểm sáng về kinh tế du lịch sinh thái trên đỉnh đèo Pha Đin, phát triển theo hướng chuyên nghiệp nhưng phải giữ được sự hài hòa và bền vững.

Ánh nắng chiều buông xuống, nhuộm vàng những nếp nhà gỗ uốn lượn theo sườn đèo Pha Đin. Tiếng cười nói của du khách hòa cùng tiếng khèn Mông trầm bổng vang vọng khắp núi rừng. Cuộc chiến nghèo đói trên đỉnh đèo lịch sử này đang bước sang một trang mới. Bằng sự nhạy bén với cơ chế thị trường và lòng tự hào dân tộc, đồng bào Mông bản Lồng đang chứng minh rằng: Khi biết dựa vào thế mạnh của chính mình, con đường vươn lên làm giàu của người dân vùng cao sẽ không còn xa xôi như độ dốc của những con đèo./.