Câu lạc bộ Dệt thổ cẩm xã Ia Mơ Nông (Gia Lai), trình diễn dệt thổ cẩm phục vụ du kháchTừ khóa: Du lịch văn hóa; Truyền thông điểm đến; Gia Lai; Dân tộc thiểu số.
1. Khái quát về tiềm năng du lịch tỉnh Gia Lai
Tỉnh Gia Lai (mới) được hợp thành từ hai tỉnh Gia Lai và Bình Định (cũ), nay trở thành vùng duyên hải năng động và cao nguyên đậm chất văn hóa, mở ra không gian phát triển mới, nơi biển cả và đại ngàn hội tụ, tạo nên hệ sinh thái văn hóa - du lịch phong phú, độc đáo. Tỉnh Gia Lai vừa sở hữu bờ biển dài, giàu tiềm năng với những điểm đến nổi tiếng như Kỳ Co, Eo Gió, Cù Lao Xanh…, vừa có cao nguyên hùng vĩ với Biển Hồ, núi lửa Chư Đăng Ya, Vườn quốc gia Kon Ka Kinh….
Sau sáp nhập, số lượng đồng bào dân tộc thiểu số toàn tỉnh Gia Lai là 831.497 người, chiếm khoảng 23,2% dân số, với 47 thành phần dân tộc, trong đó đông nhất là dân tộc Gia-rai chiếm 15,54%, dân tộc Ba na chiếm 5,69%... Sự đa dạng thành phần dân tộc dẫn đến sự đa dạng bản sắc văn hóa. Trong khi văn hóa “là yếu tố đặc biệt quan trọng đối với du lịch, bởi nó ảnh hưởng, thậm chí là yếu tố quyết định đến việc lựa chọn điểm đến của du khách. Sản phẩm du lịch dựa trên các giá trị văn hóa đang trở thành xu hướng của du khách hiện nay”[2].
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các địa phương, giữa các điểm đến thì tài nguyên văn hóa là nguồn lực quan trọng, trụ cột chính để phát triển du lịch bền vững. Xu hướng du khách ngày nay không chỉ tìm kiếm cảnh quan thiên nhiên mà còn mong muốn trải ng-hiệm đời sống văn hóa địa phương, tiếp cận các giá trị truyền thống và tương tác với cộng đồng tại chỗ. Khai thác hiệu quả các giá trị văn hóa là tiền đề thiết yếu tạo nên sự thành công trong hoạt động kinh do-anh của ngành du lịch, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế-xã hội, đưa du lịch thực sự trở thành “ngành công nghiệp không khói” đối với các địa phương. Và chính sự giao thoa văn hóa độc đáo giữa các dân tộc kết hợp với không gian địa lý rộng lớn là những lợi thế vàng để tỉnh Gia Lai phát triển đa dạng các loại hình du lịch, khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch quốc gia và từng bước vươn ra khu vực, quốc tế.
Trên cơ sở gắn kết giữa bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa nhằm phát triển du lịch, thời gian qua, tỉnh Gia Lai đã nỗ lực đưa ra các giải pháp mang tính căn cơ và hữu hiệu để tạo ra và mang đến cho du khách những sản phẩm văn hóa du lịch đặc trưng. Trong đó, du lịch cộng đồng tại các làng của người Gia-rai, Ba na, Chăm H’roi trở thành điểm nhấn, kết hợp với ẩm thực địa phương và võ cổ truyền Bình Định đang tạo ra sức hấp dẫn khác biệt.
Năm nay là một dấu mốc đặc biệt, mở ra chương mới trong hành trình phát triển của địa phương khi tỉnh Gia Lai được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chọn đăng cai Năm Du lịch Quốc gia 2026. Đây là cơ hội vàng để giới thiệu với bạn bè trong nước và thế giới hình ảnh một Gia Lai hoàn toàn mới - một thực thể kinh tế - văn hóa vững mạnh, được hình thành từ sự hợp nhất giữa hai vùng đất giàu truyền thống: Bình Định hào hùng và Gia Lai kỳ vĩ.
Với chủ đề Năm Du lịch Quốc gia - Gia Lai 2026 “Đại ngàn chạm biển xanh”, tỉnh muốn gửi gắm một thông điệp về sự kết nối không giới hạn. Đó không chỉ là sự kết nối về địa lý giữa cao nguyên và duyên hải, mà còn là sự giao thoa giữa quá khứ và hiện tại, giữa bảo tồn di sản và phát triển hiện đại. Từ chủ đề này, tỉnh sẽ cung cấp những trải nghiệm “độc bản” mà du khách không thể tìm thấy ở bất cứ nơi nào khác. Đó là các sản phẩm du lịch cộng đồng gắn với bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số, du lịch canh tác nông nghiệp công nghệ cao tại các địa phương phía Đông hay du lịch nghỉ dưỡng giữa rừng phía Tây là những trọng tâm.
Từ 01/7/2025, sau khi mở rộng không gian phát triển và chuẩn bị cho Năm Du lịch Quốc gia 2026, lượng khách du lịch đến với tỉnh Gia Lai trong năm 2025 đạt khoảng 12,4 triệu lượt người. Tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2022-2025 đạt trên 20%/ năm cho thấy sức hấp dẫn ngày càng lớn của điểm đến Gia Lai. Những thành tựu đó là cơ sở để Gia Lai đặt mục tiêu đến hết năm 2026, toàn tỉnh sẽ có ít nhất 50 điểm du lịch cộng đồng đạt chuẩn, trực tiếp tạo sinh kế bền vững cho đồng bào các dân tộc, nhất là các dân tộc tại chỗ như: Gia-rai, Ba na...; phấn đấu đón 15 triệu lượt khách, doanh thu từ du lịch ước đạt trên 35.000 tỷ đồng. Đến năm 2030, đưa du lịch Gia Lai trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp từ 10-12% vào tốc độ tăng trưởng kinh tế của tỉnh, xác lập vị thế là một trong những tâm điểm du lịch mới của khu vực Đông Nam Á.
2. Xây dựng hệ sinh thái truyền thông đa nền tảng – kinh nghiệm của Gia Lai
Trong bối cảnh cạnh tranh hình ảnh giữa các địa phương ngày càng tăng cao, du lịch không đơn thuần là một ngành kinh tế dịch vụ, mà đã trở thành một phần quan trọng trong chiến lược xây dựng thương hiệu và gia tăng “sức mạnh mềm” của mỗi địa phương. Đồng hành không thể thiếu với lĩnh vực du lịch là công tác tuyên truyền, quảng bá thông qua các hình thức truyền thông điểm đến đa dạng, nhằm giới thiệu hình ảnh mảnh đất, con người giàu bản sắc, thân thiện, an toàn tới bạn bè trong nước và quốc tế.
Truyền thông điểm đến là quá trình xây dựng, quảng bá và duy trì hình ảnh của một địa phương trên các phương tiện truyền thông nhằm thu hút khách du lịch. Trong thời đại số, truyền thông điểm đến không chỉ được thực hiện thông qua báo chí truyền thống mà còn thông qua mạng xã hội, nền tảng số, các KOLs (Key Opinion Leaders - những cá nhân hoặc tổ chức có kiến thức chuyên môn, uy tín và tầm ảnh hưởng sâu rộng trong một lĩnh vực cụ thể. Tiếng nói và lời khuyên của họ có khả năng định hướng dư luận và tác động mạnh mẽ đến quyết định của cộng đồng), video trải nghiệm và các hình thức truyền thông đa phương tiện. Hiệu quả của truyền thông điểm đến phụ thuộc vào khả năng kể chuyện, xây dựng cảm xúc và tạo dựng hình ảnh khác biệt cho địa phương.
Thực hiện Chỉ thị số 08/CT-TTg ngày 23/2/2024 của Thủ tướng Chính phủ về “Phát triển du lịch toàn diện, nhanh và bền vững thời gian tới”, trong đó có yêu cầu các cấp, các ngành chủ động đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức xúc tiến, quảng bá du lịch, tỉnh Gia Lai đã xem công tác truyền thông điểm đến như một động lực phát triển du lịch giữa bối cảnh chuyển đổi số diễn ra sâu rộng và cạnh tranh thu hút khách du lịch giữa các địa phương hết sức mạnh mẽ. Từ sự đề cao vai trò của truyền thông điểm đến, tỉnh Gia Lai đã có nhiều cách làm sáng tạo, mang lại hiệu quả cao, có thể xem xét tham khảo nhân rộng tại những địa phương thuộc vùng dân tộc thiểu số và miền núi.
Một là, chủ động định hướng, cung cấp thông tin chính xác, kịp thời cho báo chí, đảm bảo công khai, minh bạch, đáp ứng tốt nhu cầu thông tin của các cơ quan báo chí, nhà báo. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai là đầu mối thiết lập các nhóm liên lạc với các cơ quan báo chí, mạng xã hội, hệ thống thông tin cơ sở như: Nhóm Báo chí thường trú, nhóm Báo chí tỉnh Gia Lai, nhóm Cộng đồng Fanpage Gia Lai để chủ động cung cấp thông tin, phối hợp thực hiện truyền thông chính sách và các hoạt động, sự kiện của tỉnh.
Hai là, ứng dụng công nghệ hiện đại trong quản trị thông tin truyền thông nhằm phát hiện, dự báo các xu hướng thông tin tích cực và tiêu cực, có lợi và bất lợi cho công tác chỉ đạo điều hành. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai hiện đang duy trì, vận hành hiệu quả Kênh Zalo OA “Chính quyền số tỉnh Gia Lai” với gần 280.000 người quan tâm; Hệ thống thông tin nguồn của tỉnh… để thông tin tuyên truyền, quảng bá và kịp thời nắm bắt ý kiến của người dân, doanh nghiệp.
Ba là, tăng cường đầu tư, thuê dịch vụ công nghệ thông tin để rà quét, phân tích, đánh giá xu hướng thông tin, thăm dò dư luận, tác động truyền thông trong quá trình hoạch định, ban hành, thực thi chính sách. Sử dụng dịch vụ Hệ thống giám sát và phân tích thông tin trên Internet nhằm thu thập và phân tích thông tin trên môi trường Internet, nắm bắt thông tin trên báo chí, mạng xã hội một cách nhanh chóng, nhằm kịp thời báo cáo lãnh đạo chỉ đạo giải quyết các vấn đề liên quan.
Bốn là, tập trung thông tin tuyên truyền về các sự kiện văn hóa, du lịch lớn của tỉnh. Chẳng hạn như riêng sự kiện Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phối hợp với Cục Du lịch quốc gia Việt Nam tổ chức họp báo công bố sự kiện tại Hà Nội; phối hợp với Sở Ngoại vụ và Vụ Thông tin báo chí - Bộ Ngoại giao tổ chức họp báo quốc tế tại Hà Nội; gặp mặt báo chí công bố logo, slogan và bộ nhận diện thương hiệu sự kiện; phối hợp với Văn phòng UBND tỉnh gặp mặt phóng viên báo chí nhằm lan tỏa thông tin trước khi khai mạc sự kiện.
Xây dựng nội dung chủ đề truyền thông, vận hành chuyên mục “Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026” trên trang thông tin điện tử của tỉnh; đăng tải thông tin liên quan trên trang Zalo OA Chính quyền số tỉnh Gia Lai và các nền tảng xã hội khác; thường xuyên trao đổi, cung cấp thông tin cho các KOLs, quản trị viên các trang, hội, nhóm có số lượng người theo dõi lớn trên mạng xã hội để kịp thời cung cấp thông tin, đề nghị đăng tải các thông tin về Năm Du lịch quốc gia; tích cực lan tỏa các giá trị, hình ảnh tốt đẹp về tỉnh trên các nền tảng mạng xã hội; xây dựng 10 video clip và infographic giới thiệu chuỗi sự kiện Tuần lễ Khai mạc Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026 cung cấp cho các trang, nhóm báo chí, trang thông tin điện tử, mạng xã hội, các nhà hàng, khách sạn, đơn vị kinh doanh du lịch để phối hợp đăng tải quảng bá.
Xây dựng kênh/trang Chạm Gia Lai (kênh truyền thông Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026) trên các nền tảng mạng xã hội; trao đổi, xây dựng các tuyến nội dung tổng thể, tổ chức theo từng quý, tạo cao trào phù hợp với tiến độ các chương trình, sự kiện. Đến nay, trên các kênh nền tảng do công ty truyền thông quản lý (Facebook, Tiktok, Threads, Instagram) đã đăng tin, bài, hình ảnh về các hoạt động trong Năm Du lịch quốc gia với hơn 1 triệu lượt theo dõi, tương tác.
Phối hợp với Đài Truyền hình Việt Nam truyền hình trực tiếp chương trình khai mạc; sản xuất, phát sóng thường xuyên trailer quảng bá và các hoạt động sự kiện của Năm Du lịch quốc gia và các sự kiện văn hóa - thể thao - du lịch trên các kênh truyền hình, nền tảng số của VTV. Phối hợp với các cơ quan báo chí, truyền thông thực hiện các tin, bài viết chuyên đề giới thiệu các sản phẩm, hình ảnh du lịch Gia Lai, các điểm đến nổi bật, đặc trưng văn hóa ẩm thực, các lễ hội địa phương… tuyên truyền cho các sự kiện Năm Du lịch quốc gia và các sự kiện văn hóa - thể thao - du lịch. Trao đổi, phối hợp với đại diện kênh truyền CNN (Mỹ) để xúc tiến hoạt động hợp tác truyền thông, quảng bá thông tin, hình ảnh du lịch tỉnh Gia Lai trên kênh truyền hình quốc tế.
Những giải pháp của Gia Lai trong các hoạt động truyền thông quảng bá nói chung, quảng bá văn hóa dân tộc và du lịch nói riêng cho thấy báo chí, truyền thông không đơn thuần là kênh thông tin, mà là “kiến trúc sư trưởng” trong việc xây dựng hình ảnh điểm đến. Báo chí, truyền thông không chỉ phản ánh về sự kiện mà đi sâu vào các mô hình hay, cách làm sáng tạo tại các làng du lịch. Khi báo chí tôn vinh một nghệ nhân chỉnh chiêng, đó là cách tạo ra một “thần tượng văn hóa” cho cộng đồng. Một tác phẩm báo chí chất lượng cao thể hiện dưới dạng megasto-ry, podcast, video 360 độ về văn hóa dân tộc thiểu số và du lịch cộng đồng trên các nền tảng số có sức mạnh lan tỏa rất lớn, giúp du khách hiểu về “du lịch có trách nhiệm”, biết tôn trọng luật tục, không xâm phạm không gian tâm linh của đồng bào, từ đó giữ gìn sự nguyên bản của văn hóa địa phương.
3. Một số giải pháp
Dù tiềm năng rất lớn, nhưng trong quá trình triển khai thực tế ở một số địa bàn trong tỉnh Gia Lai vẫn còn xuất hiện tình trạng có sản phẩm du lịch tốt nhưng cách kể chuyện còn cũ kỹ, chưa chạm được đến cảm xúc của dòng khách quốc tế và giới trẻ. Nếu muốn du khách đến tỉnh không chỉ để xem mà còn phải thấu cảm và yêu những giá trị bản sắc văn hóa của cộng đồng các dân tộc thiểu số ở địa phương, tỉnh Gia Lai cần tiến hành thêm một số giải pháp sau:
Thứ nhất, xây dựng “Mạng lưới truyền thông văn hóa di sản”. Thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa tỉnh với các cơ quan báo chí trung ương và địa phương. Hằng năm, tổ chức “Giải báo chí về văn hóa, du lịch, di sản” để khuyến khích các tác phẩm đi sâu vào quảng bá, giới thiệu, tôn vinh đời sống văn hóa các dân tộc, các hoạt động du lịch cộng đồng.
Thứ hai, đẩy mạnh “báo chí bằng tiếng dân tộc thiểu số” trên nền tảng số. Tăng thời lượng và đa dạng hóa hình thức thể hiện (video ngắn, TikTok) bằng tiếng Gia-rai, Ba na. Đây là cách truyền thông hiệu quả nhất để chính người dân tộc thiểu số hiểu và tự hào về văn hóa của dân tộc mình.
Thứ ba, số hóa 100% các điểm du lịch cộng đồng. Mỗi làng du lịch cộng đồng phải có một “định danh số” (QR code, bản đồ số, website, trang mạng xã hội riêng). Báo chí sẽ là đơn vị hỗ trợ và cung cấp nội dung chuẩn xác cho các hệ thống này.
Thứ tư, cần đào tạo kỹ năng truyền thông cho cộng đồng người dân tộc thiểu số để mỗi người dân là một “đại sứ” du lịch. Cần tổ chức các lớp tập huấn cho thanh niên tại làng du lịch cộng đồng về cách quay phim, chụp ảnh, viết bài giới thiệu về địa phương mình lên mạng xã hội theo phong cách báo chí, truyền thông hiện đại.
Thứ năm, xây dựng cơ chế hỗ trợ đặc thù cho các cơ quan báo chí. Nghiên cứu có cơ chế đặt hàng, chính sách hỗ trợ báo chí sản xuất các sản phẩm truyền thông chất lượng cao (phim tài liệu, ký sự chuyên sâu…) về văn hóa dân tộc để quảng bá ra nước ngoài.
Thứ sáu, từng bước chuyển từ cách truyền thông giới thiệu địa danh sang kể những câu chuyện về con người và văn hóa dân tộc. Những nghệ nhân cồng chiêng, người dệt thổ cẩm, già làng, lễ hội truyền thống hay câu chuyện về các làng du lịch cộng đồng đều là những chất liệu truyền thông hấp dẫn. Đây là xu hướng phù hợp với du lịch hiện đại khi cảm xúc và trải nghiệm ngày càng có vai trò quan trọng trong quyết định lựa chọn điểm đến của du khách.
4. Kết luận
Thực tiễn phát triển du lịch tại tỉnh Gia Lai cho thấy văn hóa dân tộc là nguồn lực chiến lược tạo nên lợi thế cạnh tranh cho địa phương. Việc kết hợp giữa bảo tồn văn hóa, phát triển du lịch cộng đồng và truyền thông đa nền tảng đã góp phần nâng cao nhận thức, nhận diện, hiểu biết về địa phương, tăng cường năng lực cạnh tranh, tạo ra trải nghiệm độc đáo cho du khách, thúc đẩy phát triển kinh tế, bảo tồn và phát triển văn hóa dân tộc.
Kinh nghiệm của Gia Lai khẳng định rằng phát triển du lịch bền vững không chỉ dựa vào tài nguyên thiên nhiên mà còn phụ thuộc vào khả năng chuyển hóa các giá trị văn hóa thành sản phẩm du lịch và kể những câu chuyện văn hóa hấp dẫn thông qua các phương thức truyền thông hiện đại, nhất là vào những thời điểm có các sự kiện quan trọng như đăng cai Năm Du lịch quốc gia, sự kiện văn hóa - kinh tế - xã hội tiêubiểu, mang tầm vóc quốc gia và quốc tế, được tổ chức thường niên nhằm giới thiệu,quảng bá hình ảnh, văn hóa, tiềm năng và sản phẩm du lịch của Việt Nam đến dukhách trong nước và quốc tế.
Những kinh nghiệm của Gia Lai có giá trị tham khảo đối với nhiều địa phương có đông đồng bào dân tộc thiểu số, nhằm phát huy vai trò của truyền thông trong thúc đẩy phát triển kinh tế du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn theo chủ trương của Đảng, Nhà nước.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Huyền Thương (2025), Chuyển biến về thành phần các dân tộc tỉnh Gia Lai sau sáp nhập, https://baotangpleiku. gialai.gov.vn/tin-tuc-su-kien/Tin-tong-hop/CHUYEN-BIEN-VE-THANH-PHAN-CAC-DAN-TOC-TINH-GIA-LAI.
2. TS. Bùi Thanh Tuấn (2024), Vai trò của văn hóa, lịch sử trong phát triển ngành du lịch và một số khuyến nghị với tỉnh Điện Biên, Kỷ yếu Hội thảo Khoa học quốc gia “Điện Biên phát huy tiềm năng, lợi thế phát triển du lịch bền vững”, Nxb. Chính trị Quốc gia sự thật, Hà Nội, tr.78,79.
3. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Gia Lai (2026), Báo chí quảng bá văn hóa bản địa và du lịch cộng đồng Tây Nguyên trên địa bàn tỉnh Gia Lai, Kỷ yếu Diễn đàn “Vai trò của báo chí trong việc thúc đẩy ngành kinh tế du lịch tại Việt Nam năm 2026”.