Phát triển mô hình du lịch cộng đồng ở bản Ven, Bắc Ninh

Nền tảng văn hóa truyền thống

Bản Ven là nơi cư ngụ lâu đời của người Cao Lan, có 150 hộ với trên 90% dân số là người Cao Lan, hiện vẫn lưu giữ được những ngôi nhà sàn truyền thống, những phong tục tập quán được truyền lại qua bao đời. Người Cao Lan ở bản Ven nổi tiếng với Sình ca, là những bài hát giao duyên của trai gái, những bài hát ca ngợi sản xuất, hát mừng nhà mới, hát ru con, hát đố, hát ghẹo… Qua những làn điệu Sình ca, người Cao Lan gửi gắm tâm tư, tình cảm, ước nguyện với thiên nhiên và thần linh.

Tại bản Ven, người Cao Lan vẫn lưu giữ một hệ thống tín ngưỡng thờ cúng Tổ tiên, thờ thần Rừng và các vị Thành hoàng làng đặc sắc. Đối với họ, thiên nhiên không chỉ là tài nguyên mà là một thực thể linh thiêng. Triết lý vạn vật hữu linh này đã góp phần bảo vệ cảnh quan bản Ven suốt nhiều thế kỷ. Những đồi chè xanh mướt hay những cánh rừng già không bị tàn phá bởi gắn liền với các nghi lễ cầu mùa, lễ cấp sắc. Chính sự kết nối tâm linh chặt chẽ giữa con người và đất đai đã tạo nên một không gian văn hóa nguyên sơ quý hiếm mà khách du lịch thành thị luôn mong muốn tìm kiếm.

Mô hình du lịch cộng đồng

Bản Ven được thiên nhiên ưu đãi, có nhiều sản vật phong phú như: Gà đồi, mật ong rừng, chè, bánh khảo, kẹo lạc… Tuy nhiên, với nhiều du khách, bản Ven hấp dẫn bởi nơi đây có không khí trong lành, đồi chè và đi lại khá thuận lợi.

Men theo những rặng cây xanh ngắt, bản Ven hiện lên thật yên bình và quyến rũ. Mặc dù, mới được công nhận là điểm du lịch cộng đồng nhưng bản Ven đã nhanh chóng được đông đảo du khách biết đến. Mô hình du lịch cộng đồng tại bản Ven được xây dựng dựa trên thế chân kiềng: Chè bản Ven - Di sản văn hóa Cao Lan - Cảnh quan thiên nhiên.

Bản Ven còn được biết đến là xứ chè, nức tiếng gần xa với món chè xanh và chè hoa vàng thơm ngon, thanh mát. Đến đây, du khách được trải nghiệm hái chè cùng bà con, mang những búp chè tươi do chính tay mình hái đến xưởng chế biến, trải nghiệm quy trình sản xuất chè và thưởng thức nước chè từ chính thành quả của mình.

Điểm khác biệt của bản Ven so với nhiều khu du lịch thương mại hóa khác chính là tính chủ thể. Người dân không phải là diễn viên trong các vở kịch văn hóa cho khách xem, mà họ sống chính cuộc đời của mình. Khi du khách tham gia hái chè cùng bà con, thưởng thức bát canh thụt hay nghe điệu hát, họ đang tiếp xúc với một nền văn hóa sống.

Có thể thấy, mô hình du lịch cộng đồng bản Ven là minh chứng cho sức sống mãnh liệt của văn hóa dân tộc khi được đặt đúng lộ trình phát triển kinh tế. Sự kết hợp giữa hương chè nồng nàn, điệu múa cổ truyền và lòng hiếu khách của người Cao Lan đã tạo nên một mô hình du lịch cộng đồng nhân văn và hiệu quả. Trong tương lai, nếu giữ vững được sợi dây liên kết giữa phát triển kinh tế và bảo tồn giá trị tinh thần, bản Ven hoàn toàn có thể trở thành một hình mẫu về du lịch bền vững cho cả vùng trung du miền núi phía Bắc. Ở đó, người dân không chỉ thoát nghèo về vật chất, mà còn giàu có hơn về lòng tự hào dân tộc./.