Thanh Bồng: Khơi nguồn lực, mở hướng thoát nghèo bền vững

Thanh Bồng là xã miền núi, vùng cao nằm về phía Tây Bắc tỉnh Quảng Ngãi, trên độ cao trung bình từ 700m đến 1.500m so với mực nước biển. Xã được thành lập trên cơ sở sáp nhập 03 đơn vị hành chính cũ, gồm: xã Trà Lâm, xã Trà Hiệp, xã Trà Thanh, trung tâm xã đặt tại xã Trà Hiệp cũ, cách trung tâm tỉnh Quảng Ngãi khoảng 65 km. Tổng diện tích tự nhiên 13.388,5 ha, trong đó: đất nông nghiệp 12.843,36 ha (đất sản xuất nông nghiệp 3.255,12ha); đất lâm nghiệp 9.587,88 ha.

Xã Thanh Bồng có dân số 7.444 người, sinh sống trên địa bàn 07 thôn; thành phần dân tộc chủ yếu là: Kinh, Co, Hre và Xơ đăng,... Dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ 97% dân số toàn xã, tỷ lệ lao động trong độ tuổi chiếm 54,2%. Tỷ lệ nghèo đa chiều đến cuối năm 2025 còn 13,74%.

Chủ tịch UBND xã Lê Anh Chiến cho biết, các nội dung đặc thù phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trong Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn 2026 - 2030 (Chương trình MTQG 417) được thực hiện trên 07 thôn đặc biệt khó khăn, thuộc khu vực III, xã đặc biệt khó khăn. Theo đó, để triển khai các nội dung này, từ cuối tháng 6/2026, UBND xã đã thành lập Ban Chỉ đạo và phân công cụ thể nhiệm vụ cho từng thành viên, cơ quan thường trực, bộ phận giúp việc và các đơn vị liên quan, bảo đảm rõ đầu mối, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong quá trình triển khai thực hiện Chương trình. Đồng thời, xác định rõ đầu mối, người chịu trách nhiệm, thời hạn hoàn thành và sản phẩm đầu ra đối với từng nhiệm vụ, hợp phần, nội dung thành phần; kiên quyết không để xảy ra tình trạng chậm trễ do né tránh, đùn đẩy, thiếu phối hợp, thiếu quyết liệt trong thực hiện nhiệm vụ. 

Trên cơ sở các chỉ đạo của Trung ương, của tỉnh, UBND xã chỉ đạo cơ quan thường trực Chương trình bám sát nội dung hướng dẫn của cấp có thẩm quyền tham mưu ban hành đầy đủ các văn bản thuộc thẩm quyền để tổ chức triển khai thực hiện. Các cơ quan, đơn vị chủ động chuẩn bị đầy đủ các điều kiện để triển khai Chương trình giai đoạn 2026-2030, đặc biệt là các nội dung đặc thù dành cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi thuộc Hợp phần 2 của Chương trình. Việc chuẩn bị phải gắn với rà soát địa bàn, đối tượng, nhu cầu thực tế, khả năng cân đối nguồn lực và năng lực tổ chức thực hiện, bảo đảm lồng ghép hiệu quả các nguồn vốn, tránh dàn trải, phân tán.

Sự chủ động này là rất quan trọng bởi nhiệm kỳ 2025-2030, Đảng bộ xã Thanh Bồng phấn đấu giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều bình quân từ 2%/năm trở lên. Phấn đấu đến năm 2030, xã không còn hộ nghèo. Thu nhập bình quân đầu người đạt từ 45 triệu đồng/năm.

Theo kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, dự kiến tổng kinh phí thực hiện trên địa bàn xã là 904,052 tỷ đồng, trong đó vốn ngân sách trung ương là 786,134 tỷ đồng; vốn ngân sách địa phương là 117,918 tỷ đồng. Trong số kinh phí này, hợp phần thứ nhất, dự kiến số vốn là 574,77 tỷ đồng và hợp phần thứ hai dự kiến là 329,282 tỷ đồng.

Thách thức đối với Thanh Bồng là việc huy động vốn trong nhân dân để thực hiện Chương trình gặp nhiều khó khăn, do điều kiện là xã miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số nên đời sống của đồng bào còn nhiều khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo cao. Mặt khác, trong Chương trình MTQG 417 cũng quy định rõ người dân không bị bắt buộc đóng góp. Chỉ huy động đóng góp của người dân bằng tiền, hiện vật, hoặc ngày công lao động để thực hiện Chương trình trên tinh thần tự nguyện, công khai, minh bạch, rõ trách nhiệm giải trình theo quy định của pháp luật và không được huy động quá sức dân.

Trước tình hình trên, một mặt, xã xác định công tác giảm nghèo là chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước. Vì vậy cùng với việc đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội, mục tiêu giảm nghèo được coi là nhiệm vụ chính trị quan trọng của cấp ủy Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các hội đoàn thể để huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị; thu hút sự hưởng ứng, chia sẻ và ủng hộ tích cực của cộng đồng, doanh nghiệp, mọi thành phần kinh tế và các tầng lớp nhân dân và của chính bản thân người nghèo, hộ cận nghèo.

Mặt khác, những năm qua, được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, hộ đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn xã đã được tiếp cận nhiều nguồn hỗ trợ khác nhau như hỗ trợ xây dựng nhà, hỗ trợ vốn, giống cây trồng, vật nuôi phát triển sản xuất… Qua đó giúp đỡ người nghèo có thêm điều kiện khắc phục khó khăn, ổn định cuộc sống. 

Tuy nhiên, do mới sáp nhập, xuất phát điểm thấp nên xã kiến nghị Bộ Dân tộc và Tôn giáo đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét nâng mức hỗ trợ xây dựng mới, sửa chữa nhà ở cho hộ nghèo, hộ cận nghèo giai đoạn 2026-2030. Cụ thể đối với nhà xây dựng mới nâng lên 80 triệu đồng; đối với sửa chữa nhà ở nâng lên 40 triệu đồng. Theo lý giải của địa phương, trong giai đoạn 2021-2025, Trung ương hỗ trợ nhà ở còn thấp (xây mới 40 triệu đồng, sửa chữa 20 triệu đồng) trong khi đời sống kinh tế của hộ nghèo, hộ cận nghèo còn khó khăn nên rất khó để góp thêm nguồn kinh phí xây dựng nhà ở. 

Xã cũng kiến nghị cấp có thẩm quyền xem xét thêm hộ mới thoát nghèo vào đối tượng thụ hưởng Chương trình; mở rộng đối tượng được vay vốn tín dụng chính sách ưu đãi vay làm nhà ở, vay hỗ trợ sinh kế liên kết chuỗi giá trị để các hộ mới thoát nghèo có điều kiện củng cố vững chắc năng lực kinh tế gia đình.

Có diện tích đất lâm nghiệp lớn nên xã Thanh Bồng còn đề nghị Trung ương và tỉnh Quảng Ngãi sớm ban hành các chính sách, cơ chế hỗ trợ phát triển các loại cây dược liệu dưới tán rừng đã giao cho các nhóm hộ, cộng đồng dân cư, cá nhân thực hiện quản lý, bảo vệ rừng để tạo sinh kế, tăng thu nhập, giảm nghèo bền vững.

Mặc dù còn nhiều khó khăn nhưng sau sáp nhập, xã Thanh Bồng đã có điều kiện giao thông thuận lợi hơn. Xã có Quốc lộ 24C đoạn từ Sông Trường - Trà Bồng - Bình Long kết nối với Khu Kinh tế Dung Quất, cảng nước sâu Dung Quất và xã Bắc Trà My, thành phố Đà Nẵng; có đường Tỉnh lộ 622B tiếp giáp với các khu công nghiệp của tỉnh. Đồng bào các dân tộc trong xã đoàn kết, cần cù lao động, có tinh thần sẵn sàng vượt khó vươn lên, năng động, sáng tạo trong sản xuất, có lực lượng lao động tương đối dồi dào. Xã có quỹ đất chưa khai thác lớn, nhất là đất nông - lâm nghiệp; có nhiều sản phẩm đặc trưng và cây dược liệu quý hiếm trong tự nhiên…

Chủ động có giải pháp để phát huy những tiềm năng thế mạnh này, kết hợp với nguồn lực từ Chương trình MTQG 417, Thanh Bồng đang đứng trước thời cơ lớn để vươn lên, sớm thoát khỏi tình trạng đặc biệt khó khăn như Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã nhiệm kỳ 2025-2030 đã đề ra.