Chùa Cầu và sự giao thoa văn hóa
Chùa Cầu được xây dựng vào khoảng thế kỷ 17, do sự đóng góp của các thương nhân Nhật Bản từng sinh sống và buôn bán tấp nập tại thương cảng Hội An sầm uất. Sự ra đời của cây cầu không chỉ mang ý nghĩa kết nối giao thương giữa khu vực người Nhật và người Hoa, mà còn gắn liền với một truyền thuyết mang đậm màu sắc tâm linh Á Đông. Tương truyền, cây cầu được xây dựng để trấn yểm con quái vật Namazu (một loại cá trê khổng lồ) có phần đầu nằm ở Ấn Độ, thân ở Việt Nam và đuôi ở Nhật Bản. Mỗi khi con quái vật cựa mình sẽ gây ra động đất và lũ lụt. Do đó, chùa Cầu được ví như một thanh kiếm chặn ngang lưng quái vật, cầu mong sự bình an, thịnh vượng cho ba quốc gia.
Chính bối cảnh lịch sử và truyền thuyết đó đã tạo nên một công trình kiến trúc vô cùng đặc biệt, thể hiện sự giao thoa văn hóa sâu sắc giữa Việt Nam, Nhật Bản và Trung Quốc. Ban đầu, kiến trúc mang đậm dấu ấn Nhật Bản, nhưng qua nhiều lần trùng tu lớn vào các năm 1817, 1865, 1915, 1986 và gần đây nhất là năm 2024, chùa Cầu dần có thêm những nét kiến trúc Việt và Trung Quốc, tạo nên vẻ đẹp hòa hợp độc đáo như hiện tại.
Kiến trúc “cầu - chùa” hiếm thấy
Chùa Cầu là một kiến trúc “cầu - chùa” hiếm thấy, một cây cầu gỗ có mái che, vắt ngang qua con lạch nhỏ, dài khoảng 18m, được chống đỡ bằng những trụ gạch đá vững chãi. Mái cầu được lợp ngói âm dương, cong cong mềm mại, mang vẻ đẹp cổ kính, trầm mặc nhuốm màu thời gian. Toàn bộ phần cầu và chùa đều được làm bằng gỗ, chạm trổ công phu.
Điều độc đáo nhất là sự kết hợp giữa cầu và chùa. Ở giữa cầu là một gian thờ, nhưng điều thú vị là nơi đây không thờ Phật mà thờ Bắc Đế Trấn Võ, vị thần bảo hộ xứ sở, chuyên trị phong ba, lũ lụt, mang lại niềm vui và hạnh phúc cho con người. Đây là nơi người dân phố Hội và du khách gửi gắm những ước nguyện bình an. Phía trên cửa chính là tấm biển lớn chạm nổi ba chữ Hán: Lai Viễn Kiều.
Đặc biệt, ở hai đầu cầu, du khách sẽ bắt gặp tượng của hai linh vật bằng gỗ đứng chầu canh giữ: một tượng khỉ (linh hầu) và một tượng chó (thiên cẩu). Việc thờ khỉ và chó được cho là liên quan đến truyền thuyết trấn yểm Namazu, và có thể là do công trình được khởi công vào năm Thân (Khỉ) và hoàn thành vào năm Tuất (Chó). Cặp linh vật này không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn là minh chứng rõ nét cho dấu ấn văn hóa Nhật Bản trong công trình.
Biểu tượng vượt thời gian của phố cổ Hội An
Trải qua hơn 400 năm lịch sử, chùa Cầu không đơn thuần là một di tích kiến trúc. Nó là một chứng tích lịch sử, một kết tinh của nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc, phản ánh một giai đoạn giao thương quốc tế sầm uất và sự giao hòa văn hóa đa quốc gia tại Hội An. Vẻ đẹp uy nghi, cổ kính của chùa Cầu, cùng với những câu chuyện truyền thuyết hấp dẫn đã tạo nên một sức hút mạnh mẽ không chỉ với người dân địa phương mà còn với du khách quốc tế và được xem là biểu tượng, là linh hồn di sản của đô thị cổ Hội An.
Được biết, mỗi ngày có khoảng 6.000 lượt khách đến tham quan chùa Cầu và các công trình kiến trúc khác ở Hội An. Sắp tới là dịp Noel, Tết Dương lịch, dự kiến du khách trong và ngoài nước đến tham quan Chùa Cầu và các công trình kiến trúc ở Hội An cũng sẽ tăng lên.
Ngày nay, chùa Cầu không chỉ là một điểm “check-in” nổi tiếng mà còn là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa, tín ngưỡng sâu sắc, là nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại, đưa du khách ngược dòng thời gian về với một thương cảng Hội An phồn thịnh năm xưa. Công trình này không chỉ là niềm tự hào của người dân Hội An, mà còn là một viên ngọc quý trong kho tàng di sản văn hóa Việt Nam .
