Giữ gìn và phát triển ngôi nhà chung của các dân tộc Việt Nam

Làng dân tộc Ê-đê được phục dựng từ năm 2008. Năm 2016, đồng bào Ê-đê bắt đầu cử người hoạt động thường xuyên tại Làng theo hình thức luân phiên. Nở nụ cười tươi rói, Nghệ nhân H’Hoa Nie Ksor tự hào khi là một trong 8 thành viên sinh sống tại Làng. Họ - như bà tự nhận, chính là “Đại sứ văn hóa” của dân tộc mình giữa Thủ đô và trong lòng du khách tới tham quan.

Để được tín nhiệm cử ra Làng làm “Đại sứ văn hóa”, những người như bà H’Hoa Nie Ksor phải có sự hiểu biết sâu sắc, thực hành thành thạo các hoạt động văn hóa của dân tộc mình diễn ra trong cuộc sống thường ngày, như: dệt vải, chế tác nhạc cụ, biểu diễn dân ca, dân vũ; thực hành các nghi lễ truyền thống… Trong thời gian ở Làng, các thành viên được hỗ trợ ăn, ở. Để có thêm thu nhập, tối đến, họ dệt thổ cẩm, làm các loại đồ ăn, thức uống truyền thống… bán cho khách tham quan - chị Đinh Thị Tớp, thành viên nhóm người Ba Na chia sẻ.

Những người như bà H’Hoa Nie Ksor, chị Đinh Thị Tớp đang góp phần xây dựng Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam trở thành ngôi nhà chung của cộng đồng 54 dân tộc anh em ở nước ta. Năm 2010, Làng chính thức khai trương nhân kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội.

Theo quy hoạch, Làng được phân định thành 7 khu chức năng. Khu các làng dân tộc được coi là “linh hồn”, nơi bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của 54 dân tộc. Ban Quản lý Làng đã phối hợp với các địa phương đưa 15 nhóm dân tộc: Tày, Nùng, Dao, Mông, Mường, Thái, Khơ Mú, Tà Ôi, Ba Na, Xơ Đăng, Cơ Tu, Raglai, Ê-đê, Khmer, Bru-Vân Kiều về đây để tái hiện đời sống sinh hoạt văn hóa, nhằm giới thiệu, quảng bá văn hóa truyền thống đến với đông đảo du khách trong nước và quốc tế.

Việc xây dựng Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam được thực hiện theo quan điểm “Bảo tồn nguyên mẫu”, với phương châm “Chủ thể văn hóa tự giới thiệu về mình”. Đồng bào các dân tộc tham gia vào toàn bộ quá trình đầu tư xây dựng, tổ chức hoạt động tại Khu các làng dân tộc. Họ chính là người trả lời cho câu hỏi: bảo tồn cái gì? bảo tồn ra sao? cơ chế bảo tồn như thế nào?

Trả lời cho câu hỏi “bảo tồn cái gì” chính là bảo tồn không gian cảnh quan làng, bản, các công trình kiến trúc tiêu biểu, vật dụng sinh hoạt và cách thức trưng bày, các hoạt động lễ, tết, hội, dân ca, dân vũ, tri thức dân gian...

Trả lời câu hỏi “bảo tồn ra sao” là tổ chức hoạt động tái hiện các giá trị văn hóa truyền thống của từng dân tộc kết hợp với “tự làm mới” để hoạt động phong phú và hấp dẫn hơn.

Về “cơ chế bảo tồn”, Làng phối hợp với các địa phương, các dân tộc thống nhất phương thức huy động nghệ nhân từ các điểm liên kết bảo tồn về hoạt động luân phiên tại Làng theo kế hoạch hàng năm. Ban Quản lý tạo điều kiện để đồng bào luân phiên về thăm gia đình và động viên kịp thời những gia đình khó khăn để họ toàn tâm, toàn ý trong quá trình làm việc tại Làng; quan tâm đãi ngộ các nhóm nghệ nhân và nắm bắt tâm tư tình cảm của họ nhằm giải quyết các vấn đề vướng mắc trong đời sống.

Nhiều năm nay, Ban Quản lý Làng đã tham mưu cho Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức được ba hoạt động thường niên gồm: “Sắc xuân trên mọi miền Tổ quốc” (dịp đầu năm mới Âm lịch); các hoạt động ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam (19/4); Tuần Đại đoàn kết dân tộc - di sản Văn hóa Việt Nam (chào mừng Ngày Di sản văn hóa và thành lập Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam từ 18-23/11).

Từ khi đi vào hoạt động, Làng không chỉ đáp ứng nhu cầu tìm hiểu và khám phá văn hóa các dân tộc Việt Nam mà còn được xem là những khuôn thước văn hóa tạo nên sự đa dạng, phong phú, năng động và sáng tạo của nét văn hóa 54 dân tộc anh em. Những khuôn thước văn hóa ấy chính là cốt lõi, nền tảng trong hành trang xây dựng cuộc sống hiện tại và tương lai./.