(DTTG) - Tóm tắt: Ở Việt Nam, Công giáo là một tôn giáo có số lượng tín đồ, chức sắc, phạm vi hoạt động, cũng như ảnh hưởng xã hội chỉ đứng sau Phật giáo. Riêng với Công giáo ở Việt Nam bên cạnh cơ chế tổ chức giáo hội với các giáo phận, giáo xứ theo truyền thống, còn có tổ chức mang tính chất xã hội được thành lập năm 1955 tồn tại đến ngày nay là Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam. Bài viết làm rõ quá trình 70 năm hình thành và phát triển của Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam từ năm 1955 đến năm 2025.
(DTTG) - Tóm tắt: Đoàn kết tôn giáo là bộ phận quan trọng của khối đại đoàn kết dân tộc Việt Nam trong bối cảnh đổi mới và hội nhập quốc tế. Đạo Cao Đài - Một tôn giáo nội sinh của Việt Nam, với giáo lý dung hòa, tinh thần yêu nước và phương hướng hành đạo gắn bó với dân tộc, đã có những đóng góp tích cực vào việc củng cố đoàn kết tôn giáo, ổn định xã hội và phát triển đất nước.
(DTTG) - Tóm tắt: Vài thập niên gần đây, biểu đạt và thực hành tôn giáo trên mạng Internet trở thành điểm đáng chú ý trong đời sống tôn giáo, với sự xuất hiện một hiện tượng được gọi là “tôn giáo số”. Hiện tượng này có tác động đa chiều, không chỉ trên không gian mạng mà còn với đời sống ngoài đời, vượt xa ranh giới địa lý thông thường. Các nghiên cứu lý luận trong khoảng hai thập niên qua đã có đóng góp quan trọng trong nhận diện bản chất và đặc điểm của hiện tượng tôn giáo số.
(DTTG) - Tóm tắt: Từ thập niên 90 thế kỉ XX trở lại đây đã xuất hiện và phát triển các “hiện tượng tôn giáo mới”, hay Đạo lạ, giáo phái ở Việt Nam và nhiều nước trên thế giới. Hoạt động của hiện tượng này ở nước ta đã tác động không nhỏ tới kinh tế, văn hóa, xã hội, nhất là các loại hình “hiện tượng tôn giáo mới” cực đoan. Vì vậy, trong quản lý nhà nước hiện nay nhận diện, giải quyết, ứng xử đối với hiện tượng tôn giáo mới ở Việt Nam là vấn đề cần thiết đặt ra.
(DTTG) - Tóm tắt: Trong không gian văn hóa Tây Nam Bộ, sông ngòi không chỉ là thực thể địa lý mà còn là cội nguồn của các hình thái cư trú và tín ngưỡng. Sông Long Hồ không chỉ là tuyến giao thông thủy quan trọng mà còn là trục lộ văn hóa tâm linh đặc thù của tỉnh Vĩnh Long. Trải qua hàng trăm năm khẩn hoang, dọc đôi bờ dòng sông này đã hình thành một hệ thống di tích dày đặc, phản ánh đời sống tâm linh phong phú của cộng đồng người Kinh, Hoa, Khmer. Bài viết phân tích những đặc trưng, giá trị và thực trạng hệ thống di tích ven sông Long Hồ dưới góc độ kiến trúc cảnh quan, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm phát huy giá trị di sản gắn liền với định hướng phát triển du lịch bền vững và chỉnh trang đô thị.
(DTTG) - Tóm tắt: Là tôn giáo nội sinh đầu tiên ở vùng đất phương Nam, ra đời vào thế kỷ XIX, Bửu Sơn Kỳ Hương đã tạo nên dấu ấn đậm nét trong đời sống văn hóa, tâm linh của người dân nơi đây. Trải qua gần 170 năm hình thành và phát triển, đạo Bửu Sơn Kỳ Hương có nhiều đóng góp đáng kể vào đời sống tinh thần của người dân Nam Bộ và tiến trình phát triển của địa phương. Bài viết phân tích sự hình thành và những ảnh hưởng sâu rộng của đạo Bửu Sơn Kỳ Hương trong đời sống người dân Nam Bộ.
(DTTG) - Tóm tắt: Ba Lan là một quốc gia Trung Âu có lịch sử khá lâu đời với những thăng trầm nhưng để lại nhiều dấu ấn quan trọng đối với châu Âu và thế giới. Ba Lan là một nước chịu ảnh hưởng sâu sắc của Công giáo. Sau năm 1945, Ba Lan trở thành nước xã hội chủ nghĩa chịu ảnh hưởng của Liên Xô trên nhiều phương diện, trong đó có nhận thức và ứng xử đối với tôn giáo. Năm 1989, Ba Lan chuyển sang thể chế chính trị mới có những thay đổi về chính sách đối với tôn giáo, đặc biệt là những nguyên tắc hiến định và mối quan hệ giữa Nhà nước với tôn giáo.
(DTTG) - Tóm tắt: Lễ thành hôn theo nghi thức tôn giáo là một nghi lễ quan trọng, đánh dấu sự xác lập mối quan hệ hôn nhân không chỉ về mặt xã hội mà còn về mặt tinh thần và tín ngưỡng. Trong nhiều tôn giáo, lễ thành hôn được xem là sự kiện thiêng liêng, thể hiện cam kết của đôi nam nữ trước cộng đồng và trước đấng thiêng liêng mà họ tôn thờ. Thông qua các nghi thức, lời tuyên hứa và biểu tượng tôn giáo, lễ thành hôn góp phần củng cố các giá trị đạo đức, trách nhiệm gia đình và sự bền vững của đời sống hôn nhân. Đặc biệt, với tín đồ của các tôn giáo, lễ thành hôn càng trở nên có ý nghĩa khi đây không chỉ là việc kết hợp giữa hai con người bởi tình yêu đôi lứa mà còn là sự gắn kết của hai tâm hồn có chung đức tin và tình cảm tôn giáo.
(DTTG) - Tóm tắt: Đất nước ta có nhiều tôn giáo cùng tồn tại, với 16 tôn giáo và số lượng tín đồ hơn 27 triệu người, chiếm khoảng 27% dân số. Các tôn giáo chứa đựng nhiều giá trị tốt đẹp, góp phần tích cực vào xây dựng đạo đức, lối sống con người Việt Nam. Từ cung cấp hệ giá trị đạo đức, tới điều chỉnh hành vi và ứng xử của con người với xã hội và môi trường tự nhiên, tôn giáo đang có vai trò gìn giữ các nét đẹp về truyền thống đạo đức và vun đắp lối sống hướng thiện, góp phần đưa con người Việt Nam tới chân - thiện - mỹ.
(DTTG) - Tóm tắt: Sự bùng nổ của công nghệ thông tin và các nền tảng mạng xã hội trong kỷ nguyên số đã tạo ra những cơ hội nhưng cũng đặt ra thách thức chưa từng có đối với công tác tôn giáo. Tôn giáo, với bản chất là niềm tin và sự thiêng liêng, khi trở thành chủ đề của các cuộc khủng hoảng truyền thông trên không gian mạng, thường có tốc độ lan truyền chóng mặt và gây ra những hệ lụy xã hội phức tạp. Bài viết tập trung phân tích nhận thức về khủng hoảng truyền thông tôn giáo, nhận diện các biểu hiện thực tế tại Việt Nam và đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ cho cả cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức tôn giáo nhằm thích ứng và kiểm soát hiệu quả tình hình mới.
(DTTG) - Tóm tắt: Lễ hội Việt Nam vốn là một không gian thoát tục, nơi con người tìm về sự giao hòa giữa cá nhân và cộng đồng, giữa thực tại và tâm linh. Tuy nhiên, dưới áp lực của nền kinh tế thị trường và sự chuyển dịch giá trị xã hội, lễ hội đang dần bị vật chất hóa. Hiện tượng thương mại hóa không đơn thuần là sự xuất hiện của các hoạt động mua bán, mà sâu xa hơn, đó là sự biến đổi về bản chất của các hành vi văn hóa. Bài viết đi sâu phân tích hiện tượng thương mại hóa lễ hội truyền thống tại Việt Nam trong hội nhập toàn cầu. Thông qua các phương pháp tiếp cận nhận diện thương mại hóa không chỉ là sự xâm nhập của các hoạt động mua bán vào không gian thiêng mà còn là sự biến đổi về bản chất của niềm tin tôn giáo. Với 4 nhóm nguyên nhân cốt lõi: (1) Sự lệch lạc trong tâm thức tâm linh của cư dân hiện đại; (2) Áp lực tăng trưởng kinh tế địa phương; (3) Sự đứt gãy vai trò chủ thể của cộng đồng; (4) Những khoảng trống trong quản lý nhà nước, từ đó, đưa ra các giải pháp mang tính chiến lược nhằm trả lại giá trị thực cho lễ hội, lấy cộng đồng làm trung tâm của mọi hoạt động bảo tồn.
(DTTG) Tóm tắt: Việt Nam là quốc gia có truyền thống văn hóa lâu đời, đậm đà bản sắc dân tộc, đời sống tín ngưỡng, tôn giáo phong phú đa dạng với khoảng 27,7 triệu tín đồ, chiếm trên 27,7% dân số cả nước. Đồng bào các tôn giáo là một bộ phận không thể tách rời của dân tộc Việt Nam. Vì vậy, việc bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của mọi người luôn là chính sách nhất quán của Đảng, Nhà nước Việt Nam, là hạt nhân để quy tụ đồng bào các tôn giáo trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc, góp phần quan trọng trong xây dựng và phát triển đất nước. Chính sự nhất quán này đã tạo nên niềm tin, là cơ sở để quy tụ đồng bào các tôn giáo, củng cố vững chắc khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
(DTTD) - Tóm tắt: Ngày 18/11/2016, Quốc hội khóa XIV, kỳ họp thứ 2 đã thông qua Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2018). Đến nay, sau gần 08 năm triển khai thực hiện, Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (Luật) đã đem lại nhiều kết quả đáng ghi nhận, nhiều tổ chức được cấp chứng nhận đăng ký hoạt động tôn giáo; nhiều tổ chức được công nhận là tổ chức tôn giáo, nhiều tổ chức tôn giáo trực thuộc được thành lập, chia, tách, sáp nhập, hợp nhất, hơn một nghìn nhóm sinh hoạt tôn giáo tập trung được đăng ký, quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của mọi người cơ bản đã được đáp ứng theo tinh thần Hiến pháp năm 2013. Tuy nhiên, bên cạnh đó, quá trình thực hiện Luật cũng xuất hiện các tồn tại, hạn chế do một số nguyên nhân. Bài viết này sẽ nêu ra một số lý do cần thiết phải xây dựng Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) và dự kiến các đề xuất cần sửa đổi để đáp ứng ngày càng tốt hơn quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của mọi người, đảm bảo quản lý nhà nước trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo.
(DTTG) - Tóm tắt: Văn hóa Nhật Bản luôn được thế giới ngưỡng mộ bởi chiều sâu lịch sử, tính thẩm mỹ tinh tế và bản sắc độc đáo, được hun đúc qua hàng nghìn năm. Trong dòng chảy văn hóa phong phú ấy, hệ thống các nghi lễ vòng đời đóng vai trò là một trong những biểu hiện sâu sắc và bền vững nhất của các giá trị truyền thống, tâm linh và đạo đức xã hội Nhật Bản. Những nghi lễ này không chỉ đơn thuần là tập tục, mà là những dấu mốc thiêng liêng, đánh dấu sự chuyển đổi trạng thái của cá nhân trong suốt cuộc đời từ lúc sinh ra, trưởng thành, lập gia đình, cho đến khi qua đời, đồng thời, tái khẳng định vị trí và trách nhiệm của họ đối với cộng đồng. Bài viết tập trung nghiên cứu và phân tích chi tiết các nghi lễ vòng đời chủ đạo của người Nhật Bản, bao gồm các giai đoạn từ sơ sinh, thiếu niên, thành nhân, gia nhập cộng đồng, đến tang ma và lên lão.
(DTTG) - Tóm tắt: Lễ thành hôn theo nghi thức tôn giáo là một nghi lễ quan trọng, đánh dấu sự xác lập mối quan hệ hôn nhân không chỉ về mặt xã hội mà còn về mặt tinh thần và tín ngưỡng. Trong nhiều tôn giáo, lễ thành hôn được xem là sự kiện thiêng liêng, thể hiện cam kết của đôi nam nữ trước cộng đồng và trước đấng thiêng liêng mà họ tôn thờ. Thông qua các nghi thức, lời tuyên hứa và biểu tượng tôn giáo, lễ thành hôn góp phần củng cố các giá trị đạo đức, trách nhiệm gia đình và sự bền vững của đời sống hôn nhân. Đặc biệt, với tín đồ của các tôn giáo, lễ thành hôn càng trở nên có ý nghĩa khi đây không chỉ là việc kết hợp giữa hai con người bởi tình yêu đôi lứa mà còn là sự gắn kết của hai tâm hồn có chung đức tin và tình cảm tôn giáo.
(DTTG) - Tóm tắt: Dưới các triều đại phong kiến độc lập của Việt Nam, tồn tại một thiết chế chính trị, một chuẩn mực đạo đức dành nhiều quyền “ưu ái” cho nam giới, hình thành chế độ phụ quyền điển hình, ảnh hưởng tới mọi sinh hoạt của đời sống xã hội. Trong đời sống thế tục, chế độ phụ quyền đó kéo dài quá lâu khiến người phụ nữ, chấp nhận chịu phần thua kém và phục tùng người đàn ông. Nếp sống gia trưởng “trọng nam khinh nữ” được tuân thủ lâu dài, trở thành lẽ phải, gia phong, lệ làng, phép nước. Trong đời sống tâm linh tính nữ lại có phần nổi trội, quyền uy, hình thành một hệ thống tín ngưỡng thờ nữ thần, với điển hình là tín ngưỡng thờ Mẫu. Nghiên cứu này tập trung làm rõ những nội dung cơ bản và nguyên nhân khiến tính nữ lại nổi trội, quyền uy trong sinh hoạt tín ngưỡng dân gian của người Việt; từ đó đánh giá và xác định các giá trị về bình đẳng giới trong đời sống tâm linh đa dạng của người Việt Nam.
(DTTG) - Lễ hội nói chung, đặc biệt các lễ hội cổ truyền đều xuất phát từ nhu cầu tín ngưỡng của Nhân dân, thường diễn ra như một cơ hội để con người thể hiện tấm lòng sùng kính với đức tin mà mình đã chọn. Tín ngưỡng và lễ hội có một mối quan hệ mật thiết với nhau. Tín ngưỡng dân gian đóng vai trò quan trọng trong các lễ hội cổ truyền của Việt Nam, thể hiện bản sắc văn hóa, tâm linh và lòng tôn kính đối với các thế lực siêu nhiên, Tổ tiên, thần thánh. Sự thăng trầm của lễ hội và tín ngưỡng dân gian trong vài thập niên qua đã chứng tỏ sức sống bền bỉ và sự hợp lý của nó trong ký ức cộng đồng, không dễ gì làm cho phai mờ. Bài viết tìm hiểu một số đặc điểm nổi bật về tín ngưỡng dân gian trong các lễ hội cổ truyền của người Việt, đặc biệt, lễ hội liên quan đến tín ngưỡng dân gian như: tín ngưỡng phồn thực, tín ngưỡng vạn vật hữu linh, tín ngưỡng thờ Thành hoàng, tín ngưỡng thờ Tổ tiên, tín ngưỡng thờ Mẫu...
(DTTG) - Tóm tắt: Trong tiến trình lịch sử của dân tộc Việt Nam, khối đại đoàn kết toàn dân tộc luôn là nhân tố có ý nghĩa quyết định đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Bên cạnh các lực lượng xã hội khác, các tôn giáo đã và đang đóng góp tích cực vào việc củng cố sức mạnh đoàn kết trong cộng đồng. Trong đó, đạo Bửu Sơn Kỳ Hương - một tôn giáo nội sinh ra đời ở Nam Bộ vào giữa thế kỷ XIX không chỉ mang giá trị tín ngưỡng, đạo đức mà còn thể hiện rõ tinh thần yêu nước, gắn bó với dân tộc. Chức việc và tín đồ đạo Bửu Sơn Kỳ Hương giữ vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn sinh hoạt tín ngưỡng, giáo dục đạo đức, vận động tín đồ sống “tốt đời, đẹp đạo”, đồng thời tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, hoạt động xã hội và từ thiện nhân đạo. Thông qua những đóng góp thiết thực ấy, chức việc và tín đồ đạo Bửu Sơn Kỳ Hương đã và đang góp phần củng cố, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo nền tảng vững chắc cho sự ổn định xã hội và phát triển bền vững của đất nước.
(DTTG) - Tóm tắt: Tín ngưỡng thờ Thành hoàng làng được coi là tín ngưỡng văn hóa đặc trưng của người dân đồng bằng Bắc Bộ, thể hiện đậm nét văn hóa cư dân có truyền thống làm nông nghiệp lúa nước. Tín ngưỡng thờ Thành hoàng làng một mặt đã thỏa mãn nhu cầu tâm linh, văn hóa tinh thần, một mặt góp phần bảo tồn những giá trị truyền thống dân tộc. Thờ Thành hoàng làng trở thành nét đẹp văn hóa biểu trưng của nhiều địa phương Bắc Bộ. Hiện nay, dưới sự tác động của nền kinh tế thị trường, văn hóa ngoại lai, mặc dù, đã được người dân bảo tồn, phát huy nhưng một số nội dung, hình thức thực hành tín ngưỡng thờ Thành hoàng làng bị biến tướng, mai một dần. Điển hình như việc thương mại hóa lễ hội đình, đền làm phai nhạt giá trị văn hóa; việc trùng tu cơ sở vật chất gây lãng phí, mất đi nét đẹp kiến trúc cổ xưa; các hiện tượng mê tín dị đoan ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống vật chất và tinh thần của người dân... Thực trạng trên đặt ra yêu cầu cho các cấp lãnh đạo, quản lý và Nhân dân địa phương trong việc vận dụng giải pháp để phát huy hiệu quả những mặt tích cực, hạn chế ảnh hưởng tiêu cực của những biến tướng trong tín ngưỡng thờ Thành hoàng làng hiện nay.
(DTTG) - Tóm tắt: Tín ngưỡng thờ Mẫu là tín ngưỡng dân gian, đã tồn tại lâu đời, thể hiện rõ đặc trưng của nền văn hóa lúa nước của Việt Nam. Về nguồn gốc hình thành, một số nhà nghiên cứu cho rằng, tục thờ Mẫu có từ thời tiền sử khi người Việt thờ các thần linh thiên nhiên kết hợp với tín ngưỡng thờ nữ thần rất phát triển trong xã hội mẫu hệ (gọi nữ thần là Mẹ, Mẫu, Mế), qua quá trình tiếp biến văn hóa, từ hình bóng các vị thần tự nhiên chuyển sang các nhân thần. Việc tôn thờ Mẫu (Mẹ) làm thần tượng với các quyền năng sinh sôi, che chở cho con người của tín ngưỡng thờ Mẫu đã giúp tín ngưỡng này dễ dàng đi vào đời sống dân gian, bắt rễ sâu vào xã hội và đời sống tâm linh của mỗi con người.
