Tôn giáo, tín ngưỡng

(DTTG) - Tóm tắt: Lễ hội Việt Nam vốn là một không gian thoát tục, nơi con người tìm về sự giao hòa giữa cá nhân và cộng đồng, giữa thực tại và tâm linh. Tuy nhiên, dưới áp lực của nền kinh tế thị trường và sự chuyển dịch giá trị xã hội, lễ hội đang dần bị vật chất hóa. Hiện tượng thương mại hóa không đơn thuần là sự xuất hiện của các hoạt động mua bán, mà sâu xa hơn, đó là sự biến đổi về bản chất của các hành vi văn hóa. Bài viết đi sâu phân tích hiện tượng thương mại hóa lễ hội truyền thống tại Việt Nam trong hội nhập toàn cầu. Thông qua các phương pháp tiếp cận nhận diện thương mại hóa không chỉ là sự xâm nhập của các hoạt động mua bán vào không gian thiêng mà còn là sự biến đổi về bản chất của niềm tin tôn giáo. Với 4 nhóm nguyên nhân cốt lõi: (1) Sự lệch lạc trong tâm thức tâm linh của cư dân hiện đại; (2) Áp lực tăng trưởng kinh tế địa phương; (3) Sự đứt gãy vai trò chủ thể của cộng đồng; (4) Những khoảng trống trong quản lý nhà nước, từ đó, đưa ra các giải pháp mang tính chiến lược nhằm trả lại giá trị thực cho lễ hội, lấy cộng đồng làm trung tâm của mọi hoạt động bảo tồn.

(DTTG) Tóm tắt: Việt Nam là quốc gia có truyền thống văn hóa lâu đời, đậm đà bản sắc dân tộc, đời sống tín ngưỡng, tôn giáo phong phú đa dạng với khoảng 27,7 triệu tín đồ, chiếm trên 27,7% dân số cả nước. Đồng bào các tôn giáo là một bộ phận không thể tách rời của dân tộc Việt Nam. Vì vậy, việc bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của mọi người luôn là chính sách nhất quán của Đảng, Nhà nước Việt Nam, là hạt nhân để quy tụ đồng bào các tôn giáo trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc, góp phần quan trọng trong xây dựng và phát triển đất nước. Chính sự nhất quán này đã tạo nên niềm tin, là cơ sở để quy tụ đồng bào các tôn giáo, củng cố vững chắc khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

(DTTD) - Tóm tắt: Ngày 18/11/2016, Quốc hội khóa XIV, kỳ họp thứ 2 đã thông qua Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2018). Đến nay, sau gần 08 năm triển khai thực hiện, Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (Luật) đã đem lại nhiều kết quả đáng ghi nhận, nhiều tổ chức được cấp chứng nhận đăng ký hoạt động tôn giáo; nhiều tổ chức được công nhận là tổ chức tôn giáo, nhiều tổ chức tôn giáo trực thuộc được thành lập, chia, tách, sáp nhập, hợp nhất, hơn một nghìn nhóm sinh hoạt tôn giáo tập trung được đăng ký, quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của mọi người cơ bản đã được đáp ứng theo tinh thần Hiến pháp năm 2013. Tuy nhiên, bên cạnh đó, quá trình thực hiện Luật cũng xuất hiện các tồn tại, hạn chế do một số nguyên nhân. Bài viết này sẽ nêu ra một số lý do cần thiết phải xây dựng Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) và dự kiến các đề xuất cần sửa đổi để đáp ứng ngày càng tốt hơn quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của mọi người, đảm bảo quản lý nhà nước trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo.

(DTTG) - Tóm tắt: Văn hóa Nhật Bản luôn được thế giới ngưỡng mộ bởi chiều sâu lịch sử, tính thẩm mỹ tinh tế và bản sắc độc đáo, được hun đúc qua hàng nghìn năm. Trong dòng chảy văn hóa phong phú ấy, hệ thống các nghi lễ vòng đời đóng vai trò là một trong những biểu hiện sâu sắc và bền vững nhất của các giá trị truyền thống, tâm linh và đạo đức xã hội Nhật Bản. Những nghi lễ này không chỉ đơn thuần là tập tục, mà là những dấu mốc thiêng liêng, đánh dấu sự chuyển đổi trạng thái của cá nhân trong suốt cuộc đời từ lúc sinh ra, trưởng thành, lập gia đình, cho đến khi qua đời, đồng thời, tái khẳng định vị trí và trách nhiệm của họ đối với cộng đồng. Bài viết tập trung nghiên cứu và phân tích chi tiết các nghi lễ vòng đời chủ đạo của người Nhật Bản, bao gồm các giai đoạn từ sơ sinh, thiếu niên, thành nhân, gia nhập cộng đồng, đến tang ma và lên lão.

(DTTG) - Tóm tắt: Dưới các triều đại phong kiến độc lập của Việt Nam, tồn tại một thiết chế chính trị, một chuẩn mực đạo đức dành nhiều quyền “ưu ái” cho nam giới, hình thành chế độ phụ quyền điển hình, ảnh hưởng tới mọi sinh hoạt của đời sống xã hội. Trong đời sống thế tục, chế độ phụ quyền đó kéo dài quá lâu khiến người phụ nữ, chấp nhận chịu phần thua kém và phục tùng người đàn ông. Nếp sống gia trưởng “trọng nam khinh nữ” được tuân thủ lâu dài, trở thành lẽ phải, gia phong, lệ làng, phép nước. Trong đời sống tâm linh tính nữ lại có phần nổi trội, quyền uy, hình thành một hệ thống tín ngưỡng thờ nữ thần, với điển hình là tín ngưỡng thờ Mẫu. Nghiên cứu này tập trung làm rõ những nội dung cơ bản và nguyên nhân khiến tính nữ lại nổi trội, quyền uy trong sinh hoạt tín ngưỡng dân gian của người Việt; từ đó đánh giá và xác định các giá trị về bình đẳng giới trong đời sống tâm linh đa dạng của người Việt Nam.

(DTTG) - Lễ hội nói chung, đặc biệt các lễ hội cổ truyền đều xuất phát từ nhu cầu tín ngưỡng của Nhân dân, thường diễn ra như một cơ hội để con người thể hiện tấm lòng sùng kính với đức tin mà mình đã chọn. Tín ngưỡng và lễ hội có một mối quan hệ mật thiết với nhau. Tín ngưỡng dân gian đóng vai trò quan trọng trong các lễ hội cổ truyền của Việt Nam, thể hiện bản sắc văn hóa, tâm linh và lòng tôn kính đối với các thế lực siêu nhiên, Tổ tiên, thần thánh. Sự thăng trầm của lễ hội và tín ngưỡng dân gian trong vài thập niên qua đã chứng tỏ sức sống bền bỉ và sự hợp lý của nó trong ký ức cộng đồng, không dễ gì làm cho phai mờ. Bài viết tìm hiểu một số đặc điểm nổi bật về tín ngưỡng dân gian trong các lễ hội cổ truyền của người Việt, đặc biệt, lễ hội liên quan đến tín ngưỡng dân gian như: tín ngưỡng phồn thực, tín ngưỡng vạn vật hữu linh, tín ngưỡng thờ Thành hoàng, tín ngưỡng thờ Tổ tiên, tín ngưỡng thờ Mẫu...

(DTTG) - Tóm tắt: Trong tiến trình lịch sử của dân tộc Việt Nam, khối đại đoàn kết toàn dân tộc luôn là nhân tố có ý nghĩa quyết định đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Bên cạnh các lực lượng xã hội khác, các tôn giáo đã và đang đóng góp tích cực vào việc củng cố sức mạnh đoàn kết trong cộng đồng. Trong đó, đạo Bửu Sơn Kỳ Hương - một tôn giáo nội sinh ra đời ở Nam Bộ vào giữa thế kỷ XIX không chỉ mang giá trị tín ngưỡng, đạo đức mà còn thể hiện rõ tinh thần yêu nước, gắn bó với dân tộc. Chức việc và tín đồ đạo Bửu Sơn Kỳ Hương giữ vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn sinh hoạt tín ngưỡng, giáo dục đạo đức, vận động tín đồ sống “tốt đời, đẹp đạo”, đồng thời tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, hoạt động xã hội và từ thiện nhân đạo. Thông qua những đóng góp thiết thực ấy, chức việc và tín đồ đạo Bửu Sơn Kỳ Hương đã và đang góp phần củng cố, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo nền tảng vững chắc cho sự ổn định xã hội và phát triển bền vững của đất nước.

(DTTG) - Tóm tắt: Tín ngưỡng thờ Thành hoàng làng được coi là tín ngưỡng văn hóa đặc trưng của người dân đồng bằng Bắc Bộ, thể hiện đậm nét văn hóa cư dân có truyền thống làm nông nghiệp lúa nước. Tín ngưỡng thờ Thành hoàng làng một mặt đã thỏa mãn nhu cầu tâm linh, văn hóa tinh thần, một mặt góp phần bảo tồn những giá trị truyền thống dân tộc. Thờ Thành hoàng làng trở thành nét đẹp văn hóa biểu trưng của nhiều địa phương Bắc Bộ. Hiện nay, dưới sự tác động của nền kinh tế thị trường, văn hóa ngoại lai, mặc dù, đã được người dân bảo tồn, phát huy nhưng một số nội dung, hình thức thực hành tín ngưỡng thờ Thành hoàng làng bị biến tướng, mai một dần. Điển hình như việc thương mại hóa lễ hội đình, đền làm phai nhạt giá trị văn hóa; việc trùng tu cơ sở vật chất gây lãng phí, mất đi nét đẹp kiến trúc cổ xưa; các hiện tượng mê tín dị đoan ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống vật chất và tinh thần của người dân... Thực trạng trên đặt ra yêu cầu cho các cấp lãnh đạo, quản lý và Nhân dân địa phương trong việc vận dụng giải pháp để phát huy hiệu quả những mặt tích cực, hạn chế ảnh hưởng tiêu cực của những biến tướng trong tín ngưỡng thờ Thành hoàng làng hiện nay.

(DTTG) - Tóm tắt: Hiếu hòa trong giáo lý của Công giáo bao hàm hai ý nghĩa cơ bản: một là, lòng hiếu thảo, hiếu nghĩa đối với mọi người trong gia đình; hai là, đức hiếu sinh, hòa thuận, bác ái với tha nhân và xã hội. Giáo hội Công giáo luôn mời gọi con người thực thi đức hiếu hòa, tình yêu tha nhân và nền hòa bình cho thế gian này. Tuy nhiên, khủng bố, chiến tranh trên thế giới ngày một gia tăng; Tội ác, bạo lực, khủng hoảng đạo đức trong quan hệ gia đình và xã hội tạo nên nỗi lo âu, bất ổn, một sự hoài nghi về sức mạnh cảm hóa của tín lý hiếu hòa của mọi tôn giáo. Theo xu hướng chung, chúng ta sẽ chọn hình thức chính trị, vũ trang, vũ lực răn đe làm giải pháp an định tình hình hơn là dùng những giải pháp về luân lý, đạo đức của các tôn giáo. Bài viết này bàn đến tín lý hiếu hòa của Công giáo trong giáo dục con người ở Việt Nam hiện nay.

(DTTG) - Tóm tắt: Việt Nam là quốc gia đa tôn giáo. Trong tiến trình lịch sử dân tộc, các tôn giáo có những đóng góp trên nhiều phương diện, trong đó nổi bật là văn hóa, đạo đức. Những giá trị văn hóa, đạo đức tôn giáo đã góp phần tạo nên bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam. Sự đóng góp của tôn giáo trong từng giai đoạn lịch sử phụ thuộc nhiều vào cách nhìn nhận, ứng xử của Nhà nước với tôn giáo và thái độ của chính bản thân các tôn giáo.

(DTTG) - Tóm tắt: Phật giáo Việt Nam là tôn giáo có truyền thống “hộ quốc an dân, đồng hành cùng dân tộc”, luôn gắn bó với vận mệnh của đất nước. Lịch sử đã chứng minh, khi đất nước hùng cường thì Phật giáo hưng thịnh; khi Tổ quốc lâm nguy, Phật giáo luôn sát cánh với dân tộc, sẵn sàng đứng lên tham gia chống giặc ngoại xâm, góp phần giành lại độc lập cho đất nước. Kế thừa và phát huy truyền thống vẻ vang của Phật giáo Việt Nam, Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã đồng hành cùng Nhân dân cả nước tiến hành công cuộc đổi mới trong tinh thần hòa hợp, đoàn kết và với phương châm “phụng đạo, yêu nước”, Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã chỉ đạo Giáo hội các cấp phát huy vai trò, nguồn lực của Giáo hội trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; Tham gia các hoạt động xã hội: y tế, giáo dục, bảo trợ xã hội, dạy nghề, từ thiện nhân đạo, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, đặc biệt quan tâm trong việc xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

(DTTG) - Tóm tắt: Phật giáo tại Huế đã vượt ra khỏi phạm vi một tôn giáo đơn thuần để trở thành một hệ thống văn hóa sâu rộng, khiến Huế được tôn vinh là “Thiền kinh”. Các công trình chùa chiền không chỉ là nơi thờ tự mà còn là những minh chứng sống động cho sự hòa quyện giữa tín ngưỡng, thiết chế chính trị và kiến trúc đỉnh cao trong lịch sử triều Nguyễn. Chùa là một phần rất quan trọng trong đời sống tinh thần của mỗi người dân của xứ Huế. Từ xa xưa, người dân Huế rất coi trọng việc xây dựng chùa cũng như cách thiết trí bố cục kiến trúc cảnh vật xung quanh sao cho gần gũi với thiên nhiên. Hàng trăm ngôi chùa ở Huế đều nằm ở địa thế thoai thoải ở sườn dốc, sườn đồi, sườn núi có cây cao bóng mát cảnh thiên nhiên chứa đựng được cái hồn của đạo Phật tĩnh lặng, an lạc, giải thoát. Chính vì vậy, chùa Huế có được những giá trị nghệ thuật kiến trúc đặc sắc mà chẳng phải nơi nào cũng có thể có được. Bài viết phân tích kiến trúc đặc trưng của chùa Huế là giá trị di sản văn hóa Phật giáo góp phần phát triển du lịch Huế.

Tóm tắt: Đến nay, Việt Nam trải qua hai thời kỳ chữ Quốc ngữ: Quốc ngữ Hán Nôm và La-tinh. Một thời gian dài, người Việt Nam dùng chữ Quốc ngữ Hán, sau này là chữ Nôm, gọi chung là Hán Nôm. Chữ Quốc ngữ La-tinh được hình thành từ giữa thế kỷ XVII ở miền Trung (Đàng Trong) với sự đóng góp của các giáo sỹ Công giáo. Sau khi chữ Quốc ngữ La-tinh được hình thành, các giáo sỹ Công giáo nỗ lực mở rộng trong cộng đồng, để sau này với sự đóng góp của các tôn giáo, các cá nhân và tổ chức xã hội đã xã hội hóa để chính thức trở thành chữ viết La-tinh - chữ Quốc ngữ La-tinh ở Việt Nam.