(DTTG) - Tóm tắt: Dưới các triều đại phong kiến độc lập của Việt Nam, tồn tại một thiết chế chính trị, một chuẩn mực đạo đức dành nhiều quyền “ưu ái” cho nam giới, hình thành chế độ phụ quyền điển hình, ảnh hưởng tới mọi sinh hoạt của đời sống xã hội. Trong đời sống thế tục, chế độ phụ quyền đó kéo dài quá lâu khiến người phụ nữ, chấp nhận chịu phần thua kém và phục tùng người đàn ông. Nếp sống gia trưởng “trọng nam khinh nữ” được tuân thủ lâu dài, trở thành lẽ phải, gia phong, lệ làng, phép nước. Trong đời sống tâm linh tính nữ lại có phần nổi trội, quyền uy, hình thành một hệ thống tín ngưỡng thờ nữ thần, với điển hình là tín ngưỡng thờ Mẫu. Nghiên cứu này tập trung làm rõ những nội dung cơ bản và nguyên nhân khiến tính nữ lại nổi trội, quyền uy trong sinh hoạt tín ngưỡng dân gian của người Việt; từ đó đánh giá và xác định các giá trị về bình đẳng giới trong đời sống tâm linh đa dạng của người Việt Nam.
(DTTG) - Lễ hội nói chung, đặc biệt các lễ hội cổ truyền đều xuất phát từ nhu cầu tín ngưỡng của Nhân dân, thường diễn ra như một cơ hội để con người thể hiện tấm lòng sùng kính với đức tin mà mình đã chọn. Tín ngưỡng và lễ hội có một mối quan hệ mật thiết với nhau. Tín ngưỡng dân gian đóng vai trò quan trọng trong các lễ hội cổ truyền của Việt Nam, thể hiện bản sắc văn hóa, tâm linh và lòng tôn kính đối với các thế lực siêu nhiên, Tổ tiên, thần thánh. Sự thăng trầm của lễ hội và tín ngưỡng dân gian trong vài thập niên qua đã chứng tỏ sức sống bền bỉ và sự hợp lý của nó trong ký ức cộng đồng, không dễ gì làm cho phai mờ. Bài viết tìm hiểu một số đặc điểm nổi bật về tín ngưỡng dân gian trong các lễ hội cổ truyền của người Việt, đặc biệt, lễ hội liên quan đến tín ngưỡng dân gian như: tín ngưỡng phồn thực, tín ngưỡng vạn vật hữu linh, tín ngưỡng thờ Thành hoàng, tín ngưỡng thờ Tổ tiên, tín ngưỡng thờ Mẫu...
(DTTG) - Tóm tắt: Trong tiến trình lịch sử của dân tộc Việt Nam, khối đại đoàn kết toàn dân tộc luôn là nhân tố có ý nghĩa quyết định đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Bên cạnh các lực lượng xã hội khác, các tôn giáo đã và đang đóng góp tích cực vào việc củng cố sức mạnh đoàn kết trong cộng đồng. Trong đó, đạo Bửu Sơn Kỳ Hương - một tôn giáo nội sinh ra đời ở Nam Bộ vào giữa thế kỷ XIX không chỉ mang giá trị tín ngưỡng, đạo đức mà còn thể hiện rõ tinh thần yêu nước, gắn bó với dân tộc. Chức việc và tín đồ đạo Bửu Sơn Kỳ Hương giữ vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn sinh hoạt tín ngưỡng, giáo dục đạo đức, vận động tín đồ sống “tốt đời, đẹp đạo”, đồng thời tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, hoạt động xã hội và từ thiện nhân đạo. Thông qua những đóng góp thiết thực ấy, chức việc và tín đồ đạo Bửu Sơn Kỳ Hương đã và đang góp phần củng cố, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo nền tảng vững chắc cho sự ổn định xã hội và phát triển bền vững của đất nước.
(DTTG) - Tóm tắt: Tín ngưỡng thờ Thành hoàng làng được coi là tín ngưỡng văn hóa đặc trưng của người dân đồng bằng Bắc Bộ, thể hiện đậm nét văn hóa cư dân có truyền thống làm nông nghiệp lúa nước. Tín ngưỡng thờ Thành hoàng làng một mặt đã thỏa mãn nhu cầu tâm linh, văn hóa tinh thần, một mặt góp phần bảo tồn những giá trị truyền thống dân tộc. Thờ Thành hoàng làng trở thành nét đẹp văn hóa biểu trưng của nhiều địa phương Bắc Bộ. Hiện nay, dưới sự tác động của nền kinh tế thị trường, văn hóa ngoại lai, mặc dù, đã được người dân bảo tồn, phát huy nhưng một số nội dung, hình thức thực hành tín ngưỡng thờ Thành hoàng làng bị biến tướng, mai một dần. Điển hình như việc thương mại hóa lễ hội đình, đền làm phai nhạt giá trị văn hóa; việc trùng tu cơ sở vật chất gây lãng phí, mất đi nét đẹp kiến trúc cổ xưa; các hiện tượng mê tín dị đoan ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống vật chất và tinh thần của người dân... Thực trạng trên đặt ra yêu cầu cho các cấp lãnh đạo, quản lý và Nhân dân địa phương trong việc vận dụng giải pháp để phát huy hiệu quả những mặt tích cực, hạn chế ảnh hưởng tiêu cực của những biến tướng trong tín ngưỡng thờ Thành hoàng làng hiện nay.
(DTTG) - Tóm tắt: Tín ngưỡng thờ Mẫu là tín ngưỡng dân gian, đã tồn tại lâu đời, thể hiện rõ đặc trưng của nền văn hóa lúa nước của Việt Nam. Về nguồn gốc hình thành, một số nhà nghiên cứu cho rằng, tục thờ Mẫu có từ thời tiền sử khi người Việt thờ các thần linh thiên nhiên kết hợp với tín ngưỡng thờ nữ thần rất phát triển trong xã hội mẫu hệ (gọi nữ thần là Mẹ, Mẫu, Mế), qua quá trình tiếp biến văn hóa, từ hình bóng các vị thần tự nhiên chuyển sang các nhân thần. Việc tôn thờ Mẫu (Mẹ) làm thần tượng với các quyền năng sinh sôi, che chở cho con người của tín ngưỡng thờ Mẫu đã giúp tín ngưỡng này dễ dàng đi vào đời sống dân gian, bắt rễ sâu vào xã hội và đời sống tâm linh của mỗi con người.
(DTTG) - Tóm tắt: Hiếu hòa trong giáo lý của Công giáo bao hàm hai ý nghĩa cơ bản: một là, lòng hiếu thảo, hiếu nghĩa đối với mọi người trong gia đình; hai là, đức hiếu sinh, hòa thuận, bác ái với tha nhân và xã hội. Giáo hội Công giáo luôn mời gọi con người thực thi đức hiếu hòa, tình yêu tha nhân và nền hòa bình cho thế gian này. Tuy nhiên, khủng bố, chiến tranh trên thế giới ngày một gia tăng; Tội ác, bạo lực, khủng hoảng đạo đức trong quan hệ gia đình và xã hội tạo nên nỗi lo âu, bất ổn, một sự hoài nghi về sức mạnh cảm hóa của tín lý hiếu hòa của mọi tôn giáo. Theo xu hướng chung, chúng ta sẽ chọn hình thức chính trị, vũ trang, vũ lực răn đe làm giải pháp an định tình hình hơn là dùng những giải pháp về luân lý, đạo đức của các tôn giáo. Bài viết này bàn đến tín lý hiếu hòa của Công giáo trong giáo dục con người ở Việt Nam hiện nay.
(DTTG) - Tóm tắt: Việt Nam là quốc gia đa tôn giáo. Trong tiến trình lịch sử dân tộc, các tôn giáo có những đóng góp trên nhiều phương diện, trong đó nổi bật là văn hóa, đạo đức. Những giá trị văn hóa, đạo đức tôn giáo đã góp phần tạo nên bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam. Sự đóng góp của tôn giáo trong từng giai đoạn lịch sử phụ thuộc nhiều vào cách nhìn nhận, ứng xử của Nhà nước với tôn giáo và thái độ của chính bản thân các tôn giáo.
(DTTG) - Tóm tắt: Phật giáo Việt Nam là tôn giáo có truyền thống “hộ quốc an dân, đồng hành cùng dân tộc”, luôn gắn bó với vận mệnh của đất nước. Lịch sử đã chứng minh, khi đất nước hùng cường thì Phật giáo hưng thịnh; khi Tổ quốc lâm nguy, Phật giáo luôn sát cánh với dân tộc, sẵn sàng đứng lên tham gia chống giặc ngoại xâm, góp phần giành lại độc lập cho đất nước. Kế thừa và phát huy truyền thống vẻ vang của Phật giáo Việt Nam, Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã đồng hành cùng Nhân dân cả nước tiến hành công cuộc đổi mới trong tinh thần hòa hợp, đoàn kết và với phương châm “phụng đạo, yêu nước”, Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã chỉ đạo Giáo hội các cấp phát huy vai trò, nguồn lực của Giáo hội trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; Tham gia các hoạt động xã hội: y tế, giáo dục, bảo trợ xã hội, dạy nghề, từ thiện nhân đạo, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, đặc biệt quan tâm trong việc xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
(DTTG) - Tóm tắt: Phật giáo tại Huế đã vượt ra khỏi phạm vi một tôn giáo đơn thuần để trở thành một hệ thống văn hóa sâu rộng, khiến Huế được tôn vinh là “Thiền kinh”. Các công trình chùa chiền không chỉ là nơi thờ tự mà còn là những minh chứng sống động cho sự hòa quyện giữa tín ngưỡng, thiết chế chính trị và kiến trúc đỉnh cao trong lịch sử triều Nguyễn. Chùa là một phần rất quan trọng trong đời sống tinh thần của mỗi người dân của xứ Huế. Từ xa xưa, người dân Huế rất coi trọng việc xây dựng chùa cũng như cách thiết trí bố cục kiến trúc cảnh vật xung quanh sao cho gần gũi với thiên nhiên. Hàng trăm ngôi chùa ở Huế đều nằm ở địa thế thoai thoải ở sườn dốc, sườn đồi, sườn núi có cây cao bóng mát cảnh thiên nhiên chứa đựng được cái hồn của đạo Phật tĩnh lặng, an lạc, giải thoát. Chính vì vậy, chùa Huế có được những giá trị nghệ thuật kiến trúc đặc sắc mà chẳng phải nơi nào cũng có thể có được. Bài viết phân tích kiến trúc đặc trưng của chùa Huế là giá trị di sản văn hóa Phật giáo góp phần phát triển du lịch Huế.
(DTTG) - Tóm tắt: Đạo Cao Đài ra đời ở Nam Bộ vào đầu thế kỷ XX, sau đó phát triển và mở rộng trở thành một tôn giáo lớn ở Nam Bộ trước năm 1975. Ra đời và phát triển trong điều kiện xã hội trước sự xâm lược và thống trị của thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, do vậy, đạo Cao Đài cùng nhân dân Nam Bộ và cả nước làm Cách mạng Tháng Tám thành công, kháng chiến chống thực dân Pháp, kháng chiến chống đế quốc Mỹ thắng lợi. Bài viết tập trung làm rõ những đóng góp của đạo Cao Đài đối với cách mạng giai đoạn 1945-1975.
Tóm tắt: Đến nay, Việt Nam trải qua hai thời kỳ chữ Quốc ngữ: Quốc ngữ Hán Nôm và La-tinh. Một thời gian dài, người Việt Nam dùng chữ Quốc ngữ Hán, sau này là chữ Nôm, gọi chung là Hán Nôm. Chữ Quốc ngữ La-tinh được hình thành từ giữa thế kỷ XVII ở miền Trung (Đàng Trong) với sự đóng góp của các giáo sỹ Công giáo. Sau khi chữ Quốc ngữ La-tinh được hình thành, các giáo sỹ Công giáo nỗ lực mở rộng trong cộng đồng, để sau này với sự đóng góp của các tôn giáo, các cá nhân và tổ chức xã hội đã xã hội hóa để chính thức trở thành chữ viết La-tinh - chữ Quốc ngữ La-tinh ở Việt Nam.
