(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với các tôn giáo nội sinh tại vùng Tây Nam Bộ, thông qua nghiên cứu trường hợp Phật giáo Hòa Hảo trên địa bàn tỉnh An Giang sau 01 năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Việc vận hành mô hình này đã bước đầu cắt giảm khâu trung gian, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính tôn giáo và tăng tính chủ động cho bộ máy cơ sở. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi bộc lộ không ít thách thức, bài viết đưa ra giải pháp nhằm hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực thực thi, kết hợp linh hoạt giữa pháp luật và vận động quần chúng để duy trì ổn định chính trị - xã hội và phát huy giá trị đạo đức tốt đẹp của Phật giáo Hòa Hảo.
(DTTG) - Tóm tắt: Trên cơ sở phân tích các chủ trương của Đảng, quy định của pháp luật, bài viết đánh giá kết quả bước đầu sau một năm vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương hai cấp trong lĩnh vực dân tộc, tôn giáo; đồng thời phân tích những khó khăn, thách thức và đề xuất một số giải pháp nhằm tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động trong thời gian tới.
(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết làm rõ những chuyển biến tích cực sau 01 năm thực thi chính sách, pháp luật về tôn giáo trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp ở Việt Nam; đồng thời, chỉ rõ những hạn chế, điểm nghẽn về năng lực thực thi của bộ máy cơ sở, sự chồng chéo trong phân cấp thẩm quyền quản lý đất đai tôn giáo, bất cập trong ứng phó với các hiện tượng tôn giáo mới và thách thức an ninh phi truyền thống trên không gian mạng. Từ việc phân tích nguyên nhân khách quan và chủ quan, bài viết đề xuất các giải pháp chiến lược nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về tôn giáo trong bối cảnh tái cấu trúc quản trị địa phương hiện nay.
(DTTG) - Tóm tắt: Vùng đồng bào dân tộc thiểu số của thành phố Hà Nội sở hữu hệ thống tài nguyên văn hóa đặc sắc của cộng đồng người Mường và Dao, bao gồm lễ hội, tri thức địa phương, nghề thủ công, ẩm thực, nhà ở truyền thống và nghệ thuật dân gian, tạo tiềm năng lớn để phát triển du lịch cộng đồng. Từ kết quả nghiên cứu, tác giả đánh giá thực trạng khai thác tài nguyên văn hóa trong phát triển du lịch cộng đồng tại các xã: Mỹ Đức, Yên Xuân, Suối Hai, Ba Vì, Yên Bài,... đồng thời đề xuất các giải pháp theo hướng phát triển bền vững. Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng, gắn bảo tồn văn hóa với phát triển sinh kế và thực hiện các mục tiêu của Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2025 là yếu tố quyết định để nâng cao sức cạnh tranh của du lịch cộng đồng, góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa và phát triển kinh tế địa phương.
(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết nghiên cứu chuyên sâu về nguồn lực tôn giáo từ đó đánh giá thực trạng thể chế hóa và giải pháp khơi thông nguồn lực này cho công tác an sinh xã hội ở Việt Nam. Bài viết chỉ ra rằng, nguồn lực tôn giáo bao gồm các thành tố vật chất, con người, vốn xã hội và các giá trị đạo đức - tinh thần, đóng vai trò trợ lực quan trọng bên cạnh hệ thống an sinh xã hội do Nhà nước giữ vai trò chủ đạo. Tuy nhiên, khung pháp lý hiện hành tại Việt Nam vẫn tồn tại những điểm nghẽn về tư cách chủ thể, cơ chế tiếp cận đất đai, ưu đãi thuế, tài chính và sự thiếu đồng bộ giữa pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo với các luật chuyên ngành như y tế, giáo dục, bảo trợ xã hội. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất các nhóm giải pháp nhằm hoàn thiện thể chế, chuyển đổi tư duy quản lý và tối ưu hóa đóng góp của các tổ chức tôn giáo vào sự phát triển bền vững của đất nước.
(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết nghiên cứu chuyên sâu về mô hình Tuệ Tĩnh đường, một thiết chế y tế đặc thù mang tính truyền thống của Phật giáo Việt Nam, kế thừa tư tưởng “Nam dược trị Nam nhân” của thiền sư Tuệ Tĩnh. Dưới góc nhìn của xã hội học tôn giáo và văn hóa học, tác giả phân tích cơ sở lý luận, cơ cấu vận hành, cùng những đóng góp đa chiều của y học Phật giáo đối với hệ thống an sinh xã hội và chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Nghiên cứu chỉ ra rằng, Tuệ Tĩnh đường không chỉ là nơi khám chữa bệnh miễn phí cho người nghèo bằng y học cổ truyền, mà còn là một không gian văn hóa - tâm linh đặc biệt, nơi kết hợp nhuần nhuyễn giữa y thuật (trị bệnh thân) và y đức dựa trên tinh thần từ bi, vô ngã (trị bệnh tâm). Từ thực tiễn hoạt động của các Tuệ Tĩnh đường tại các trung tâm Phật giáo lớn hiện nay, bài viết đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực chuyên môn và phát huy tối đa nguồn lực xã hội hóa của mô hình này trong hệ thống y tế quốc gia đương đại.
(DTTG) - Tóm tắt: Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2026 (Luật số 07/2026/QH16) đánh dấu bước tiến lớn trong việc hoàn thiện thể chế quản lý nhà nước, bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo phù hợp với kỷ nguyên số. Trong đó, Điều 14 quy định về người đại diện, ban quản lý cơ sở tín ngưỡng đã làm sâu sắc hơn vai trò chủ thể của “cộng đồng dân cư”. Tuy nhiên, các thế lực thù địch đã đưa ra nhiều luận điệu bóp méo quy định này nhằm vu cáo Nhà nước hành chính hóa hoạt động tâm linh, tước đoạt quyền tự chủ của người dân. Bài viết tập trung phân tích nội dung pháp lý của Điều 14, nhận diện thủ đoạn xuyên tạc và đề xuất giải pháp đấu tranh phản bác.
(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết nghiên cứu sâu về sự tích hợp của áo dài - biểu tượng trang phục cốt lõi mang căn tính Việt Nam - trong mỹ thuật tạo hình tượng Đức Mẹ Maria tại Việt Nam, đặc biệt qua trường hợp tiêu biểu là thánh tượng Đức Mẹ La Vang. Đứng từ hệ hình lý thuyết Hội nhập văn hóa của thần học Ki-tô giáo hiện đại và ký hiệu học văn hóa, nghiên cứu giải mã tiến trình chuyển hóa ký hiệu thị giác từ quy thức tạo hình phương Tây sang ngôn ngữ thẩm mỹ địa phương. Bài viết làm rõ rằng việc khoác lên tượng Đức Mẹ tà áo dài (áo mệnh phụ/áo bế hài) kết hợp với khăn vành dây không đơn thuần là sự thay đổi ngoại vi mang tính minh họa trang phục, mà là một chiến lược biểu đạt thần học có chiều sâu. Qua đó, hình tượng Đức Mẹ vừa bảo toàn tính thánh thiêng vô nhiễm của giáo lý Công giáo, vừa tiệm cận một cách hài hòa với tâm thức sùng bái tính nữ địa phương của người Việt mà không rơi vào xu hướng dung hợp vô nguyên tắc. Nghiên cứu đồng thời phân tích các giá trị thẩm mỹ, đóng góp của trường phái này vào kho tàng mỹ thuật dân tộc và đề xuất các định hướng bảo tồn di sản nghệ thuật thánh giáo trong bối cảnh đương đại.
(DTTG) - Tóm tắt: Đạo Cao Đài (Đại đạo Tam kỳ Phổ độ), ra đời tại Nam Bộ Việt Nam vào năm 1926, là một hiện tượng tôn giáo bản địa đặc sắc mang tính tổng hợp toàn diện. Bài viết tập trung phân tích sâu sắc cấu trúc triết lý cốt lõi của đạo Cao Đài thông qua hai trục quy chiếu: Sự dung hợp tư tưởng Tam giáo phương Đông (Phật - Lão - Nho) và sự tích hợp hệ thống các vĩ nhân, danh nhân văn hóa thế giới vào hệ thống thần điện và giáo lý. Bài viết cũng đánh giá giá trị nhân văn và những đóng góp của triết lý này trong bối cảnh đối thoại liên tôn giáo hiện đại.
(DTTG) - Tóm tắt: Hiện tượng tôn giáo mới (HTTGM) xuất hiện từ rất lâu trong lịch sử nhân loại, ở hầu hết các quốc gia, trong đó có Việt Nam và trở thành một tất yếu của sự phát triển xã hội. Sự hiện hữu của các tôn giáo hiện nay đều có khởi đầu từ những hiện tượng tôn giáo mới. Chúng phản ánh những vấn đề tâm lý và nhận thức của con người trước những vấn đề cuộc sống đang đặt ra. Tại Việt Nam, thời gian qua nhiều hiện tượng tôn giáo mới/hội, nhóm tôn giáo (gọi chung là HTTGM) xuất hiện (có những thời điểm lên đến hơn 100 loại và hiện nay khoảng 80 loại), với nhiều tên gọi, nguồn gốc khác nhau tồn tại bên cạnh các tôn giáo, tín ngưỡng truyền thống, hoạt động đa dạng và cũng không kém phần phức tạp, đã ảnh hưởng đến đời sống người dân và an ninh xã hội ở một số địa phương. Do vậy, việc nhận diện, phân loại hoạt động của các hiện tượng này là một trong những bước đi quan trọng để đề xuất giải pháp quản lý phù hợp. Nhằm đảm bảo đúng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của người dân vừa đảm bảo môi trường tín ngưỡng, tôn giáo ổn định.
(DTTG) - : Nhiều quốc gia trên thế giới, khi các tổ chức tôn giáo đã có pháp nhân (được luật pháp thừa nhận và bảo hộ quyền tự do tạo dựng tôn giáo) thì đồng thời cũng sẽ được đảm bảo các quyền và nghĩa vụ dân sự khác như một tổ chức tư nhân, có thể tham gia vào tất cả các hoạt động kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa, giáo dục, y tế, từ thiện, an sinh xã hội mà tổ chức tôn giáo đó có thể chứng minh được năng lực hay thế mạnh của mình và đáp ứng các điều kiện quy định về pháp luật của Nhà nước.
(DTTG) - Tóm tắt: Di sản văn hóa Phật giáo Nam tông trong cộng đồng người Khmer vùng Nam Bộ là một trong những hệ thống di sản có giá trị và ảnh hưởng sâu sắc tới Giáo hội Phật giáo Việt Nam nói chung và tăng ni, phật tử, đời sống cư dân vùng đất phương Nam nói riêng. Trong suốt quá trình cư tụ sinh sống của người dân Khmer, Phật giáo Nam tông đã cho thấy những giáo lý phù hợp, nét văn hóa tương đồng với đời sống tinh thần của người dân nơi đây. Vì vậy mà quá trình sinh tồn, phát triển Phật giáo Nam tông đã gắn bó đan xen chặt chẽ với nhau, thấm sâu vào nếp nghĩ, việc làm và văn hóa cộng đồng dân tộc Khmer. Với hệ giá trị của Phật giáo Nam tông việc giữ gìn và phát huy di sản văn hóa này sẽ mang lại ý nghĩa to lớn đối với sự phát triển của hệ thống tôn giáo Việt Nam và đời sống người dân.
(DTTG) - Tóm tắt: Trong lịch sử dân tộc Việt Nam, Phật hoàng Trần Nhân Tông không chỉ được biết đến là vị minh quân, anh hùng dân tộc có công lớn trong sự nghiệp bảo vệ đất nước mà còn là nhà tư tưởng, nhà văn hóa lớn với những đóng góp quan trọng đối với sự phát triển của Phật giáo và đời sống tinh thần của dân tộc. Tư tưởng của ông mang đậm tinh thần nhập thế, lấy con người làm trung tâm đề cao sự hòa hợp, đoàn kết và hướng tới xây dựng một xã hội ổn định, nhân văn.
(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết nghiên cứu chuyên sâu về lễ Vu lan dưới góc độ tôn giáo học và văn hóa học. Trên cơ sở làm rõ nguồn gốc kinh điển Phật giáo (Kinh Vu lan bồn) và sự chuyển hóa từ tư tưởng Ấn Độ sang không gian văn hóa Việt Nam, tác giả phân tích ý nghĩa bản chất của đạo hiếu trong Phật giáo và sự hòa quyện hữu cơ với truyền thống thờ cúng Tổ tiên, “uống nước nhớ nguồn” của người Việt. Nghiên cứu chỉ ra rằng Vu lan không chỉ dừng lại ở một nghi lễ tôn giáo biệt phái mà đã trở thành một thành tố cốt lõi trong hệ giá trị đạo đức xã hội Việt Nam, góp phần cố kết gia đình, dòng họ và chuyển hóa tâm thức cá nhân trong bối cảnh đương đại. Bài viết đi sâu phân tích cấu trúc tư tưởng của đạo hiếu trong Phật giáo, tiến trình Việt hóa nghi lễ Vu lan và giá trị vững bền của nét đẹp đạo đức này trong đời sống tinh thần của người Việt từ truyền thống đến hiện đại.
(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết tập trung phân tích sâu sắc và toàn diện về luân lý trong lối sống của cộng đồng người Công giáo tại Việt Nam dưới góc nhìn tôn giáo học và xã hội học văn hóa. Luân lý Công giáo Việt Nam không tồn tại như một hệ thống giáo điều biệt lập, mà là kết quả của quá trình hội nhập văn hóa sâu sắc giữa đức tin Ki-tô giáo hoàn vũ và các giá trị luân lý, đạo đức truyền thống của dân tộc Việt Nam như đạo hiếu, tinh thần cộng đồng, lòng nhân ái và tính cần cù. Thông qua việc khảo sát các chiều kích cốt lõi luân lý trong gia đình, luân lý trong quan hệ cộng đồng (xứ đạo và làng xã) và luân lý trong trách nhiệm xã hội thời kỳ hiện đại, bài viết làm rõ cách thức người Công giáo Việt Nam định hình căn tính vừa là người Công giáo tốt, vừa là người công dân tốt, khẳng định nguồn lực đạo đức Công giáo đã và đang đóng góp tích cực vào việc xây dựng hệ giá trị con người Việt Nam hiện nay.
(DTDT) - Tóm tắt: Bài viết nghiên cứu một cách hệ thống về nguồn lực kinh tế của Phật giáo Việt Nam và định hướng phát huy nguồn lực này trong kỷ nguyên mới - bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển chiến lược gắn liền với chuyển đổi số toàn diện, kinh tế xanh và phát triển bền vững. Việc phát huy nguồn lực kinh tế Phật giáo hiện nay đang đứng trước những cơ hội lớn nhờ sự đồng điệu giữa triết lý Phật giáo với xu thế tiêu dùng tỉnh thức, kinh tế xanh và các tiêu chuẩn ESG. Tuy nhiên, quá trình này cũng đối mặt với những thách thức phức tạp về khoảng trống pháp lý, nguy cơ thương mại hóa và năng lực quản trị nội bộ. Trên cơ sở phân tích thực trạng, bài viết đề xuất một hệ thống giải pháp đồng bộ mà mục tiêu hướng tới là chuyển hóa nguồn lực kinh tế Phật giáo thành một động lực nội sinh quan trọng, đóng góp thiết thực vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và sự an lạc bền vững của cộng đồng.
(DTTG) - Tóm tắt: Trong bối cảnh hội nhập quốc tế toàn diện, các tổ chức tôn giáo ở Việt Nam đóng vai trò là cầu nối quan trọng của đối ngoại nhân dân, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, tăng cường đoàn kết quốc tế và nâng cao vị thế quốc gia. Tuy nhiên, những biến động phức tạp của tình hình địa chính trị thế giới cùng âm mưu lợi dụng tôn giáo nhằm chống phá chế độ đang đặt ra những thách thức lớn. Trên cơ sở phân tích thực trạng vai trò của các tổ chức tôn giáo trong đối ngoại nhân dân, bài viết đề xuất một số giải pháp đổi mới công tác dân vận nhằm phát huy hiệu quả nguồn lực này, đáp ứng yêu cầu của bối cảnh mới theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng.
(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết làm rõ vai trò chủ đạo của báo chí trên ba phương diện cốt lõi: (1) Cung cấp thông tin khách quan, định hướng dư luận và phổ biến chính sách, pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo; (2) Là cầu nối văn hóa, phát huy các giá trị nhân văn, đạo đức tốt đẹp và nguồn lực xã hội của tôn giáo trong công cuộc phát triển đất nước; (3) Là công cụ phản biện, đấu tranh chống lại việc lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để trục lợi, mê tín dị đoan hoặc gây chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc. Bài viết cũng nhận diện những thách thức mới đặt ra đối với báo chí trong thời đại số và đề xuất một số giải pháp nâng cao tính chuyên nghiệp, trách nhiệm xã hội của nhà báo khi tiếp cận mảng đề tài nhạy cảm này.
(DTTG) - Tóm tắt: Tôn giáo là một thành tố quan trọng của văn hóa và bản thân tôn giáo cũng là văn hóa. Công giáo là một tôn giáo lớn, có bản sắc văn hóa lâu đời, ảnh hưởng sâu rộng trên toàn thế giới. Những quan điểm cốt lõi về văn hóa Công giáo có trong Kinh Thánh, các văn bản huấn quyền của Giáo hội. Theo đó, Giáo hội khẳng định văn hóa trở thành nhân tố trung tâm, thúc đẩy hoặc kìm hãm sự tiến bộ xã hội. Trong các yếu tố cấu thành nền văn hóa, Giáo hội quan tâm đến đạo đức và sự thật, coi đây là hai yếu tố cốt lõi của nền văn hóa nhân bản. Gần 5 thế kỷ, Công giáo du nhập và phát triển ở Việt Nam, sự hội nhập văn hóa Công giáo vào nền văn hóa Việt Nam phải trải qua những thăng trầm và thách đố, qua đó thực sự đã khẳng định được những giá trị tích cực trong nền văn hóa Việt, đồng thời chủ động “Việt hóa” trên đường hướng đồng hành cùng dân tộc.
(DTTG) - Tóm tắt: Trong bối cảnh phát triển kinh tế gắn với bảo tồn văn hóa, việc kết nối giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer ở Tây Nam Bộ với phát triển du lịch bền vững đang trở thành một hướng đi chiến lược. Bài viết phân tích vai trò của di sản văn hóa Khmer gồm cả yếu tố vật thể và phi vật thể như một nguồn lực nội sinh cho phát triển du lịch. Theo đó, việc khai thác hợp lý các giá trị văn hóa, như: lễ hội, kiến trúc chùa, nghệ thuật dân gian không chỉ góp phần bảo tồn bản sắc mà còn tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng. Do đó, cần xây dựng mô hình phát triển du lịch dựa vào cộng đồng, bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa và mục tiêu phát triển bền vững.
