Tri thức dân gian

(DTTG) -Đồng bào các dân tộc thiểu số ở Cao Bằng hiện đang gìn giữ một giống vừng địa phương có tên Ngà hoóc qua nhiều thế hệ. Hạt nhỏ, tròn mẩy, khi rang lên tỏa mùi thơm đặc trưng, vị bùi béo, Ngà hoóc không chỉ là một sản vật quen thuộc trong bữa ăn mà còn gắn với kinh nghiệm canh tác, chế biến và bảo quản được trao truyền trong cộng đồng.

(DTTG) - Vùng đất An Giang là nơi giao thoa văn hóa của nhiều dân tộc, trong đó cộng đồng người Khmer đã góp phần tạo nên một kho tàng tri thức dân gian phong phú. Tri thức ấy không chỉ thể hiện qua kiến trúc chùa chiền hay nghi lễ vòng đời, mà còn lắng đọng tinh tế trong nền ẩm thực truyền thống. Giữa hàng loạt món ăn đặc sắc, bánh rây, còn gọi là Om-yok nổi lên như một điểm sáng về sự khéo léo, tinh tế trong kỹ thuật chế biến của người dân xứ Bảy Núi.

(DTTG) - Từ những búp riềng non mọc lên quanh gốc cây già, đồng bào các dân tộc tỉnh Cao Bằng đã tạo nên những món ăn mang hương vị riêng của núi rừng. Không cầu kỳ, mầm riềng được chế biến theo cách rất đỗi dân dã nhưng chứa đựng trong đó sự am hiểu về mùa vụ, cây cỏ và khẩu vị của cộng đồng. Qua mỗi món ăn, một phần tri thức dân gian và nếp sống gắn bó với thiên nhiên của cư dân vùng cao được gìn giữ, trao truyền.

(DTTG) - Được tích lũy qua nhiều thế hệ, tri thức dân gian của các dân tộc thiểu số ở miền núi phía Bắc là một kho báu sống động về sản xuất, ứng xử với thiên nhiên, chăm sóc sức khỏe, tổ chức cộng đồng và gìn giữ văn hóa. Trong bối cảnh phát triển bền vững và chuyển đổi mạnh mẽ của đời sống vùng cao, miền núi, nhận diện đúng giá trị, bảo tồn và phát huy nguồn tri thức ấy chính là cách khơi dậy một nguồn lực nội sinh quý giá…

(DTTG) - Lễ hội Ka-tê (còn được gọi là Mbang Katé) là lễ hội được đồng bào Chăm tổ chức hằng năm vào tháng 7 theo lịch Chăm (khoảng tháng 10 dương lịch) để tưởng nhớ các vị thần mà cũng là những Anh hùng dân tộc... Trong đó, lễ rước y trang (rước xiêm y Thánh Mẫu Ina Nagar và Vua Po Klong Garai) là một trong những nghi thức quan trọng của lễ hội Ka-tê.

(DTTG) - Với người Ê Đê ở tỉnh Đắk Lắk nói riêng và khu vực Tây Nguyên nói chung, rừng là không gian sinh tồn, là nơi lưu giữ ký ức cộng đồng. Thông qua hệ thống luật tục, tín ngưỡng, kinh nghiệm sản xuất và cách ứng xử với tự nhiên, người Ê Đê đã hình thành một hệ thống tri thức địa phương về giữ rừng giàu giá trị. Trong bối cảnh suy giảm đa dạng sinh học và biến đổi khí hậu, những tri thức ấy cần được nhìn nhận như một nguồn lực quan trọng cho quản trị rừng bền vững…

(DTTG) - Nằm trong khu trưng bày ngoài trời của Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (Hà Nội), ngôi nhà trình tường của người Hà Nhì không chỉ là một công trình kiến trúc dân gian độc đáo, mà ở đó còn chứa đựng bản sắc văn hóa của cả một cộng đồng.

(DTTG) - Với nhiều cộng đồng dân tộc thiểu số ở Việt Nam, rừng không chỉ là nơi khởi nguồn của sự sống, đặc biệt còn được xem là hiện thân của “Mẹ thiên nhiên”, người mẹ bao dung nuôi dưỡng con người từ nguồn nước, cây cỏ đến những giá trị văn hóa và tinh thần. Quan niệm ấy không chỉ phản ánh một tín ngưỡng dân gian mà còn chứa đựng triết lý sống sâu sắc về mối quan hệ hài hòa giữa con người và tự nhiên, một giá trị đang trở nên đặc biệt quan trọng trong bối cảnh biến đổi khí hậu và phát triển bền vững hiện nay…

(DTTG) - Người Thái ở tỉnh Sơn La không có cuốn lịch ghi ngày gieo mạ hay xuống giống như cách chúng ta vẫn quen dùng. Họ đọc mùa vụ từ sắc hoa ban, tiếng chim rừng, dòng nước đầu nguồn, sự đổi thay của đất trời và kinh nghiệm được truyền từ đời này sang đời khác. Trong quá trình phát triển và hội nhập, lịch mùa vụ ấy vẫn lặng lẽ đồng hành cùng người dân, trở thành kho tri thức địa phương đặc biệt quan trọng, quý giá, phản ánh mối quan hệ hài hòa giữa con người với thiên nhiên và là chìa khóa giúp cộng đồng thích ứng bền vững với môi trường miền núi.

(DTTG) - Ẩm thực là một phần của bản sắc văn hóa mỗi dân tộc. Đối với đồng bào Mường ở Phú Thọ, thịt chua không chỉ là món ăn truyền thống được lưu truyền qua nhiều thế hệ mà còn trở thành sản phẩm OCOP tiêu biểu, góp phần nâng cao giá trị đặc sản địa phương, tạo sinh kế bền vững và lan tỏa bản sắc văn hóa của quê hương đất Tổ.

(DTTG) - Khi những tia nắng đầu tiên len qua các dãy núi, khu vực chợ phiên Mường Quạ (xã Môn Sơn, tỉnh Nghệ An) đã rộn ràng tiếng nói cười của đồng bào các dân tộc Thái, Đan Lai, Khơ Mú, Ơ Đu và một số nhóm cư dân sinh sống dọc lưu vực sông Giăng. Trong sắc màu rực rỡ của những bộ váy áo truyền thống, từng gùi nông sản, từng tấm thổ cẩm, từng vò rượu men lá được mang đến chợ như mang theo cả câu chuyện về cuộc sống, phong tục và tri thức địa phương của cộng đồng.

(DTTG) - Chè dây từ lâu đã hiện diện như một món quà của thiên nhiên và gắn bó với đời sống của nhiều cộng đồng cư dân miền núi. Không chỉ là một loại thức uống quen thuộc, chè dây còn chứa đựng những lớp tri thức dân gian được tích lũy qua nhiều thế hệ, phản ánh sự am hiểu sâu sắc của con người đối với cây cỏ và khả năng thích ứng với môi trường tự nhiên.

(DTTG) - Giữa những ngày tháng 6, khi nắng hè trải vàng trên những triền đồi vùng cao Điện Biên, các vườn nho hạ đen ở xã Mường Phăng bước vào mùa thu hoạch chính. Dưới những giàn nho xanh mướt, từng chùm quả tím sẫm, căng mọng báo hiệu một vụ mùa bội thu. Không chỉ mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho người dân, những vườn nho còn mở ra hướng đi mới trong phát triển nông nghiệp gắn với du lịch trải nghiệm trên vùng đất lịch sử Điện Biên Phủ.

(DTTG) - Ẩm thực của các dân tộc thiểu số ở Sơn La nổi bật với nhiều món ăn mang đậm hương vị núi rừng, không chỉ hấp dẫn thực khách mà còn phản ánh bản sắc văn hóa của đồng bào vùng cao.

(DTTG) - Trong số các giá trị di sản văn hóa phi vật thể của người Mông ở Nghệ An, nghề rèn truyền thống nổi lên với những sản phẩm danh tiếng. Bảo tồn nghề rèn của đồng bào Mông không chỉ là câu chuyện gìn giữ một sinh kế, mà còn là giữ gìn bản sắc của một tộc người nơi miền Tây Nghệ An.

(DTTG) - Không chỉ là nơi sinh hoạt văn hóa tâm linh của cộng đồng, chùa Krăng Chay giờ đây đã trở thành "trạm phát tri thức số" độc đáo của vùng Bảy Núi, tỉnh An Giang. Bằng trái tim nhân ái và tư duy nhạy bén, Đại đức Chau Sà Rươnl - trụ trì nhà chùa - đã đều đặn mở các lớp tin học "0 đồng" vào mỗi cuối tuần, âm thầm bắc những nhịp cầu công nghệ, mở ra tương lai số cho hàng trăm tăng sinh và học sinh đồng bào Khmer nơi biên viễn.