Dân tộc

(DTTG) - Tóm tắt: Đô thị hóa và di cư là những quá trình kinh tế - xã hội mang tính cấu trúc, có tác động sâu rộng đến đời sống văn hóa, xã hội của đồng bào dân tộc thiểu số ở Việt Nam hiện nay. Bài viết phân tích một cách hệ thống những tác động đa chiều của đô thị hóa và di cư đối với cấu trúc cộng đồng, quan hệ xã hội, mô hình sinh kế và các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số. Trên cơ sở tiếp cận liên ngành và vận dụng các khung lý thuyết về biến đổi xã hội và di cư, nghiên cứu chỉ ra rằng bên cạnh việc mở rộng cơ hội tiếp cận nguồn lực, việc làm và dịch vụ xã hội, đô thị hóa và di cư cũng làm gia tăng nguy cơ phân hóa xã hội, suy giảm gắn kết cộng đồng và mai một bản sắc văn hóa. Từ đó, tác giả đề xuất một số định hướng nhằm quản lý quá trình đô thị hóa và di cư theo hướng bao trùm, góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa và bảo đảm phát triển bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số.

(DTTG) - Tóm tắt: Trải qua nhiều giai đoạn cách mạng nhưng chính sách đối nội của Việt Nam luôn nhất quán: “Vấn đề dân tộc và đoàn kết dân tộc luôn luôn có vị trí chiến lược trong sự nghiệp cách mạng. Thực hiện tốt chính sách dân tộc bình đẳng, đoàn kết, giúp nhau cùng phát triển”. Về đối ngoại, Việt Nam tích cực tham gia các công ước quốc tế về quyền con người, trong đó có Công ước quốc tế về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt chủng tộc (CERD). Bài viết tập trung phân tích làm rõ tầm nhìn nhất quán trong chính sách đối nội, đối ngoại của Việt Nam về bảo đảm quyền của người dân tộc thiểu số.

(DTTG) - Tóm tắt: Chuyển đổi số ở nông thôn là một nội dung quan trọng trong chiến lược chuyển đổi số quốc gia. Tuy nhiên, tại nông thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, quá trình này diễn ra chậm và chưa tạo ra tác động rõ nét. Bài viết phân tích thực trạng, chỉ ra các điểm nghẽn, đồng thời đề xuất một số giải pháp nhằm thúc đẩy chuyển đổi số, góp phần thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

(DTTG) - Tóm tắt: Trải qua các giai đoạn lịch sử, từ thời các nhà nước sơ khai đến công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế hiện nay, đoàn kết luôn là cội nguồn sức mạnh của dân tộc, là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước. Bài viết phân tích những đặc trưng của khối đại đoàn kết, từ sự đồng thuận chính trị, thống nhất ý chí trong hệ thống chính trị đến sự gắn bó văn hóa, xã hội trong cộng đồng các dân tộc. Đồng thời, làm rõ yêu cầu củng cố đoàn kết trong bối cảnh toàn cầu hóa, nhằm bảo đảm phát triển bền vững và giữ vững chủ quyền quốc gia.

(DTTG) - Tóm tắt: Nghề dệt thổ cẩm của đồng bào dân tộc thiểu số Tây Nguyên là một di sản văn hóa phi vật thể độc đáo, kết tinh tri thức thủ công, biểu tượng thẩm mỹ và hệ giá trị xã hội, tâm linh của cộng đồng địa phương. Tuy nhiên, trước tác động của toàn cầu hóa, đô thị hóa và sự cạnh tranh của sản phẩm công nghiệp, nghề dệt truyền thống đang đứng trước nguy cơ suy giảm nghiêm trọng. Nghiên cứu này tập trung phân tích giá trị văn hóa, nghệ thuật của thổ cẩm; đánh giá thực trạng bảo tồn trong bối cảnh hiện nay; đồng thời đề xuất các giải pháp giữ gìn và phát huy bền vững. Trên cơ sở tiếp cận liên ngành, bài viết nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kết hợp bảo tồn tri thức truyền thống, phát triển kinh tế văn hóa và thúc đẩy du lịch cộng đồng nhằm tạo động lực để nghề dệt thổ cẩm tiếp tục tồn tại và phát triển trong đời sống đương đại.

(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết phân tích mối quan hệ tương tác giữa phong tục tập quán truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số với tiến trình xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam. Trên cơ sở tiếp cận văn hóa - phát triển, nghiên cứu chỉ ra rằng hệ thống phong tục của cộng đồng các dân tộc thiểu số vừa là nguồn lực nội sinh hỗ trợ thực hiện các tiêu chí nông thôn mới, vừa tiềm ẩn những rào cản về hành vi, nhận thức và thể chế xã hội. Qua việc nhận diện các yếu tố phong tục tác động tích cực như sự gắn kết cộng đồng, bảo vệ môi trường, bảo tồn bản sắc và các yếu tố tiêu cực như tập quán sản xuất lạc hậu, lễ nghi tốn kém, xung đột luật tục - pháp luật, bài viết đề xuất một số định hướng tiếp cận linh hoạt, phù hợp bối cảnh văn hóa vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Từ đó, nhấn mạnh vai trò của phát triển dựa vào cộng đồng, cải tiến thể chế địa phương và kết hợp hài hòa giữa bảo tồn văn hóa truyền thống với thúc đẩy đổi mới trong xây dựng nông thôn mới theo hướng bền vững và bao trùm.

(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết phân tích sâu sắc mối quan hệ biện chứng giữa phát triển du lịch và bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Thông qua thực tiễn tại Hà Giang (nay là Tuyên Quang), Lâm Đồng, Bình Thuận (nay là tỉnh Lâm Đồng) Gia Lai..., bài viết khẳng định rằng du lịch không chỉ là động lực kinh tế mà còn là phương tiện hiệu quả để phục dựng, giữ gìn và lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc. Tuy nhiên, việc gắn kết giữa phát triển du lịch và bảo tồn văn hóa đòi hỏi tư duy chiến lược, sự tham gia chủ thể của cộng đồng và chính sách phát triển bền vững, hài hòa. Từ đó, bài viết đề xuất một số định hướng quan trọng nhằm khai thác tiềm năng du lịch một cách hợp lý, phát huy nội lực văn hóa và đảm bảo sự phát triển bao trùm, giàu bản sắc cho vùng miền núi, dân tộc thiểu số.

(DTTG) - Tri thức bản địa của các dân tộc thiểu số về việc sử dụng cây cỏ trong chăm sóc sức khỏe là một nguồn tài sản văn hóa vô cùng quý giá. Những tri thức sử dụng cây cỏ trị bệnh và chăm sóc sức khỏe của người Mnông không chỉ là một nguồn tài sản quý về văn hóa tộc người mà còn có ý nghĩa thực tiễn tích cực trong đời sống hiện nay.

(DTTG) - Tóm tắt: Trên cơ sở những phát hiện trong nghiên cứu thực hiện tiêu chí xác định các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù giai đoạn 2021-2025, bài viết phân tích những mới trong tiêu chí xác định các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù giai đoạn 2026 - 2030, phục vụ tổ chức thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (DTTS&MN) giai đoạn II (2026 - 2030).

(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết nhận diện các dạng nguồn lực: nhân lực, văn hóa - tri thức bản địa, tài nguyên - môi trường, vật chất, chính trị - xã hội để thấy nguồn lực dân tộc thiểu số đã, đang và có tiềm năng lớn, cần tiếp tục được khai thác hợp lý nhằm đem lại lợi ích kép, vừa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi nhanh và bền vững, vừa hòa nhịp vào các mục tiêu phát triển của đất nước

(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết phân tích thực trạng giáo dục đào tạo vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi qua kết quả điều tra thu thập thông tin kinh tế - xã hội của 53 dân tộc thiểu số mới được rà sóat, cập nhật cùng khả năng tác động của Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị đối với phát triển giáo dục và đào tạo vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

(DTTG) - Tóm tắt: Trong bối cảnh Việt Nam đang vươn mình mạnh mẽ trên trường quốc tế với khát vọng trở thành quốc gia phát triển vào giữa thế kỷ XXI, việc thực hiện hiệu quả chính sách dân tộc trở nên ngày càng cấp thiết, đóng vai trò then chốt trong việc bảo đảm sự phát triển bền vững, công bằng và bao trùm. Bài viết tập trung phân tích những thành tựu, thách thức và định hướng hoàn thiện chính sách dân tộc trong kỷ nguyên mới, một giai đoạn mà tinh thần tự cường dân tộc kết hợp với hội nhập quốc tế sâu rộng đặt ra yêu cầu vừa tôn trọng bản sắc văn hóa, vừa thúc đẩy phát triển toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.