Dân tộc

(DTTG) - Tóm tắt: Thực hiện hiệu quả chính sách dân tộc là điều kiện quan trọng để củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và giữ vững ổn định vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở tỉnh Tuyên Quang. Trên cơ sở đó, bài viết phân tích cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng triển khai các chính sách dân tộc, đặc biệt là Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2025, đồng thời làm rõ những tác động đối với giảm nghèo bền vững, phát triển kết cấu hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, bảo tồn bản sắc văn hóa và bảo đảm quốc phòng, an ninh. Kết quả nghiên cứu góp phần bổ sung luận cứ khoa học nhằm nâng cao hiệu quả thực thi chính sách dân tộc, tăng cường ổn định chính trị và phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi của tỉnh Tuyên Quang.

(DTTG) - Tóm tắt: Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I: 2026 2030 được xây dựng trên cơ sở tích hợp ba chương trình mục tiêu quốc gia của giai đoạn 2021-2025 thành một khuôn khổ quản lý thống nhất. Bài viết phân tích những điểm mới của Chương trình nhằm góp phần làm sáng tỏ sự đổi mới trong tư duy quản trị phát triển, khắc phục tình trạng phân tán nguồn lực, chồng chéo chính sách và nâng cao hiệu quả đầu tư công.

(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết phân tích khoảng cách giữa mở rộng hạ tầng số và khả năng thụ hưởng thực tế của người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Từ các văn bản chính sách giai đoạn 2020-2026, số liệu Điều tra 53 dân tộc thiểu số năm 2024 và tài liệu quốc tế, nghiên cứu nhận diện ba điểm nghẽn: dữ liệu phân tán, dịch vụ số chưa phù hợp với điều kiện sử dụng và nguồn lực sinh kế thiếu liên kết với thị trường. Bài viết đề xuất khung ba trụ cột gồm dữ liệu phục vụ điều hành, dịch vụ số dễ tiếp cận và kết nối nguồn lực cho sinh kế; đồng thời nêu yêu cầu về quản trị dữ liệu, hỗ trợ đa kênh, giới hạn tự động hóa và đánh giá độc lập trước khi mở rộng.

(DTTG) - Tóm tắt: Phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi từ nguồn lực con người và tri thức địa phương là một trong những hướng tiếp cận quan trọng nhằm phát huy nội lực, thúc đẩy phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số hiện nay. Nguồn lực con người không chỉ bao gồm trình độ học vấn, kỹ năng nghề nghiệp và năng lực đổi mới sáng tạo, mà còn gắn với khả năng kế thừa, bảo tồn và phát huy các giá trị tri thức địa phương được tích lũy qua nhiều thế hệ. Nghiên cứu phân tích vai trò và thực trạng khai thác nguồn lực con người và tri thức địa phương trong phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Trên cơ sở đánh giá những cơ hội và thách thức đặt ra, tác giả đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, bảo tồn và số hóa tri thức địa phương, kết hợp hiệu quả giữa tri thức truyền thống với khoa học công nghệ hiện đại. Đây là nền tảng quan trọng để phát huy nguồn lực nội sinh, bảo tồn bản sắc văn hóa và thúc đẩy phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trong giai đoạn mới.

(DTTG) - Tóm tắt: Từ kết quả điều tra thực trạng kinh tế - xã hội của 53 dân tộc thiểu số năm 2024, bài viết phân tích quy mô, cơ cấu và chất lượng lao động của người dân tộc thiểu số ở Việt Nam. Kết quả cho thấy lực lượng lao động khá dồi dào, trong đó tỷ lệ tham gia lao động ở nhiều nhóm dân tộc đạt trên 70%. Tuy nhiên, tỷ lệ lao động chưa qua đào tạo còn chiếm đa số (trên 80%), lao động tập trung chủ yếu trong khu vực nông, lâm nghiệp (trên 60%) và tình trạng việc làm thiếu bền vững còn phổ biến. Bài viết chỉ ra một số nghịch lý nổi bật như: Dồi dào lao động nhưng chất lượng thấp; Cơ cấu trẻ nhưng hiệu quả chưa cao; Tỷ lệ có việc làm cao nhưng thu nhập và tính ổn định thấp; Khoảng cách giữa các dân tộc còn lớn. Trên cơ sở đó, đề xuất một số hàm ý chính sách nhằm nâng cao chất lượng lực lượng lao động người dân tộc thiểu số.

(DTTG) - Tóm tắt: Văn hóa các dân tộc thiểu số là bộ phận cấu thành quan trọng, tạo nên bản sắc độc đáo và sự thống nhất trong đa dạng của nền văn hóa Việt Nam. Từ sau Hội nghị Văn hóa toàn quốc năm 2021 đến nay, nhận thức về vai trò của văn hóa dân tộc đã có bước chuyển biến căn bản, từ chức năng giải trí, tinh thần sang trở thành nguồn lực kinh tế và biểu tượng quốc gia. Do vậy, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc không đơn thuần chỉ còn là gìn giữ những di sản của quá khứ mà trở thành nhiệm vụ chiến lược nhằm khơi thông nguồn lực nội sinh, tạo động lực cho sự phát triển bền vững đất nước. Giai đoạn 2021-2025, Chính phủ triển khai quyết liệt Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, trong đó có Dự án 6 tập trung chuyên sâu vào việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch. Bài viết đánh giá một số kết quả nổi bật trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số tại Việt Nam giai đoạn này. Thông qua việc phân tích các kết quả về xây dựng thiết chế văn hóa, đào tạo nhân lực và tổ chức sự kiện, bài viết làm rõ sự chuyển dịch tư duy từ bảo tồn tĩnh sang bảo tồn “động” nhằm phát huy vai trò to lớn của văn hóa dân tộc đóng góp vào sự phát triển đất nước.

(DTTG) - Tóm tắt: Phân quyền, phân cấp, đảm bảo rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả là chủ trương, định hướng quan trọng của Đảng trong tiến trình đổi mới quản trị quốc gia, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và phát huy tính chủ động, sáng tạo của địa phương. Giai đoạn 2021-2025, thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, cơ chế phân quyền, phân cấp đã góp phần nâng cao tính chủ động của chính quyền cơ sở, thúc đẩy giải ngân nguồn vốn, cải thiện hiệu quả thực hiện chính sách và tạo chuyển biến trong phát triển kinh tế - xã hội. Bài viết làm rõ những chuyển biến tích cực trong việc trao quyền cho địa phương; đề xuất một số hàm ý chính sách nhằm tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền trong thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030.

(DTTG) - Tóm tắt: Trên cơ sở tiếp cận từ lý thuyết vốn xã hội và quản trị phát triển, bài viết phân tích kết quả và những vấn đề đặt ra trong quá trình thực hiện chính sách đối với người có uy tín; đồng thời đề xuất một số hàm ý chính sách từ góc độ xem người có uy tín là đối tác đồng kiến tạo quản trị cộng đồng cùng Nhà nước, phù hợp với yêu cầu đổi mới quản trị quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.

(DTTG) - Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang diễn ra mạnh mẽ, xây dựng hệ sinh thái số phục vụ phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển, nâng cao chất lượng cuộc sống và phát huy nguồn lực nội sinh của cộng đồng. Hệ sinh thái số bao gồm hạ tầng số, dữ liệu số, nền tảng số, dịch vụ số và nguồn nhân lực số, đóng vai trò nền tảng trong phát triển kinh tế số, xã hội số và chính quyền số. Những năm gần đây, nhiều địa phương vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã từng bước mở rộng hạ tầng viễn thông, ứng dụng thương mại điện tử, số hóa dữ liệu văn hóa và cung cấp dịch vụ công trực tuyến. Tác giả phân tích vai trò, thực trạng và đề xuất các giải pháp xây dựng hệ sinh thái số toàn diện, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trong thời kỳ chuyển đổi số và hội nhập hiện nay.

(DTTG) - Tóm tắt: Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia và phát triển kinh tế số, kết nối sản phẩm OCOP vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trên nền tảng thương mại điện tử đang trở thành giải pháp quan trọng nhằm mở rộng thị trường, nâng cao giá trị sản phẩm và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Với lợi thế về tri thức địa phương, bản sắc văn hóa và nguồn nguyên liệu đặc trưng, nhiều sản phẩm OCOP của đồng bào dân tộc thiểu số đã từng bước tiếp cận các sàn thương mại điện tử, góp phần gia tăng doanh thu, xây dựng thương hiệu và tạo sinh kế bền vững cho người dân. Bài viết phân tích vai trò, thực trạng kết nối sản phẩm OCOP trên nền tảng số, đồng thời đánh giá những cơ hội, thách thức và đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả ứng dụng thương mại điện tử. Qua đó, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển kinh tế cộng đồng và giảm nghèo bền vững ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

(DTTG) - Tóm tắt: Trên cơ sở phân tích, làm rõ những vấn đề an ninh phi truyền thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và thực tiễn tổ chức công tác bảo đảm an ninh, trật tự của lực lượng Công an nhân dân, bài viết đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả đảm bảo an ninh phi truyền thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Sơn La thời gian tới.

(DTTG) - Tóm tắt: Điểm nhấn của bài báo này là phân tích các chính sách đặc thù của các địa phương vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã ban hành, tổ chức thực hiện trong giai đoạn 2021-2025, minh chứng cho tính chủ động và sáng tạo trong thực thi chính sách tại cơ sở. Từ đó khẳng định đây là một bài học kinh nghiệm cần tiếp tục phát huy trong giai đoạn 2026-2030.

(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết phân tích vai trò và cơ chế của số hóa trong bảo tồn, phát huy di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của cộng đồng dân tộc Ê-đê ở Tây Nguyên trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số. Qua đó, cho thấy số hóa không chỉ là quá trình chuyển đổi dữ liệu, mà là phương thức tái cấu trúc việc lưu trữ, diễn giải và lan tỏa giá trị di sản văn hoá. Các thành tố như nhà dài, sử thi, không gian cồng chiêng và lễ hội được xem xét như đối tượng trọng tâm của số hóa… Trên cơ sở đó, số hóa góp phần bảo đảm tính liên tục của di sản văn hoá, mở rộng khả năng tiếp cận và nâng cao giá trị văn hóa trong môi trường toàn cầu. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là bảo đảm tính xác thực, bối cảnh văn hóa và vai trò chủ thể của cộng đồng dân tộc Ê-đê. Vì vậy, chúng ta cần tiếp tục nghiên cứu và tiếp cận số hóa gắn với bảo tồn di sản văn hóa “sống” và phát triển bền vững.

(DTTG) - Tóm tắt: Trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển kinh tế du lịch bền vững, xây dựng thương hiệu du lịch cộng đồng trên nền tảng số đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số miền núi phía Bắc. Với lợi thế về cảnh quan thiên nhiên, bản sắc văn hóa đa dạng của hơn 30 dân tộc thiểu số cùng hệ thống di sản văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú, khu vực này có tiềm năng lớn để phát triển du lịch cộng đồng gắn với kinh tế số. Bài viết tập trung phân tích thực trạng xây dựng thương hiệu du lịch cộng đồng trên môi trường số; đánh giá những cơ hội, thách thức trong hoạt động quảng bá, định vị hình ảnh điểm đến và kết nối thị trường du lịch. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất một số định hướng, giải pháp phát triển thương hiệu số dựa trên nền tảng công nghệ, dữ liệu số và truyền thông số nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, gia tăng giá trị văn hóa, tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số miền núi phía Bắc trong giai đoạn hiện nay.

(DTTG) - Tóm tắt: Báo chí giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, lan tỏa tri thức, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Thông qua các hoạt động thông tin, tuyên truyền, phản biện xã hội và giám sát thực thi chính sách, báo chí đã góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng, quảng bá giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc thiểu số, nhân rộng các mô hình phát triển hiệu quả và tạo động lực giảm nghèo bền vững. Tác giả tập trung phân tích tình hình thực trạng và những đóng góp quan trọng của báo chí đối với sự phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trong bối cảnh chuyển đổi số. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng truyền thông báo chí, góp phần thực hiện hiệu quả các mục tiêu phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trong giai đoạn mới.

(DTTG) - Tóm tắt: Lào Cai là vùng đất giàu truyền thống lịch sử và đa dạng bản sắc văn hóa với 34 dân tộc cùng sinh sống. Trên quan điểm văn hóa vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển, địa phương đã triển khai nhiều mô hình sáng tạo nhằm gìn giữ di sản gắn với phát triển du lịch bền vững. Bài viết phân tích các điểm cốt lõi trong chiến lược bảo tồn văn hóa các dân tộc thiểu số của tỉnh Lào Cai, từ việc khôi phục lễ hội, làng nghề, tri thức dân gian đến phát huy vai trò của cộng đồng và nghệ nhân. Từ đó, đúc kết những bài học kinh nghiệm sâu sắc và đưa ra một số đề xuất nhằm tiếp tục biến văn hóa thành nguồn lực nội sinh, tạo đà cho sự phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững.