(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết phân tích vai trò của ngôn ngữ dân tộc thiểu số như một trụ cột trong bảo tồn giá trị văn hóa và thúc đẩy phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Qua đó, tác giả xem ngôn ngữ không chỉ là phương tiện giao tiếp mà còn là “kho lưu trữ sống” của tri thức địa phương, hệ giá trị và bản sắc văn hóa. Vì vậy, duy trì và phát huy ngôn ngữ dân tộc thiểu số sẽ góp phần bảo đảm tính liên tục của di sản văn hóa, tăng cường vốn xã hội và nâng cao năng lực tự chủ của cộng đồng. Đồng thời, ngôn ngữ đóng vai trò quan trọng trong giáo dục, truyền thông và phát triển sinh kế gắn với văn hóa. Tuy nhiên, quá trình hội nhập và toàn cầu hóa đang đặt ra nguy cơ suy giảm sử dụng ngôn ngữ dân tộc thiểu số. Vì vậy, cần có các giải pháp tích hợp, đồng bộ nhằm bảo tồn ngôn ngữ dân tộc thiểu số gắn với phát triển bền vững.
(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết đi sâu phân tích vai trò đa diện của ngôi chùa trong đời sống của cộng đồng người Khmer tại Nam Bộ. Không chỉ là một công trình kiến trúc nghệ thuật đặc sắc với những quy chuẩn thẩm mỹ khắt khe, chùa Khmer còn đóng vai trò là trung tâm trong đời sống tâm linh và là trung tâm sinh hoạt văn hóa của cộng đồng. Thông qua việc phân tích các biểu tượng kiến trúc như mái chùa, tháp, các hình tượng linh vật và chức năng xã hội, bài viết khẳng định, chùa chính là linh hồn, là sợi dây thắt chặt tình đoàn kết và là nơi lưu giữ bản sắc văn hóa dân tộc của người Khmer trước những biến động của thời đại.
(DTTG) - Tóm tắt: Nghiên cứu phân tích vai trò của tri thức dân gian của đồng bào Mông như một nguồn lực nội sinh trong thích ứng với biến đổi khí hậu ở vùng núi phía Bắc. Bài viết xem tri thức dân gian không chỉ là kinh nghiệm truyền thống mà còn là hệ thống tri thức thực hành được tích lũy qua nhiều thế hệ, gắn chặt với điều kiện tự nhiên và sinh kế cộng đồng. Các lĩnh vực như dự báo thời tiết, canh tác nương rẫy, quản lý tài nguyên và tổ chức đời sống được xem xét như những biểu hiện cụ thể của khả năng thích ứng. Từ đó, tri thức dân gian góp phần giảm thiểu rủi ro thiên tai, nâng cao khả năng chống chịu và duy trì sinh kế bền vững. Tuy nhiên, quá trình biến đổi xã hội đang làm suy giảm việc truyền dạy tri thức. Vì vậy, cần bảo tồn và tích hợp tri thức dân gian vào chiến lược thích ứng biến đổi khí hậu hiện nay.
(DTTG) - Tóm tắt: Phân định vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi là công cụ quan trọng nhằm xác định địa bàn ưu tiên hỗ trợ đầu tư phát triển. Giai đoạn 2026 - 2030, tiêu chí phân định vừa kế thừa các ưu điểm của những cách phân định từng áp dụng trong các giai đoạn trước, vừa có sự điều chỉnh, bổ sung dựa trên các cơ sở khoa học và thực tiễn nhằm đảm bảo công bằng, hiệu quả trong đầu tư phát triển và thực hiện chính sách dân tộc. Bài viết phân tích nhằm làm sáng tỏ hơn những cơ sở khoa học, thực tiễn của tiêu chí phân định vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2030.
(DTTG) - Tóm tắt: Trong bối cảnh toàn cầu hóa, dân tộc Ngái ở Việt Nam đang đối mặt với nguy cơ mai một ngôn ngữ và các giá trị văn hóa truyền thống do quy mô dân số nhỏ và phân bố phân tán. Bài viết tổng quan các nghiên cứu về người Ngái trên các phương diện lịch sử, ngôn ngữ và văn hóa bằng phương pháp phân tích, tổng hợp và so sánh tài liệu. Kết quả cho thấy các nghiên cứu còn rời rạc, thiếu tính hệ thống, đặc biệt trong lĩnh vực ngôn ngữ học và nghiên cứu văn hóa chuyên sâu; nhiều vấn đề như biến đổi văn hóa, bản sắc tộc người và chính sách bảo tồn chưa được làm rõ. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất hướng tiếp cận liên ngành, kết hợp nghiên cứu thực địa và ứng dụng công nghệ nhằm bảo tồn và phát huy giá trị ngôn ngữ - văn hóa, góp phần bổ sung cơ sở khoa học cho việc xây dựng chính sách phù hợp.
(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết nghiên cứu sâu về khái niệm cúng dường trong bối cảnh văn hóa và triết học Phật giáo. Bài viết đi sâu vào việc giải mã bản chất của hành vi cúng dường không chỉ như một nghi thức tôn giáo mà còn là một liệu pháp tâm lý để chuyển hóa lòng tham và bản ngã. Thông qua việc phân tích ba yếu tố cốt lõi: Chủ thể (người cho), đối tượng (vật thí) và khách thể (người nhận) xác lập hệ giá trị về cúng dường đúng pháp, đồng thời cũng cảnh báo về những biến tướng thực dụng hóa tâm linh trong xã hội hiện đại và đề xuất lộ trình thực hành dựa trên nền tảng Tam luân không tịch.
(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết nghiên cứu quá trình và hệ quả của sự giao thoa giữa tín ngưỡng địa phương (vạn vật hữu linh) và các tôn giáo nhập thế (chủ yếu là Công giáo và Tin Lành) tại khu vực Tây Nguyên. Thông qua việc phân tích cấu trúc xã hội, tâm lý tộc người và các biến đổi văn hóa làm rõ cơ chế “tiếp biến văn hóa” và sự hình thành các hình thái tôn giáo hỗn dung. Bài viết nhấn mạnh rằng sự giao thoa này không chỉ là quá trình thay thế niềm tin mà là một sự thích nghi chiến lược, giúp các tộc người thiểu số duy trì bản sắc trong bối cảnh hiện đại hóa và hội nhập.
(DTDT) - Tóm tắt: Công giáo là tôn giáo có số lượng tín đồ, chức sắc đông, có phạm vi hoạt động rộng rãi trong cả nước, chỉ đứng sau Phật giáo. Vào năm 1980, trong bối cảnh cụ thể, vượt lên những vấn đề lịch sử, văn hóa, chính trị,… Giáo hội Công giáo Việt Nam đã xác định đường hướng “Sống Phúc âm giữa lòng Dân tộc” qua Thư Chung của Hội đồng Giám mục Việt Nam. Để từ đó, nhất là khi đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, tình hình Công giáo ở Việt Nam có sự chuyển biến rất tích cực. Bài viết này làm rõ nội dung xã hội của Thư Chung năm 1980 và những đóng góp an sinh xã hội của Giáo hội Công giáo Việt Nam.
(DTTG) - Tóm tắt: Văn hóa các dân tộc thiểu số là nguồn lực nội sinh quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững của Việt Nam. Trên cơ sở phân tích chính sách và số liệu thống kê giai đoạn 2021-2025, bài viết làm rõ mức độ chuyển hóa giá trị văn hóa thành giá trị kinh tế thông qua Chương trình OCOP và du lịch nông thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Kết quả cho thấy sự gia tăng mạnh mẽ cả về quy mô sản phẩm, doanh thu và mức độ tham gia của cộng đồng DTTS vào chuỗi giá trị sản phẩm, dịch vụ, góp phần tạo thêm sinh kế cho cộng đồng và khẳng định vai trò của văn hóa như một nguồn lực nội sinh trong phát triển bền vững.
(DTTG) - Tóm tắt: Campuchia là một trong ba nước Đông Dương, là thành viên của của Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á - ASEAN. Campuchia là quốc gia có những nét riêng về lịch sử, dân tộc, văn hóa, tôn giáo. Về tôn giáo, Phật giáo Nam tông chiếm đại đa số và trở thành nền tảng văn hóa, lối sống của người dân Campuchia. Tuy xác định Phật giáo là quốc đạo, nhưng Campuchia vẫn duy trì tự do tôn giáo và bình đẳng giữa các tôn giáo. Đây là một trong những nét đặc trưng của chính sách tôn giáo trong các nước Đông Nam Á.
(DTTG) - Tóm tắt: Trung Quốc còn gọi là Trung Hoa (tên chính thức Cộng hòa nhân dân Trung Hoa - People’s Republic of China) là quốc gia đa dạng về dân tộc/tộc người thiểu số (gọi chung là dân tộc) nhất ở châu Á. Nhà nước Trung Quốc ở những thể chế khác nhau đều có chính sách đối với dân tộc. Đặc biệt, hiện nay, Nhà nước Trung Quốc có những chính sách cụ thể đối với dân tộc để góp phần ổn định và phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết phân tích mối quan hệ phức hợp giữa công nghệ và tôn giáo trong bối cảnh đương đại, bằng cách xem xét công nghệ không chỉ như một công cụ mà còn như một thực thể văn hóa, nghiên cứu chỉ ra cách tôn giáo thích nghi, sử dụng công nghệ để lan tỏa giá trị đạo đức và hỗ trợ các mục tiêu phát triển bền vững. Đồng thời, bài viết cũng cảnh báo về những thách thức đạo đức mới nảy sinh từ trí tuệ nhân tạo và công nghệ sinh học đối với các giáo lý truyền thống. Kết luận khẳng định rằng một sự phát triển bền vững thực sự đòi hỏi sự đối thoại liên ngành giữa tôn giáo và công nghệ.
(DTTG) - Tóm tắt: Công tác dân vận trong kết nghĩa với đồng bào dân tộc thiểu số là phương thức quan trọng góp phần củng cố khối đại đoàn kết và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Từ thực tiễn công tác kết nghĩa với buôn, bon đồng bào dân tộc thiểu số tại tỉnh Đắk Nông trước sáp nhập, bài viết làm rõ những kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân. Qua đó, tác giả đề xuất giải pháp vận dụng tại tỉnh Lâm Đồng trong điều kiện sáp nhập và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác dân vận và giữ vững ổn định chính trị - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
(DTTG) - Tóm tắt: Trong bối cảnh triển khai chính sách dân tộc theo hướng tích hợp và phát triển bền vững, việc đổi mới phương thức quản trị kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trở thành yêu cầu cấp thiết. Nghiên cứu này tập trung làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của quá trình chuyển đổi từ mô hình quản lý hành chính sang quản trị phát triển, năng động và hiện đại, lấy người dân làm trung tâm và phát huy nội lực cộng đồng. Trên cơ sở phân tích những hạn chế của phương thức quản trị truyền thống, bài viết nhấn mạnh ý nghĩa của đổi mới quản trị trong việc nâng cao hiệu quả chính sách, tăng cường tính tích hợp, lồng ghép, đồng bộ thống nhất, thúc đẩy phát triển bao trùm và thu hẹp khoảng cách vùng. Đồng thời, nghiên cứu khẳng định rằng đổi mới phương thức quản trị không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là bước chuyển về tư duy phát triển, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và bảo đảm phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trong giai đoạn hiện nay.
(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết phân tích thực trạng việc làm của lao động dân tộc thiểu số ở Việt Nam dựa trên các số liệu thống kê tin cậy. Kết quả cho thấy, mặc dù tỷ lệ lao động dân tộc thiểu số có việc làm tương đối cao, song chất lượng việc làm còn hạn chế, thể hiện qua trình độ chuyên môn kỹ thuật thấp, tỷ lệ lao động giản đơn cao và sự phụ thuộc lớn vào khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản. Bài viết đề xuất một số hàm ý chính sách nhằm nâng cao chất lượng việc làm, thúc đẩy phát triển bền vững vùng dân tộc thiểu số và miền núi.
(DTTG) - Tóm tắt: Trong dòng chảy văn hóa của vùng biên viễn phía Bắc, tín ngưỡng Tứ phủ tại Lạng Sơn đóng vai trò là một trong những cột trụ tâm linh quan trọng và chi phối sâu sắc đến cấu trúc xã hội, đời sống tinh thần của cộng đồng cư dân đa dân tộc. Vai trò của tín ngưỡng Tứ phủ tại Lạng Sơn mang những đặc thù riêng biệt, nơi niềm tin tâm linh hòa quyện với ý thức bảo vệ biên thùy và tinh thần đoàn kết giữa các dân tộc sinh sống trên địa bàn. Bài viết tập trung phân tích vai trò của tín ngưỡng thờ Mẫu Tứ phủ đối với đời sống văn hóa, tinh thần của cộng đồng cư dân tại Lạng Sơn, làm rõ cách thức tín ngưỡng Tứ phủ tại đây không chỉ bảo tồn các giá trị cốt lõi của đạo Mẫu Việt Nam mà còn tiếp biến các yếu tố văn hóa tộc người để tạo nên một diện mạo tâm linh đặc thù, từ đó góp phần quan trọng vào việc cố kết cộng đồng, tộc người và phát triển các loại hình du lịch tâm linh ở Lạng Sơn.
(DTTG) - Tóm tắt: Lễ Phục sinh là sự kiện trung tâm trong đời sống đức tin của người Công giáo, gắn với niềm tin vào sự phục sinh của chúa Giê-su Ki-tô, biểu trưng cho chiến thắng sự chết và niềm hy vọng về sự sống vĩnh cửu. Bài viết làm rõ nguồn gốc, ý nghĩa thần học và quá trình hình thành các nghi lễ Phục sinh trong lịch sử Ki-tô giáo. Đồng thời, phân tích một số hình thức thực hành tiêu biểu trên thế giới nhằm chỉ ra sự đa dạng và thích ứng văn hóa của Công giáo. Trên cơ sở đó, bài viết tập trung làm rõ các biểu tượng đặc trưng như trứng, thỏ và hoa huệ Phục sinh, cùng thực hành nghi lễ của người Công giáo Việt Nam, thể hiện sự kết hợp giữa giáo lý và văn hóa dân tộc. Qua đó, khẳng định giá trị tôn giáo, văn hóa và xã hội của lễ Phục sinh trong đời sống đương đại.
(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết phân tích quan niệm về bình đẳng giới thông qua lăng kính của ba hệ thống tôn giáo lớn: Phật giáo, Công giáo và Hồi giáo. Bài viết chỉ ra rằng cốt lõi giáo lý của các tôn giáo này đều chứa đựng những hạt nhân nhân bản về sự bình đẳng tâm linh. Bài viết cũng đưa ra những thách thức và xu hướng trong kỷ nguyên mới nhằm hướng tới công bằng giới.
(DTTG) - Tóm tắt: Trong lịch sử nhân loại, tôn giáo luôn tìm cách thích nghi với các phương tiện truyền thông để lan tỏa đức tin, từ những bản chép tay trên da thú, sự ra đời của máy in Gutenberg cho đến sóng phát thanh và truyền hình. Tuy nhiên, sự xuất hiện của Internet và các nền tảng xuyên biên giới đã tạo ra một cuộc cách mạng thực sự. Bài viết tập trung phân tích sự dịch chuyển của các hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo từ không gian thực sang không gian mạng tại một số quốc gia. Dù đối mặt với nhiều thách thức về tính xác thực và quản lý nhà mạng, các hoạt động tôn giáo trực tuyến đang trở thành một phần không thể tách rời của đời sống tôn giáo hiện đại, đặc biệt sau cú hích của đại dịch COVID-19.
(DTTG) - Tóm tắt: Do điều kiện tự nhiên phức tạp, địa hình chia cắt và xuất phát điểm phát triển thấp, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi vẫn còn nhiều hạn chế về kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội. Bài viết phân tích sự cần thiết và vai trò của hệ thống kết cấu hạ tầng đối với phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Trên cơ sở tổng hợp số liệu và phân tích các chính sách phát triển vùng, bài viết khẳng định phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội là giải pháp nền tảng nhằm thúc đẩy tăng trưởng, giảm nghèo bền vững và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa vùng dân tộc thiểu số và miền núi với các vùng khác của đất nước.
