Không gian học thuật

(DTTG) - Tóm tắt: Trong tiến trình lịch sử của dân tộc Việt Nam, khối đại đoàn kết toàn dân tộc luôn là nhân tố có ý nghĩa quyết định đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Bên cạnh các lực lượng xã hội khác, các tôn giáo đã và đang đóng góp tích cực vào việc củng cố sức mạnh đoàn kết trong cộng đồng. Trong đó, đạo Bửu Sơn Kỳ Hương - một tôn giáo nội sinh ra đời ở Nam Bộ vào giữa thế kỷ XIX không chỉ mang giá trị tín ngưỡng, đạo đức mà còn thể hiện rõ tinh thần yêu nước, gắn bó với dân tộc. Chức việc và tín đồ đạo Bửu Sơn Kỳ Hương giữ vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn sinh hoạt tín ngưỡng, giáo dục đạo đức, vận động tín đồ sống “tốt đời, đẹp đạo”, đồng thời tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, hoạt động xã hội và từ thiện nhân đạo. Thông qua những đóng góp thiết thực ấy, chức việc và tín đồ đạo Bửu Sơn Kỳ Hương đã và đang góp phần củng cố, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo nền tảng vững chắc cho sự ổn định xã hội và phát triển bền vững của đất nước.

(DTTG) - Tóm tắt: Nghề dệt thổ cẩm của đồng bào dân tộc thiểu số Tây Nguyên là một di sản văn hóa phi vật thể độc đáo, kết tinh tri thức thủ công, biểu tượng thẩm mỹ và hệ giá trị xã hội, tâm linh của cộng đồng địa phương. Tuy nhiên, trước tác động của toàn cầu hóa, đô thị hóa và sự cạnh tranh của sản phẩm công nghiệp, nghề dệt truyền thống đang đứng trước nguy cơ suy giảm nghiêm trọng. Nghiên cứu này tập trung phân tích giá trị văn hóa, nghệ thuật của thổ cẩm; đánh giá thực trạng bảo tồn trong bối cảnh hiện nay; đồng thời đề xuất các giải pháp giữ gìn và phát huy bền vững. Trên cơ sở tiếp cận liên ngành, bài viết nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kết hợp bảo tồn tri thức truyền thống, phát triển kinh tế văn hóa và thúc đẩy du lịch cộng đồng nhằm tạo động lực để nghề dệt thổ cẩm tiếp tục tồn tại và phát triển trong đời sống đương đại.

(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết phân tích mối quan hệ tương tác giữa phong tục tập quán truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số với tiến trình xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam. Trên cơ sở tiếp cận văn hóa - phát triển, nghiên cứu chỉ ra rằng hệ thống phong tục của cộng đồng các dân tộc thiểu số vừa là nguồn lực nội sinh hỗ trợ thực hiện các tiêu chí nông thôn mới, vừa tiềm ẩn những rào cản về hành vi, nhận thức và thể chế xã hội. Qua việc nhận diện các yếu tố phong tục tác động tích cực như sự gắn kết cộng đồng, bảo vệ môi trường, bảo tồn bản sắc và các yếu tố tiêu cực như tập quán sản xuất lạc hậu, lễ nghi tốn kém, xung đột luật tục - pháp luật, bài viết đề xuất một số định hướng tiếp cận linh hoạt, phù hợp bối cảnh văn hóa vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Từ đó, nhấn mạnh vai trò của phát triển dựa vào cộng đồng, cải tiến thể chế địa phương và kết hợp hài hòa giữa bảo tồn văn hóa truyền thống với thúc đẩy đổi mới trong xây dựng nông thôn mới theo hướng bền vững và bao trùm.

(DTTG) - Tóm tắt: Tín ngưỡng thờ Thành hoàng làng được coi là tín ngưỡng văn hóa đặc trưng của người dân đồng bằng Bắc Bộ, thể hiện đậm nét văn hóa cư dân có truyền thống làm nông nghiệp lúa nước. Tín ngưỡng thờ Thành hoàng làng một mặt đã thỏa mãn nhu cầu tâm linh, văn hóa tinh thần, một mặt góp phần bảo tồn những giá trị truyền thống dân tộc. Thờ Thành hoàng làng trở thành nét đẹp văn hóa biểu trưng của nhiều địa phương Bắc Bộ. Hiện nay, dưới sự tác động của nền kinh tế thị trường, văn hóa ngoại lai, mặc dù, đã được người dân bảo tồn, phát huy nhưng một số nội dung, hình thức thực hành tín ngưỡng thờ Thành hoàng làng bị biến tướng, mai một dần. Điển hình như việc thương mại hóa lễ hội đình, đền làm phai nhạt giá trị văn hóa; việc trùng tu cơ sở vật chất gây lãng phí, mất đi nét đẹp kiến trúc cổ xưa; các hiện tượng mê tín dị đoan ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống vật chất và tinh thần của người dân... Thực trạng trên đặt ra yêu cầu cho các cấp lãnh đạo, quản lý và Nhân dân địa phương trong việc vận dụng giải pháp để phát huy hiệu quả những mặt tích cực, hạn chế ảnh hưởng tiêu cực của những biến tướng trong tín ngưỡng thờ Thành hoàng làng hiện nay.

(DTTG) - Tóm tắt: Chính sách giáo dục có vai trò quan trọng cả về lý luận và thực tiễn trong việc bảo đảm cơ hội và công bằng trong giáo dục với trẻ em, học sinh người dân tộc thiểu số. Bài viết tập trung phân tích một số chính sách ưu tiên phát triển giáo dục đối với người học là trẻ em và học sinh người dân tộc thiểu số (DTTS); Đề xuất một số khuyến nghị góp phần phát triển giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (DTTS&MN), đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực của đất nước.

(DTTG) - Tóm tắt: Hiếu hòa trong giáo lý của Công giáo bao hàm hai ý nghĩa cơ bản: một là, lòng hiếu thảo, hiếu nghĩa đối với mọi người trong gia đình; hai là, đức hiếu sinh, hòa thuận, bác ái với tha nhân và xã hội. Giáo hội Công giáo luôn mời gọi con người thực thi đức hiếu hòa, tình yêu tha nhân và nền hòa bình cho thế gian này. Tuy nhiên, khủng bố, chiến tranh trên thế giới ngày một gia tăng; Tội ác, bạo lực, khủng hoảng đạo đức trong quan hệ gia đình và xã hội tạo nên nỗi lo âu, bất ổn, một sự hoài nghi về sức mạnh cảm hóa của tín lý hiếu hòa của mọi tôn giáo. Theo xu hướng chung, chúng ta sẽ chọn hình thức chính trị, vũ trang, vũ lực răn đe làm giải pháp an định tình hình hơn là dùng những giải pháp về luân lý, đạo đức của các tôn giáo. Bài viết này bàn đến tín lý hiếu hòa của Công giáo trong giáo dục con người ở Việt Nam hiện nay.

(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết phân tích sâu sắc mối quan hệ biện chứng giữa phát triển du lịch và bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Thông qua thực tiễn tại Hà Giang (nay là Tuyên Quang), Lâm Đồng, Bình Thuận (nay là tỉnh Lâm Đồng) Gia Lai..., bài viết khẳng định rằng du lịch không chỉ là động lực kinh tế mà còn là phương tiện hiệu quả để phục dựng, giữ gìn và lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc. Tuy nhiên, việc gắn kết giữa phát triển du lịch và bảo tồn văn hóa đòi hỏi tư duy chiến lược, sự tham gia chủ thể của cộng đồng và chính sách phát triển bền vững, hài hòa. Từ đó, bài viết đề xuất một số định hướng quan trọng nhằm khai thác tiềm năng du lịch một cách hợp lý, phát huy nội lực văn hóa và đảm bảo sự phát triển bao trùm, giàu bản sắc cho vùng miền núi, dân tộc thiểu số.

(DTTG) - Tóm tắt: Bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số tại chỗ vùng Tây Nguyên trong bối cảnh xóa đói giảm nghèo là một vấn đề vừa cấp thiết vừa mang tính chiến lược lâu dài. Bài viết phân tích mối quan hệ giữa bảo tồn bản sắc văn hóa và xóa đói giảm nghèo trong cộng đồng các dân tộc thiểu số tại chỗ vùng Tây Nguyên. Trên cơ sở lý luận về phát triển bền vững và vai trò của văn hóa như một nguồn lực nội sinh, bài viết cho thấy việc lồng ghép yếu tố văn hóa vào các chương trình giảm nghèo không chỉ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn củng cố tính tự chủ, bản sắc và sự gắn kết cộng đồng. Qua tìm hiểu thực tiễn một số mô hình địa phương, bài viết đề xuất các giải pháp chính sách nhằm thúc đẩy tiếp cận tích hợp giữa văn hóa và phát triển, lấy cộng đồng làm trung tâm, hướng đến mục tiêu phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số Tây Nguyên.

(DTTG) - Tóm tắt: Phật giáo Việt Nam thời nhà Trần, cụ thể là thời Phật hoàng Trần Nhân Tông, không chỉ đóng vai trò là một tôn giáo phổ biến, mà còn trở thành nền tảng tư tưởng chính thống, ảnh hưởng sâu rộng đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Với vị thế trung tâm như vậy, Phật giáo thời Trần phát triển huy hoàng, thường được các sử gia, nhà nghiên cứu từ trước đến nay gọi là thời kỳ quốc giáo, tức là tôn giáo chính thống và có ảnh hưởng sâu sắc nhất đối với triều đình và Nhân dân. Sự phát triển mạnh mẽ, đồng bộ và nhất quán của Phật giáo thời kỳ này được xem là đỉnh cao chưa từng có trong lịch sử dân tộc. Công cuộc hoằng pháp vĩ đại của Trần Nhân Tông là kim chỉ nam cho công tác hoằng pháp trong bối cảnh hiện nay.

(DTTG) - Tóm tắt: Trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, sự gắn bó, đồng hành giữa các dân tộc và tôn giáo với vận mệnh quốc gia - dân tộc luôn là một nét đặc sắc, thể hiện sinh động sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong bối cảnh hiện nay, khi đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu cao về hội nhập quốc tế, phát triển bền vững và giữ vững ổn định chính trị - xã hội, vai trò đồng hành của các dân tộc và tôn giáo càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

(DTTG) - Tri thức bản địa của các dân tộc thiểu số về việc sử dụng cây cỏ trong chăm sóc sức khỏe là một nguồn tài sản văn hóa vô cùng quý giá. Những tri thức sử dụng cây cỏ trị bệnh và chăm sóc sức khỏe của người Mnông không chỉ là một nguồn tài sản quý về văn hóa tộc người mà còn có ý nghĩa thực tiễn tích cực trong đời sống hiện nay.

(DTTG) - Tóm tắt: Việt Nam là quốc gia đa tôn giáo. Trong tiến trình lịch sử dân tộc, các tôn giáo có những đóng góp trên nhiều phương diện, trong đó nổi bật là văn hóa, đạo đức. Những giá trị văn hóa, đạo đức tôn giáo đã góp phần tạo nên bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam. Sự đóng góp của tôn giáo trong từng giai đoạn lịch sử phụ thuộc nhiều vào cách nhìn nhận, ứng xử của Nhà nước với tôn giáo và thái độ của chính bản thân các tôn giáo.

(DTTG) - Tóm tắt: Phật giáo tại Huế đã vượt ra khỏi phạm vi một tôn giáo đơn thuần để trở thành một hệ thống văn hóa sâu rộng, khiến Huế được tôn vinh là “Thiền kinh”. Các công trình chùa chiền không chỉ là nơi thờ tự mà còn là những minh chứng sống động cho sự hòa quyện giữa tín ngưỡng, thiết chế chính trị và kiến trúc đỉnh cao trong lịch sử triều Nguyễn. Chùa là một phần rất quan trọng trong đời sống tinh thần của mỗi người dân của xứ Huế. Từ xa xưa, người dân Huế rất coi trọng việc xây dựng chùa cũng như cách thiết trí bố cục kiến trúc cảnh vật xung quanh sao cho gần gũi với thiên nhiên. Hàng trăm ngôi chùa ở Huế đều nằm ở địa thế thoai thoải ở sườn dốc, sườn đồi, sườn núi có cây cao bóng mát cảnh thiên nhiên chứa đựng được cái hồn của đạo Phật tĩnh lặng, an lạc, giải thoát. Chính vì vậy, chùa Huế có được những giá trị nghệ thuật kiến trúc đặc sắc mà chẳng phải nơi nào cũng có thể có được. Bài viết phân tích kiến trúc đặc trưng của chùa Huế là giá trị di sản văn hóa Phật giáo góp phần phát triển du lịch Huế.

(DTTG) - Tóm tắt: Ngành Halal đang trở thành một thị trường toàn cầu đầy tiềm năng với quy mô ngày càng mở rộng và sự đa dạng trong các lĩnh vực như thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm, du lịch và tài chính. Đối với Việt Nam, phát triển ngành Halal không chỉ giúp đa dạng hóa sản phẩm xuất khẩu mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế, đồng thời góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả cơ hội này, Việt Nam cần vượt qua nhiều thách thức về chuẩn hóa chứng nhận, xây dựng chuỗi cung ứng Halal đồng bộ và nâng cao nhận thức của doanh nghiệp. Bài viết phân tích sâu về tiềm năng thị trường Halal toàn cầu, cơ hội và thách thức của Việt Nam, đồng thời đề xuất các giải pháp chiến lược nhằm phát huy vai trò ngành Halal như một hướng đi mới trong phát triển kinh tế của đất nước.

(DTTG) - Quản lý nhà nước về vấn đề dân tộc là một lĩnh vực phức tạp, gắn liền với sự ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội và duy trì khối đại đoàn kết dân tộc trong mỗi quốc gia.

(DTTG) - “Bác ái” là cốt lõi của hệ giá trị tinh thần Ki-tô giáo. “Phúc âm hóa” có nghĩa là hiện thực hóa “bác ái” trong quan hệ giữa người với người, như tấm gương Chúa Ki-tô đã yêu thương loài người, bất chấp tội lỗi của họ.