(DTTG) - Tóm tắt: Songkran bắt nguồn từ thuật ngữ Phạn ngữ Sankranti, có nghĩa là sự chuyển giao hoặc bước vào. Trong truyền thống Bà-la-môn giáo cổ đại, đây là thời điểm Mặt Trời kết thúc chu kỳ trong cung Song Ngư để bước vào cung Bạch Dương. Đối với người Thái, Songkran là một cột mốc thời gian trên lịch pháp và là một nghi lễ chuyển đổi. Đây là thời điểm ranh giới giữa cái cũ và cái mới, giữa bụi bặm của trần thế và sự thanh khiết của tâm linh. Songkran là một không gian thiêng nơi con người thực hiện các nghi thức tẩy trần để rũ bỏ vận hạn của năm cũ và đón nhận phước lành của năm mới. Bài viết phân tích tết Songkran của Thái Lan làm rõ nguồn gốc, sự tiếp biến trong lòng Phật giáo Thượng tọa bộ và các tín ngưỡng bản địa Thái Lan; Giải mã biểu tượng “nước”, “tháp cát”, những thực hành gột rửa nghiệp lực và tích lũy công đức; Đánh giá vai trò của Songkran trong việc định hình bản sắc quốc gia và vị thế sau khi được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại vào năm 2023.
(DTTG) - Tóm tắt: Xây dựng đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số là một nội dung quan trọng trong công tác cán bộ và công tác dân tộc của Đảng, Nhà nước ta. Bài viết phân tích quan điểm nhất quán của Đảng về vấn đề này; Đánh giá kết quả đạt được thời gian qua; Chỉ ra những hạn chế, bất cập từ thực tiễn. Trên cơ sở đó, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác xây dựng đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số trong giai đoạn tới, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và thúc đẩy phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
(DTTG) - Tóm tắt: Đồng bằng sông Cửu Long giữ vai trò đặc biệt trong phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời là không gian văn hóa quan trọng của đồng bào Khmer. Những biến đổi về sinh kế, tác động của biến đổi khí hậu và sự hút lao động ở các trung tâm phát triển đã làm gia tăng dòng di cư của người Khmer và kéo theo nguy cơ đứt gãy trao truyền văn hóa của dân tộc này. Bài viết góp phần phân tích thực trạng di cư lao động và những tác động với việc trao truyền văn hóa trong đồng bào dân tộc Khmer ở đồng bằng sông Cửu Long.
(DTTG) - Tóm tắt: Đất nước ta có nhiều tôn giáo cùng tồn tại, với 16 tôn giáo và số lượng tín đồ hơn 27 triệu người, chiếm khoảng 27% dân số. Các tôn giáo chứa đựng nhiều giá trị tốt đẹp, góp phần tích cực vào xây dựng đạo đức, lối sống con người Việt Nam. Từ cung cấp hệ giá trị đạo đức, tới điều chỉnh hành vi và ứng xử của con người với xã hội và môi trường tự nhiên, tôn giáo đang có vai trò gìn giữ các nét đẹp về truyền thống đạo đức và vun đắp lối sống hướng thiện, góp phần đưa con người Việt Nam tới chân - thiện - mỹ.
(DTTG) - Tóm tắt: Sự bùng nổ của công nghệ thông tin và các nền tảng mạng xã hội trong kỷ nguyên số đã tạo ra những cơ hội nhưng cũng đặt ra thách thức chưa từng có đối với công tác tôn giáo. Tôn giáo, với bản chất là niềm tin và sự thiêng liêng, khi trở thành chủ đề của các cuộc khủng hoảng truyền thông trên không gian mạng, thường có tốc độ lan truyền chóng mặt và gây ra những hệ lụy xã hội phức tạp. Bài viết tập trung phân tích nhận thức về khủng hoảng truyền thông tôn giáo, nhận diện các biểu hiện thực tế tại Việt Nam và đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ cho cả cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức tôn giáo nhằm thích ứng và kiểm soát hiệu quả tình hình mới.
(DTTG) - Tóm tắt: Giảm nghèo bền vững không chỉ là mục tiêu kinh tế - xã hội mà còn là một nội dung quan trọng trong bảo đảm và thúc đẩy quyền con người, đặc biệt đối với đồng bào dân tộc thiểu số. Trong bối cảnh “lõi nghèo” của cả nước tập trung chủ yếu ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, việc triển khai đồng thời Chương trình Mục tiêu quốc gia Giảm nghèo bền vững và Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2025 đã tạo ra những chuyển biến rõ nét cả về thu nhập, điều kiện sống và khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản cho đồng bào. Từ tiếp cận quyền con người, bài viết phân tích cơ sở lý luận, pháp lý, đánh giá những kết quả nổi bật trong thực tiễn giảm nghèo giai đoạn 2021-2025, đồng thời làm rõ sự phát triển trong tư duy chính sách của Việt Nam từ bảo đảm an sinh xã hội sang phát triển bao trùm, coi người nghèo, trong đó có đồng bào dân tộc thiểu số là chủ thể của phát triển.
(DTTG) - Tóm tắt: Lễ hội Việt Nam vốn là một không gian thoát tục, nơi con người tìm về sự giao hòa giữa cá nhân và cộng đồng, giữa thực tại và tâm linh. Tuy nhiên, dưới áp lực của nền kinh tế thị trường và sự chuyển dịch giá trị xã hội, lễ hội đang dần bị vật chất hóa. Hiện tượng thương mại hóa không đơn thuần là sự xuất hiện của các hoạt động mua bán, mà sâu xa hơn, đó là sự biến đổi về bản chất của các hành vi văn hóa. Bài viết đi sâu phân tích hiện tượng thương mại hóa lễ hội truyền thống tại Việt Nam trong hội nhập toàn cầu. Thông qua các phương pháp tiếp cận nhận diện thương mại hóa không chỉ là sự xâm nhập của các hoạt động mua bán vào không gian thiêng mà còn là sự biến đổi về bản chất của niềm tin tôn giáo. Với 4 nhóm nguyên nhân cốt lõi: (1) Sự lệch lạc trong tâm thức tâm linh của cư dân hiện đại; (2) Áp lực tăng trưởng kinh tế địa phương; (3) Sự đứt gãy vai trò chủ thể của cộng đồng; (4) Những khoảng trống trong quản lý nhà nước, từ đó, đưa ra các giải pháp mang tính chiến lược nhằm trả lại giá trị thực cho lễ hội, lấy cộng đồng làm trung tâm của mọi hoạt động bảo tồn.
(DTTG) - Tóm tắt: Đô thị hóa và di cư là những quá trình kinh tế - xã hội mang tính cấu trúc, có tác động sâu rộng đến đời sống văn hóa, xã hội của đồng bào dân tộc thiểu số ở Việt Nam hiện nay. Bài viết phân tích một cách hệ thống những tác động đa chiều của đô thị hóa và di cư đối với cấu trúc cộng đồng, quan hệ xã hội, mô hình sinh kế và các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số. Trên cơ sở tiếp cận liên ngành và vận dụng các khung lý thuyết về biến đổi xã hội và di cư, nghiên cứu chỉ ra rằng bên cạnh việc mở rộng cơ hội tiếp cận nguồn lực, việc làm và dịch vụ xã hội, đô thị hóa và di cư cũng làm gia tăng nguy cơ phân hóa xã hội, suy giảm gắn kết cộng đồng và mai một bản sắc văn hóa. Từ đó, tác giả đề xuất một số định hướng nhằm quản lý quá trình đô thị hóa và di cư theo hướng bao trùm, góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa và bảo đảm phát triển bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số.
Không gian học thuật |
ThS. Nguyễn Văn Giang; TS. Đặng Việt Hùng; ThS. Trần Quốc Hoàn -
18:58, 31/03/2026 (DTTG) - Tóm tắt: Bài viết phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS), khẳng định đây là nhiệm vụ chiến lược nâng cao dân trí, củng cố khối đại đoàn kết và bảo đảm an ninh chính trị. Qua đánh giá thực trạng, bài viết nêu bật các thành tựu chính sách và vai trò chủ thể cộng đồng, đồng thời chỉ ra các điểm nghẽn về ngôn ngữ, nguồn lực và hạ tầng. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất tám nhóm giải pháp trọng tâm nhằm đổi mới tư duy, phương pháp và đẩy mạnh chuyển đổi số trong PBGDPL, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững vùng đồng bào DTTS.
(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết tập trung đề cập đến cơ sở chính trị, pháp lý và cơ sở thực tiễn trên quan điểm bám sát và tiếp tục thể chế hoá đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng về phát huy rộng rãi dân chủ xã hội chủ nghĩa, quyền làm chủ của Nhân dân, bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo; Bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật, tính tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên, đồng thời khắc phục những hạn chế, bất cập trong quá trình tổ chức thực hiện Luật Tín ngưỡng, tôn giáo số 02/2016/QH14 (Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016) thời gian qua.
(DTTG) Tóm tắt: Việt Nam là quốc gia có truyền thống văn hóa lâu đời, đậm đà bản sắc dân tộc, đời sống tín ngưỡng, tôn giáo phong phú đa dạng với khoảng 27,7 triệu tín đồ, chiếm trên 27,7% dân số cả nước. Đồng bào các tôn giáo là một bộ phận không thể tách rời của dân tộc Việt Nam. Vì vậy, việc bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của mọi người luôn là chính sách nhất quán của Đảng, Nhà nước Việt Nam, là hạt nhân để quy tụ đồng bào các tôn giáo trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc, góp phần quan trọng trong xây dựng và phát triển đất nước. Chính sự nhất quán này đã tạo nên niềm tin, là cơ sở để quy tụ đồng bào các tôn giáo, củng cố vững chắc khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
(DTTG) - Tóm tắt: Trải qua nhiều giai đoạn cách mạng nhưng chính sách đối nội của Việt Nam luôn nhất quán: “Vấn đề dân tộc và đoàn kết dân tộc luôn luôn có vị trí chiến lược trong sự nghiệp cách mạng. Thực hiện tốt chính sách dân tộc bình đẳng, đoàn kết, giúp nhau cùng phát triển”. Về đối ngoại, Việt Nam tích cực tham gia các công ước quốc tế về quyền con người, trong đó có Công ước quốc tế về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt chủng tộc (CERD). Bài viết tập trung phân tích làm rõ tầm nhìn nhất quán trong chính sách đối nội, đối ngoại của Việt Nam về bảo đảm quyền của người dân tộc thiểu số.
(DTTG) - Tóm tắt: Chuyển đổi số ở nông thôn là một nội dung quan trọng trong chiến lược chuyển đổi số quốc gia. Tuy nhiên, tại nông thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, quá trình này diễn ra chậm và chưa tạo ra tác động rõ nét. Bài viết phân tích thực trạng, chỉ ra các điểm nghẽn, đồng thời đề xuất một số giải pháp nhằm thúc đẩy chuyển đổi số, góp phần thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
(DTTG) - Tóm tắt: Trải qua các giai đoạn lịch sử, từ thời các nhà nước sơ khai đến công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế hiện nay, đoàn kết luôn là cội nguồn sức mạnh của dân tộc, là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước. Bài viết phân tích những đặc trưng của khối đại đoàn kết, từ sự đồng thuận chính trị, thống nhất ý chí trong hệ thống chính trị đến sự gắn bó văn hóa, xã hội trong cộng đồng các dân tộc. Đồng thời, làm rõ yêu cầu củng cố đoàn kết trong bối cảnh toàn cầu hóa, nhằm bảo đảm phát triển bền vững và giữ vững chủ quyền quốc gia.
(DTTG) - Tóm tắt: Quốc hội Khóa XV, tại kỳ họp thứ 10 đã quyết định tích hợp 3 Chương trình Mục tiêu quốc gia: Xây dựng nông thôn mới, Giảm nghèo bền vững và Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi thành một Chương trình Mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2030. Sự tích hợp này là cần thiết và được kỳ vọng tạo ra sự phát triển bền vững của vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trong thời gian tới.
(DTTG) - Tóm tắt: Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, truyền thông số ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong quảng bá văn hóa đồng bào dân tộc thiểu số. Bài viết tập trung phân tích vai trò của truyền thông số như một công cụ hiệu quả trong việc mở rộng không gian lan tỏa văn hóa, vượt qua giới hạn địa lý, đưa các giá trị văn hóa địa phương tiếp cận cộng đồng quốc tế. Thông qua các nền tảng số và công nghệ đa phương tiện, di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của đồng bào dân tộc thiểu số được số hóa, lưu giữ và truyền tải sinh động, góp phần nâng cao nhận thức, thúc đẩy đối thoại và giao lưu văn hóa giữa các quốc gia. Tuy nhiên, bài viết cũng chỉ ra những thách thức đặt ra như nguy cơ thương mại hóa, sai lệch bản sắc và khoảng cách số. Trên cơ sở đó, tác giả nhấn mạnh yêu cầu phát huy truyền thông số một cách có định hướng, gắn kết chặt chẽ giữa quảng bá, bảo tồn văn hóa và phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập quốc tế.
(DTTD) - Tóm tắt: Ngày 18/11/2016, Quốc hội khóa XIV, kỳ họp thứ 2 đã thông qua Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2018). Đến nay, sau gần 08 năm triển khai thực hiện, Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (Luật) đã đem lại nhiều kết quả đáng ghi nhận, nhiều tổ chức được cấp chứng nhận đăng ký hoạt động tôn giáo; nhiều tổ chức được công nhận là tổ chức tôn giáo, nhiều tổ chức tôn giáo trực thuộc được thành lập, chia, tách, sáp nhập, hợp nhất, hơn một nghìn nhóm sinh hoạt tôn giáo tập trung được đăng ký, quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của mọi người cơ bản đã được đáp ứng theo tinh thần Hiến pháp năm 2013. Tuy nhiên, bên cạnh đó, quá trình thực hiện Luật cũng xuất hiện các tồn tại, hạn chế do một số nguyên nhân. Bài viết này sẽ nêu ra một số lý do cần thiết phải xây dựng Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) và dự kiến các đề xuất cần sửa đổi để đáp ứng ngày càng tốt hơn quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của mọi người, đảm bảo quản lý nhà nước trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo.
(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết tập trung đề cập đến các chính sách mới về tín ngưỡng, tôn giáo nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập trong quá trình tổ chức thực hiện Luật Tín ngưỡng, tôn giáo số 02/2016/QH14 (Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016 có hiệu lực từ ngày 01/01/2018) trong bối cảnh đẩy mạnh cải cách hành chính; Phân quyền, phân cấp, chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia, hiệu lực quản lý nhà nước và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho cá nhân, tổ chức trong thực hiện quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo.
(DTTG) - Tóm tắt: Tôn giáo là nhu cầu của con người, là một thực thể tồn tại trong xã hội. Hiện nay, tất cả các nước, vùng lãnh thổ trên thế giới đều có tôn giáo và người theo các tôn giáo khác nhau. Tuy nhiên, tùy theo đặc điểm lịch sử, văn hóa, thể chế chính trị, mỗi quốc gia có chính sách và ứng xử với tôn giáo khác nhau. Bài viết giới thiệu khái quát về pháp luật liên quan đến tôn giáo và công tác quản lý hoạt động tôn giáo ở một số quốc gia châu Á - một số kinh nghiệm cần quan tâm.
(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết phân tích giá trị cố kết cộng đồng từ ngôi nhà rông truyền thống của người Brâu ở làng Đắk Mế, xã Bờ Y, tỉnh Quảng Ngãi. Trên cơ sở tư liệu dân tộc học và kết quả điền dã năm 2024-2025, nghiên cứu chỉ ra rằng nhà rông không chỉ là kiến trúc đặc trưng mà còn là trung tâm tụ hội, biểu tượng bản sắc và không gian nghi lễ kết nối cộng đồng. Sau khi nhà rông cổ bị thiêu hủy năm 1991 và được dựng lại theo mẫu mới, nhiều giá trị nguyên gốc suy giảm, trong bối cảnh biến đổi hành chính, kinh tế và văn hóa. Từ những phân tích này, bài viết đề xuất định hướng bảo tồn theo hướng phục dựng kiến trúc truyền thống, khôi phục chức năng xã hội - nghi lễ, tăng cường vai trò thế hệ trẻ và gắn bảo tồn với phát triển sinh kế nhằm củng cố sự gắn kết cộng đồng trong bối cảnh mới.
